2006: N-VA toen klein, nu "incontournable"?

Politieke geschiedenis kan snel gaan. Bij de verkiezingen zes jaar geleden was de N-VA een verwaarloosbare politieke speler. Het kleine broertje van CD&V. Nu domineert de partij de verwachtingen en debatten.

De tijden veranderen snel. “Iedereen kijkt naar de N-VA zoals konijnen naar een lichtbak,” stelt professor Johan Ackaert (Universiteit Hasselt) vast. Zes jaar geleden lagen de kaarten anders. Politici en pers hadden nauwelijks oog voor de N-VA. De kopstukken – toen een vrijwel eenzame Geert Bourgeois – mochten tijdens de verkiezingsuitzending van de VRT blij zijn dat ze even in beeld kwamen en iets konden zeggen.

1 procent

De partij haalde in Vlaanderen amper één procent van de stemmen, zo toonden de televisieschermen. Dat is vrij logisch, want de partij nam slechts in enkele gemeenten onder de eigen naam deel. Alle eer en aandacht ging naar kartelpartner CD&V en haar overwinning.

Toen leek de Vlaams-nationale beweging immers op de terugweg, zo blijkt uit de tabel van professor Kris Deschouwer (VUB). De Volksunie, de voorganger van de N-VA , was ooit groot, maar kalfde elke verkiezing verder af. Van 17,3% bij parlementsverkiezingen in 1974 naar 4,9% in 2003.

Electorale doorbraak

De federale verkiezingen van 2007 waren een tussendoortje en nog in kartel met CD&V. De doorbraak werd duidelijk in 2010.Het kartel was ondertussen opgeblazen en de N-VA haalde 28% bij federale verkiezingen. De partij zette dus het politieke landschap op zijn kop. Ze werd de grootste partij, met een machtspositie die jarenlang werd ingenomen door de voormalige kartelpartner CD&V.

Naar de gemeenten

De N-VA wil in oktober opnieuw met luide stem kunnen zeggen dat ze de verkiezingen wint en heeft alles in stelling gebracht om daarin te lukken. In veel gemeenten was er recent geen afdeling en kon de partij dus moeilijk kandidaten vinden om op de lijst te staan. De N-VA is dus op zoek gegaan naar kandidaten. Met succes, ze is in politieke kringen blijkbaar een gegeerde bruid. De partij heeft snel een netwerk van afdelingen opgebouwd dat zowat heel Vlaanderen bestrijkt.

De deur staat open

De partij heeft nog een tweede troef uitgespeeld. Bij gemeenteraadsverkiezingen winnen vooral kandidaten die lokaal bekend zijn. De nieuwe N-VA-ers zijn dat meestal niet. De deuren zijn daarom open gezet voor lokale politici die al een stempotentieel hebben.

Niet alleen ex-kopstukken van Vlaams Belang willen overlopen. Op lokaal vlak zijn er nog veel meer lokaal bekende figuren van vooral CD&V of Open VLD die de overstap wagen. Het gebeurt geruisloos.

Soms gebeurt zo’n overstap in groep. Kleine lokale partijen die kiezen voor de N-VA, zoals in Edegem, Heist-op-den-Berg, Kasterlee, Maldegem, … Die beweging leverde de N-VA al drie burgemeesters op. Huub Broers in Voeren (Voerbelangen, vroeger CD&V), de lijst van Antoine Denert (Kruibeke) en de burgemeester van Hoeselt.
 

Altijd gewonnen

De N-VA heeft de verkiezingen dus grondig voorbereid. De landelijke spreiding is uitgebouwd en zoveel mogelijk lokale stemmentrekkers zijn aangetrokken. Alleen al daardoor zal voorzitter Bart De Wever kunnen proclameren dat zijn partij wint, want meer kiezers heeft dan in 2006.

Johan Ackaert, professor aan de Universiteit Hasselt, heeft een cijfer gelanceerd dat als referentiepunt kan dienen. De hoogste score van de Volksunie bij gemeenteraadsverkiezingen was 14,7% (in de gemeenten waar de partij deelnam). “Wel,” besluit hij, “de N-VA profileert zich als erfgenaam van de Vlaams-nationale beweging en wil het beter doen. Ze moet dus meer halen dan de Volksunie ooit had. De N-VA kan pas gloriëren met 15%.”

"Incontournable"?

Maar politiek volgt soms een andere wiskunde. De vraag is niet of de N-VA de verkiezingen wint, maar wel in hoeveel gemeentebesturen ze binnen kan dringen. Bij de N-VA zijn de verwachtingen hoog gespannen. Veel kandidaten dromen van scores die hoog genoeg zijn om de huidige burgemeesters en schepenen in hun gemeente naar huis te kunnen sturen en zelf in de coalitie te geraken. Vooral de steden staan symbool voor zo een overwinning.

De peilingen van de VRT, De Standaard en Het Laatste Nieuws tonen een sterk resultaat voor de N-VA in de provinciehoofdsteden. Maar tegelijk blijkt dat de partij niet "incontournable" is. Ze is dus niet sterk genoeg om andere partijen te dwingen met haar een coalitie te smeden. Enkel voorzitter Bart De Wever lijkt ongenaakbaar in Antwerpen.

Erik Wijnen

lees ook