Meeste “niet-Belgen” in Vlaanderen zijn Nederlanders

Uit cijfers van de Vlaamse overheid blijkt dat het aantal niet-Belgen in Vlaamse gemeentes tussen 2000 en 2011 gestaag is gestegen. Van gemiddeld 49,3 per 1.000 in 2000 tot 63,5 op 1.000 in 2010. Drie tendensen springen in het oog. Een aantal grensgemeentes ontvangt het grootst aantal inwijkelingen. Daarna volgen de Brusselse rand en de centrumsteden.

Antwerpen (163 niet-Belgen op 1.000 inwoners), Leuven (142) en Gent (109) zijn de centrumsteden die het hoogst staan in deze rangschikking. Gemeentes rond Brussel als Kraainem (286 op 1.000), Tervuren (253) en Zaventem (183) tellen relatief gezien echter nog meer inwijkelingen.

Maar de top vier in deze bevolkingsstatistiek wordt al jaren ingevuld door grensgemeentes Baarle-Hertog (477 niet-Belgen op 1.000 inwoners), het nabij gelegen Ravels (300), het Noord-Limburgse Hamont-Achel (304) en het niet ver van Maastricht gelegen Lanaken (289). Baarle-Hertog, dat deels in het Nederlandse Noord-Brabant gelegen is, spant al jaren de kroon. Daar was in 2010 bijna één inwoner op twee van niet-Belgische afkomst. Hamont-Achel, niet ver van Eindhoven, staat op plaats twee. In die gemeente zijn ruim 4.000 van de 14.000, of één op drie inwoners, van niet-Belgische origine.

Hamont-Achel: goedkoop net over de grens

Theo Schuurmans, burgemeester van de gemeente, heeft een sluitende verklaring voor het grote aantal niet-Belgen in zijn gemeente. “Al ruim 30 jaar kent Hamont-Achel een inwijking van Nederlanders. In eerste instantie waren dat voornamelijk mensen die in Eindhoven bij Philips werkten. Zij kwamen naar hier voor de goedkope woonprijzen en omdat het hier “prettiger en ruimer” wonen was. De laatste tien jaar was er opnieuw een aangroei van Nederlanders, opnieuw vanwege de gunstige woonprijzen. Momenteel lijkt de groei echter wat stil te vallen. Wonen is in Nederland fiscaal voordeliger geworden.”

Zaventem: expats en internationale bedrijven

De inwijking van Nederlanders in Hamont-Achel is niet te vergelijken met de komst van niet-Belgen in pakweg Zaventem of Antwerpen, die op hun beurt weer moeilijk te vergelijken zijn.

In Zaventem, en andere gemeentes in een straal rond Brussel, vestigen zich vooral expats en mensen die voor buitenlandse bedrijven werken. Ongeveer 20 procent van de inwoners van Zaventem is van buitenlandse origine, relatief gezien heel wat minder dan in Hamont-Achel, maar Zaventem telt met 6.000 buitenlanders op 30.000 inwoners wel meer buitenlanders in absolute cijfers.

Zaventem is met haar luchthaven goed gelegen en voor bedrijven dus een ideale gemeente om zich te vestigen. Burgemeester Francis Vermeiren schat dat er ongeveer 2.000 bedrijven in zijn gemeente gevestigd zijn. Die brengen vanzelfsprekend veel buitenlanders met zich mee. “De belangrijkste Europese vestiging van Toyota is in Zaventem. Hier wonen dus, bijvoorbeeld, ook een aantal Japanners.” De burgemeester zegt dat er in zijn gemeente meer dan 120 nationaliteiten vertegenwoordigd zijn. Engelsen, Duitsers en Amerikanen maken daar het grootste deel van uit. Vanwege de Duitse en de Amerikaanse school die in Zaventem gevestigd zijn, verklaart de burgemeester.

En al die nationaliteiten slagen er in om in harmonie samen te leven, is Vermeiren enthousiast. “De gemeente hecht veel belang aan respect voor alle inwijkelingen. Het is belangrijk dat zij zich ook in ons verenigingsleven kunnen integreren. Onze niet-Belgische inwoners stimuleren bovendien de handel. Op die manier ontstaat er ook tewerkstelling voor onze eigen mensen.”

Antwerpen: een goedgelegen metropool

Een derde Vlaamse gemeente die een groot aantal niet-Belgische inwoners kent, is Antwerpen. Lagere percentages expats in de grootste stad van Vlaanderen, maar wél veel Nederlanders. Nederlanders maken net als in Hamont-Achel de grootste groep niet-Belgen uit in Antwerpen.

“Van de 506.000 Antwerpenaars zijn er ongeveer 99.000 niet-Belg”, zegt Antwerpens schepen voor diversiteit Leen Verbist. Van dat aantal is bijna één op zes Nederlander, of dus 15.000 mensen van Nederlandse afkomst. De beweegredenen voor Nederlanders om naar Antwerpen af te zakken, blijken voor een deel dezelfde als hun motivatie om naar Hamont-Achel uit te wijken. Begoede 50-plussers wonen goedkoper in de havenstad dan in huis thuisland.

Andere nationaliteiten die vlot hun weg naar Antwerpen vinden zijn Marokkanen, Polen, Turken en Spanjaarden. Zij komen voornamelijk om economische redenen of om redenen van huwelijkshereniging. Maar sinds de wet daarop verstrengd is, is de procentuele daling een feit. “De Antwerpse Marokkanen en Turken beseffen steeds beter dat het geen evidentie is om een partner uit het land van herkomst naar België te halen. Taal en leefgewoontes vormen een obstakel.” “En ik hoef niet te vertellen dat een huwelijk sowieso al geen sinecure is”, lacht Verbist.

De meest evidente reden voor het hoge percentage niet-Belgen in Antwerpen blijft echter de aanwezigheid van de haven. Historisch gezien heeft die al een massa mensen naar de stad geleid, net zoals er veel mensen langs daar vertrokken zijn. Daarbij aansluitend is Antwerpen altijd interessant geweest voor handelaars. Niet ver van Amsterdam en Parijs kwamen Joodse, Indische en andere zakenlui er zich vestigen.

Alexander Cornet

lees ook