2006: Nu kijkt ook Wallonië naar de N-VA

Wallonië kijkt naar Vlaanderen. Ze hebben daar ook gehoord dat Bart De Wever deze stembusslag een nationale betekenis geeft. Hoe de N-VA al volop de verkiezingen van 2014 voorbereidt en, daarmee samenhangend, de ultieme hervorming van België.

Velen in Wallonië hebben het gevoel, terecht of ten onrechte, dat Vlaanderen de dans leidt en dat zij zelf de gebeurtenissen alleen kunnen ondergaan. In Wallonië zelf is er niet echt één alomvattend thema dat de campagne beheerst, tenzij dan misschien de score van de PS in de grote Waalse steden.

Annus horribilis van de PS

De PS heeft wat goed te maken tegenover de laatste gemeenteraadsverkiezingen. Het jaar 2006 was het annus horribilis van de grootste Waalse partij, na het losbarsten van de schandalen in Charleroi en later ook elders.

De partij ging op heel veel plaatsen achteruit, al bleef ze ook dan in de meeste steden de grootste partij. In Charleroi zelf verloor ze zelfs 13% en meteen ook de absolute meerderheid en in Namen, de hoofdstad van Wallonië, kwam ze in de oppositie terecht. In beide steden kwam er uiteindelijk een CDH-burgemeester aan het roer.

Magnette moet Charleroi redden

De situatie is nu in die twee steden heel verschillend. In Charleroi, de grootste stad van Walllonië, staat het vast dat de PS straks de grootste blijft en de touwtjes weer in handen kan nemen. Federaal minister en lijsttrekker Paul Magnette heeft al aangekondigd dat hij ook echt burgemeester wil worden.

Magnette heeft ambitie voor Charleroi, hij beseft dat de stad er nog altijd slecht voor staat en dat het negatieve imago van Charleroi afstraalt op heel Wallonië, zeker in de Vlaamse publieke opinie.

De enige onzekerheid is of de PS opnieuw een absolute meerderheid kan halen, al heeft Magnette al aangekondigd dat hij ook dan een coalitie zal vormen. De persoonlijke score van Magnette is belangrijk: het geeft aan hoe sterk zijn mandaat wordt om de stad echt in handen te nemen.

Daarnaast is het uitkijken naar de score van de PS-schepenen die, in mindere of meerdere mate, nog banden hebben met het “ancien régime” en tegen wie nog een gerechtelijk onderzoek loopt. Eén van hen is Philippe Van Cauwenberghe, zoon van de voormalige sterke man Jean-Claude Van Cauwenberghe.

In het algemeen kun je zeggen dat er een soort gewapende vrede is tussen Magnette en deze “oude PS’ers”, die allemaal beloofd hebben ontslag te nemen mochten ze ooit veroordeeld worden. De onuitgesproken afspraak is: “Als jij me niet zwart maakt, dan steek ik jou geen stokken in de wielen bij je hervorming”.

Spannend in Namen

In de hoofdstad Namen is de situatie helemaal anders. Ondanks fors verlies (7,5 %) bleef de PS in 2006 ook hier de grootste partij en aanvankelijk wou ze haar coalitie met de MR voortzetten. Maar toen de kritiek op de PS bleef groeien, omdat ook hier de burgemeester verdacht werd van belangenvermenging, veranderde de MR van koers.

De liberalen dumpten de socialisten en vormden uiteindelijk een coalitie met CDH en Ecolo. CDH, de op één na grootste partij in Namen, kreeg de burgemeesterssjerp en wil dat zo houden. De centrumpartij stelde een half jaar geleden al de jonge schepen Maxime Prévot aan als burgemeester, zodat deze man bekendheid en populariteit kon verwerven.

Het CDH wil er alles aan doen om Namen in handen te houden. Als dat lukt, is het trouwens een enorme opsteker voor de nieuwe partijvoorzitter, Benoit Lutgen. De man die Joëlle Milquet opvolgde aan het hoofd van CDH, krijgt soms de kritiek dat hij niet zichtbaar genoeg is. Hij zou zijn positie meteen versterken als hij erin slaagt zijn partij de grootste te maken in de hoofdstad van Wallonië.

Maar dat zal niet gemakkelijk zijn tegenover een PS die in Namen decennialang nummer één was. De lijsttrekker van de PS, Eliane Tillieux, hoopt dat de oppositiekuur van de voorbije zes jaar een “accident de parcours” was.

Paarse voorakkoorden?

Daarnaast speelt mogelijk ook een factor die de lokale politici niet in handen hebben. Het gerucht gaat dat er in Franstalig België afspraken zijn tussen PS en MR om, waar het kan, samen te gaan besturen. In sommige versies luidt het: de PS wil de MR belonen omdat ze gebroken heeft met het FDF, wat nodig was om een federale regering mogelijk te maken.

Geruchten zijn maar wat ze zijn maar in zo’n belangrijke stad als de Waalse hoofdstad is het niet uitgesloten dat er “hogere partijbelangen” spelen.

Luik is een test voor de MR

In Luik, tweede stad van Wallonië na Charleroi, deed de PS het in 2006 wel zeer goed. De partij ging er zelfs nog op vooruit (3%), in een zeer gepolariseerde campagne tussen PS-burgemeester Willy Demeyer en de MR-lijsttrekker, ene Didier Reynders.

De polarisatie leidde ertoe dat zowel de PS als de MR goed scoorde, ten nadele van de kleinere partijen CDH en Ecolo. Nu, zes jaar later, liggen de kaarten anders. Reynders, de man die veel collega-politici erg arrogant vinden en met wie velen niet willen samenwerken, is verhuisd naar Ukkel, in het Brussels gewest. Dat betekent dat de MR straks misschien wél tot de meerderheid kan toetreden in Luik.

Hoe dan ook zal iedereen uitkijken naar de score van de nieuwe MR-lijsttrekker, de flamboyante Christine Defraigne. Als lid van de zogenoemde “Renaissance-groep”, die kritiek had op het voorzitterschap van Reynders, durfde zij openlijk de confrontatie aan met Reynders.

Dat zij nu aan het hoofd komt van de MR-lijst is iets wat de Reynders-getrouwen binnen de Luikse MR nog niet verteerd hebben. Als de partij het straks slecht doet met haar als boegbeeld, dan staan haar vijanden binnen de partij klaar voor een nacht van de lange messen.

Als ze er wel in slaagt de MR in het bestuur te krijgen, schrijft ze geschiedenis want de liberalen zitten in Luik al 30 jaar in de oppositie.

FDF ook naar Wallonië

Dit jaar trekt ook het FDF in Wallonië naar de kiezer. De partij van Olivier Maingain, die zich tot nu toe beperkte tot Brussel en de Vlaamse rand rond Brussel en die zich vorig jaar afscheurde van de MR, dient een lijst in in 46 Waalse gemeenten (op een totaal van 262). Het FDF staat vrij sterk in het Brusselse, maar in Wallonië wordt maar minimale steun gepeild.

Ook van extreemrechts wordt verwacht dat de aanhang zeer beperkt blijft. In de schandaalsfeer van 2006 kon het FN in enkele steden een paar procenten afsnoepen van de PS, maar het algemene klimaat is nu helemaal anders.

Linkse concurrentie

Er wordt nu eerder uitgekeken naar de score van het extreemlinkse PTB (PVDA+ in Vlaanderen), dat misschien stemmen kan rapen bij wie lijdt onder de crisis. Zeker in het oude industriële bekken van Wallonië zijn er mensen die de PS absoluut geen marxistische partij vinden, maar integendeel een establishment-partij die haar linkse wortels heeft verraden. Jawel. Al is er ook nu de verwachting dat de PTB een kleine partij zal blijven, met misschien een paar lokale uitschieters, bijvoorbeeld in het Luikse.

En nog een praktische noot: slechts in 39 Waalse gemeenten wordt er elektronisch gestemd, alle andere gemeenten gebruiken nog het papieren stembiljet. De uitslagen zullen dus veel later bekend zijn dan in Vlaanderen.

Nina Verhaeghe

lees ook