Haroche en Wineland winnen Nobelprijs voor Fysica

Serge Haroche en David Wineland (foto) winnen de Nobelprijs voor de Fysica. De wetenschappers krijgen de prijs voor hun baanbrekend werk in de kwantumfysica. Onze landgenoot François Englert die ook veel kans had op de prijs, viel niet in de prijzen.

De Fransman Serge Haroche en de Amerikaan David Wineland hebben de Nobelprijs voor de Fysica in de wacht gesleept. De wetenschappers krijgen de prijs voor hun baanbrekend werk in de kwantumoptica, de studie die zich op kwantumniveau bezighoudt met de relatie tussen licht en materie.

"Het is moeilijk om te geloven", zegt Haroche in een eerste telefonische reactie. "Ik liep op straat met mijn vrouw toe ik het nieuws hoorde. Gelukkig passeerde ik net aan een bankje en kon ik even gaan zitten." Het eerste wat hij daarna wilde doen, is zijn kinderen en collega's bellen om het te vieren met champagne.

Beiden zijn pioniers op het gebied van de werking van fotonen, de bouwstenen van het licht. Ze zijn - onafhankelijk van elkaar - erin geslaagd om de fotonen de bestuderen en te manipuleren terwijl voor hun onderzoek gedacht werd dat dat onmogelijk was.

Hun onderzoek kan wellicht (ooit) praktisch gebruikt worden voor het maken van kwantumcomputers, supercomputers die in staat zouden zijn om gigantische hoeveelheden data te analyseren en hier allerlei verbanden tussen te leggen. Praktisch komt het er op neer dat zo'n computer bij het analyseren van data niet ieder stukje na elkaar analyseert zoals de huidige computers dat doen, maar alle mogelijke mogelijkheden tegelijkertijd bestudeert.

Terwijl de kwantumcomputer met zijn eindeloze mogelijkheden nog verre toekomstmuziek is, is het wel al mogelijk om dankzij het onderzoek van Haroche en Wineland extreem precieze klokken te bouwen die 100 keer preciezer zijn dan de atoomklokken die nu gebruikt worden.

Onze landgenoot François Englert (rechts op de foto naast koning Albert II) die ook veel kans had om de prijs te winnen, viel niet in de prijzen. De 80-jarige Brusselaar beschreef als eerste samen met zijn collega Robert Brout een bepaald deeltje dat kleiner is dan een atoom. Dat deeltje, het zogenoemde Higgs-deeltje, is een belangrijk ontbrekend deel in het standaardmodel van de fysica. De laatste keer dat een Belg in de prijzen viel is 35 jaar geleden. Toen ontving Ilya Prigogine de Nobelprijs voor Chemie.