2006: Groen bloedde toen, maar hoopt nu

Zes jaar geleden verloor Groen de lokale verkiezingen fors. Een lange lijn van winst werd geknakt. Bij de volgende Vlaamse en federale verkiezingen kroop de partij stilletjes uit het dal. De groenen hopen dat het tij gekeerd is.

In de nasleep van de nederlaag - een opdoffer eigenlijk - bij de federale verkiezingen van 2003 moest de groene partij ook bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2006 verlies verwerken. De partij verloor bijna 3%. Beide nederlagen zijn duidelijk te zien in de tabel van Kris Deschouwer, professor politieke wetenschappen aan de VUB Hasselt.

Het verlies was het grootst in Antwerpen. De partij verloor 6,4%. Allicht omdat een aantal kiezers werd verleid om het kamp van Patrick Janssens (SP.A) te kiezen in zijn duel met Filip Dewinter van Vlaams Belang.

Toch burgemeesters

Toch waren er lichtpuntjes. Onder meer in Zwijndrecht steeg de partij met 9,3% en kreeg ze de burgemeester. Ook in Mortsel bleef de sjerp bij Groen. In het district Borgerhout werd afgesproken dat de partij halverwege de legislatuur de voorzittersstoel zou krijgen. Die ging naar partijvoorzitter Wouter Van Besien.

De partij troostte zich met de gedachte dat ze, ondanks het verlies, toch fors beter scoorde dan bij de parlementsverkiezingen van 2003. De opdracht was dus geslaagd. Groen stond terug op de kaart als partij en was opnieuw relevant in het politieke spel.

Maar die interpretatie van de electorale uitslag hangt af van de cijfers van de vergelijking. In de berekening van Deschouwer zakte de partij even diep, zoals blijkt in de tabel.

Stilletjes beter

Na de gemeenteraadsverkiezingen klom de partij stilletjes uit het dal. Bij de Vlaamse verkiezingen in 2009 bleef ze nagenoeg stabiel, maar kreeg ze toch een parlementslid bij. Bij de federale verkiezingen van 2010 kwam er een half procent en een zetel bij.

Die licht stijgende lijn blijkt ook uit de peilingen van de VRT en De Standaard. Bij elke peiling sinds de verkiezingen van 2010 komen er enkele procentjes bij, om in maart af te klokken op 9,2%. Toch al 2% meer dan bij de verkiezingen. In de peiling van september zakte de partij naar 7,9%, bijna een procent meer dan bij stembusslag van 2010.

In de tabel valt op dat de evolutie van gemeenteraadsverkiezingen en federale verkiezingen heel parallel lopen. De partij mag dus de hoop koesteren dat ze bij de komende gemeenteraadsverkiezingen opnieuw wat zal stijgen.

Tegenvaller

Maar de perceptie van winst of verlies wordt vooral afgemeten aan een aantal symbolische steden. Op dat vlak heeft Groen een trieste tegenvaller. De zeer populaire groene burgemeester in Zwijndrecht, Willy Minnebo, is overleden. De volgende groene kandidaten kunnen niet rekenen op zoveel bekendheid - lees: stemmen - in hun gemeente.

Ook voor Ingrid Pira (foto), burgemeester in Mortsel, wordt het moeilijk. Vorige keer had ze een kartellijst met de SP.A. Nu is de samenwerking opgeblazen. Het verliezen - of niet - van de twee enige burgemeesters zal de perceptie over verlies of winst van de groene partij sterk bepalen.

Ook de uitslag in Antwerpen is steevast een symbool voor Groen, want de stad is de bakermat van de beweging. Daar loopt de partij opnieuw het risico om vermalen te worden in een tweestrijd, deze keer tussen Janssens en Bart De Wever (N-VA) omdat traditionele kiezers van Groen misschien liever op Janssens stemmen om te verhinderen dat De Wever op de troon mag klimmen.

Optimistisch

De groenen zijn optimistisch, ook al omdat ze meer dan ooit kans hebben om in coalities te geraken. Bij de voorbereiding van deze verkiezingen zijn ze zeer pragmatisch te werk gegaan door meer kartels te sluiten dan in het verleden. Vooral met socialisten, ruim zestig, maar ook met minder voor de hand liggen de politieke partners, zoals CD&V en opnieuw in Mechelen met Open VLD.

De groenen hebben dus goed gerekend en veel gegokt, in de hoop zo veel mogelijk burgemeesters of schepenen binnen te rijven. Ze hopen het nieuwe electorale elan, sinds de komst van voorzitter Van Besien (foto), bij deze gemeenteraadsverkiezingen te verzilveren.

Erik Wijnen

lees ook