Lokale thema's zetten verschil in visie in de verf

Hoe houden we wonen betaalbaar, hoe maken we het verkeer vlotter, hoe houden we de financiën gezond, hoe dringen we de criminaliteit terug en hoe worden onze gemeenten het best bestuurd? Belangrijke vragen in het zicht van de lokale verkiezingen: "Het grote debat" op Eén zocht er de antwoorden op.

In "Het grote debat" kruisten de zeven partijvoorzitters van Open VLD, CD&V, N-VA, Groen, Vlaams Belang, SP.A en LDD de degens. In duo's of trio's gingen ze in debat over vijf verkiezingsthema's: wonen, mobiliteit, financiën, veiligheid en de rol van de burgemeester.

Wonen - "Huurrichtprijzen maken privémarkt kapot"

Moet het nog gezegd? Wonen in vele Vlaamse steden kost de gemiddelde Vlaming een rib uit het lijf. Wat kan een gemeente doen om ervoor te zorgen dat de inwoners een degelijk dak boven hun hoofd kunnen betalen?

Volgens Open VLD-voorzitter Alexander De Croo moet de gemeente vooral voldoende bouwgronden beschikbaar maken. Hij blijft er naar eigen zeggen voorstander van om genoeg open ruimte te bewaren, "maar waar het mogelijk is, moet er bijgebouwd kunnen worden".

Groen-voorzitter Wouter Van Besien is het ermee eens dat er meer bouwgronden op de markt moeten komen, maar pleit er ook voor dat de gemeente huizen moet kunnen verkopen en de grond zelf in handen moet kunnen houden. Dat heeft zijns inziens twee voordelen: huizen worden goedkoper en als de bewoners eruit trekken, komt de gemeente opnieuw in het spel.

De Croo is het daar niet mee eens: "De overheid mag geen grootgrondbezitter worden", vindt hij. Van Besien vindt dan weer dat de vrije markt niet helemaal vrijgemaakt mag worden en de overheid een rol moet blijven spelen.

De Croo vindt ook dat massaal nieuwe sociale woningen bouwen, niet de oplossing is, wel de privémarkt goed laten functioneren, onder andere door middel van sociale verhuurkantoren. Van Besien wil wel bijbouwen: "We zitten op Europees vlak op een zeer laag gemiddelde."

Van Besien pleit ook voor huurrichtprijizen, zeer tegen de zin van De Croo: "Dat is de beste garantie dat de privémarkt kapot gaat."

Tijdens de reacties van de andere voorzitters pleitte CD&V-voorzitter Wouter Beke ervoor om meer starterswoningen in te voeren. SP.A-voorzitter Bruno Tobback benadrukte dan weer dat doorstroming bij sociale huurwoningen niet altijd hoeft. "We moeten de huurder niet straffen omdat hij meer verdient. Er moet een goede mix zijn." N-VA-voorzitter Bart De Wever brak dan weer een lans voor "intergenerationeel wonen".

Mobiliteit - "Stop met automobieltje pesten"

"Het gezond verstand is een beetje zoek." LDD-voorzitter Jean-Marie Dedecker wond zich in het debat over mobiliteit op over het gevoerde beleid in Vlaanderen. "80 procent van de kinderen wordt met de auto naar school gebracht, 70 procent van het woon-werkverkeer gebeurt met de auto. En wat doet men: automobieltje pesten." Stop daarmee, was zijn boodschap.

Door wegen te versmallen of overal rotondes aan te leggen, wordt het autoverkeer te veel belemmerd, argumenteerde Dedecker. Zijn oplossing? "Doorgaand verkeer vrijer maken en de centra met gezond verstand bekijken, punt voor punt bekijken wat er moet gebeuren."

Volgens Bruno Tobback worden de automobilisten niet zozeer gepest, maar "zijn we in de auto mekaar aan het pesten". "Finaal komen we altijd met massa's auto's samen op de knooppunten. We kunnen de problemen nooit oplossen door terug te gaan naar vroeger, toen er maar de helft van de auto's reden."

Hij pleit voor meer investeringen in het openbaar vervoer en fietsinfrastructuur voor kleinere afstanden. "Alleen nieuwe oplossingen zijn mogelijk." Dedecker kaatste de bal terug door erop te wijzen dat "we elk jaar 5 miljard betalen voor openbaar vervoer", maar er "niets verbeterd" is. Tobback weerlegt dat: "In 10 jaar is het gebruik van het openbaar vervoer verdubbeld, er zijn minder ongevallen en minder dodelijke slachtoffers."

Financiën - Veel investeren of schuldenvrij blijven?

Veel gemeenten zitten met het water aan de lippen als het over de financiën gaat. Moet een gemeente vooral investeren of moet ze schuldenvrij zien te blijven? Volgens Wouter Beke moeten de twee samengaan. "Maar een gemeente moet wel de tering naar de nering zetten."

Ze kan dat volgens Beke doen door beter samen te werken met het OCMW, beter samen te werken met andere gemeenten en zich te richten op haar kernopdrachten. Volgens Bruno Valkeniers wordt dat kerntakendebat veel te weinig gehouden in de Vlaamse gemeenten.

Valkeniers weet alvast wat die zijn: veiligheid, de sociale rol en mobiliteit. "Subsidiëren van allerlei soorten van diversiteit" is dan weer een taak die de gemeenten volgens hem dringend moeten afstoten. Ook de intercommunales moeten dringend eens tegen het licht gehouden worden, vindt hij. "Een niet transparant tussenniveau."

Beke vindt dan weer dat gemeenten moeten bekijken of ze bepaalde vormen van sociale dienstverlening die nu in handen van het OCMW zijn, niet naar het maatschappelijk middenveld doorgeschoven kunnen worden. "Dat heeft u net tegengehouden", verweet Valkeniers hem.

Spoelt er na 14 oktober een golf van belastingsverhogingen over Vlaanderen? Beke is er alvast geen voorstander van. Men moet vooral de tering naar de nering zetten, besparen en kijken of men efficiënter kan besturen, is zijn mening. Valkeniers kwam ook hier terug op het kerntakendebat. Hij vreest dat het ook na 14 oktober niet gevoerd zal worden en men zal kiezen "voor de gemakkelijke manier", belastingen verhogen dus.

Tijdens de reacties van de andere voorzitters maakte Alexander De Croo zich sterk dat op een liberaal stemmen "de beste garantie is om geen belastingsverhoging te krijgen". Bart De Wever zei dan weer te hopen dat de belastingen in Antwerpen niet verhoogd zouden moeten worden en prees het beleid van huidig schepen van Financiën Luc Bungeneers (ex-Open VLD, nu N-VA). Hij wees er ook op dat de stad alsmaar armer wordt en de rand alsmaar rijker, wat de druk op de stadskas verhoogt.

Veiligheid - Meer politie of anders werkende politie?

Als er over veiligheid gedebatteerd wordt, zijn de GAS-boetes tegenwoordig niet ver weg. De federale regering verlaagde de leeftijd onlangs naar 14 jaar. Van Besien vindt dat "niet de goede manier om onaangepast gedrag" te bestrijden. Hij pleit ervoor om in de eerste plaats "een gesprek met de ouders aan te gaan" en als dat niet werkt, de jeugdrechter in te schakelen.

Bart De Wever is wel blij met de verlaging. "De GAS-boetes zullen de jeugddelinquentie niet aanpakken, maar ze kunnen jongeren al vroeger op een verbetertraject zetten", argumenteerde hij. Bruno Valkeniers is een "koele minnaar" van de GAS-boete. Hij vindt jeugdsanctierecht veel belangrijker. Anderzijds pleit hij wel voor een verlaging van de boetes naar 12 jaar.

Tijdens de reacties achteraf wees Jean-Marie Dedecker erop dat de GAS-boetes "juridisch bepaald" moeten zijn. "Ik vrees anders de willekeur van het college en de burgemeester."

En hoe zit het met de zware criminaliteit? Kan een gemeente daar eigenlijk iets aan doen? "Jazeker", wist Valkeniers, "de burgemeester is het administratieve hoofd van de politie". Valkeniers wil meer blauw op straat en politiekantoren die in de probleemwijken 24 uur op 24 uur openblijven.

Meer politie is niet de oplossing, stelde Wouter Van Besien daar tegenover. Wel moet de politie beter ingezet worden, "en met name op straat". "We moeten een zichtbare en aanspreekbare politie hebben."

Ook Bart De Wever vindt dat de taken van de politie herbekeken moeten worden. "De politie moet daar zijn waar ze rendeert." Hij verwijst daarbij enerzijds naar de wijkagent en anderzijds naar interventies.

Van Besien hield ook nog een pleidooi voor preventie en stelde dat het ook belangrijk is om ervoor te zorgen dat de sociale ongelijkheid vermindert. "Ik ben daar niet tegen, maar daar hou je de criminaliteit niet mee tegen. Het is niet omdat je arm bent dat je crimineel moet worden", was het antwoord van De Wever.

Goed bestuur - Burgemeesterschap voltijdse baan?

Een vraag die bij gemeenteraadsverkiezingen steevast opduikt: moet een burgemeestersambt een voltijdse baan zijn? "Dat is heel afhankelijk van de grootte van de gemeente", wist Alexander De Croo, die als hij burgemeester van Brakel kan worden die baan zal combineren met het voorzitterschap van Open VLD. "Maar ik zal veel in Brakel zijn."

Bart De Wever, die het burgemeesterschap van Antwerpen nog een jaar wil combineren met het voorzitterschap van de N-VA, zei zich zorgen te maken over het politieke gewicht van de steden in Brussel. Een reden voor hem om de twee te combineren en voor zijn stad op te komen op het nationale niveau.

Volgens Wouter Beke moet een goede burgemeester drie eigenschappen hebben: een goede manager zijn, een ambassadeur voor zijn bestuur zijn tegenover onder meer hogere overheden en bedrijven en een burgervader zijn voor de inwoners. Belangrijk daarbij is dat hij geen strijd mag voeren tegen andere overheden, maar met hen moet samenwerken.

Bruno Tobback is geen kandidaat-burgemeester, maar klopte zich wel op de borst zelf niet te cumuleren als partijvoorzitter. "Je kan niet halftijds voorzitter zijn." Na de belofte van De Wever dat hij zes jaar burgemeester zou zijn, reageerde Tobback fijntjes dat De Wever "die verscheurende keuze" niet zal moeten maken.

Komt ook altijd terug bij gemeenteraadsverkiezingen: voorakkoorden. De Wever vindt "daar niets mis aan". "Ik lieg daar niet over, wij hebben er." "Met alle drie?", werd hem gevraagd (de voorzitters van SP.A, CD&V en Open VLD stonden mee aan tafel, nvdr.): "Oei, dát zou ik eens moeten nakijken", was het antwoord.

Tobback wees er op dat het "finaal altijd de kiezer is die maakt of een voorakkoord uitgevoerd kan worden". "Maar het is normaal dat je daar vooraf over praat. Eigenlijk is dit gewoon een non-onderwerp."

lees ook