2006: de SP.A boekt na 20 jaar opnieuw winst

De SP.A is een van de overwinnaars van 2006. Het was een heuglijke dag, want de partij verloor al ruim 20 jaar bij elke verkiezing een beetje. De uitslag van 2006 bevestigde wel dat de SP.A een probleem heeft op het platteland.

De SP.A ging in 2006 veelal samen met Groen of het toenmalige Spirit naar de kiezer. Maar hoe vergelijk je stemmen voor de SP.A van vorige verkiezingen met die van een kartel SP.A-Groen of Spirit? Wetenschappers zijn het erover eens dat, net zoals bij CD&V en N-VA, de uitslag van kartels op het conto van de grootste geschreven mogen worden. In dit geval: de SP.A.

Zo gerekend gaat de socialistische lijst voor het eerst sinds 1982 “substantieel” vooruit, besluit professor politieke wetenschappen Johan Ackaert (Universiteit Hasselt). Van 14,9 in 2000 naar 18,1. Ruim 3% dus. Vooral de samenwerking met Spirit, de resterende linkervleugel van de uiteengevallen Volksunie, loont electoraal volgens zijn berekeningen.

Een kartel met Groen levert ook winst op, maar minder. De minst goede resultaten boekt de partij in de gemeenten waar ze zonder kartel naar de kiezer trok.

Stadspartij

De winst is vooral te danken aan de steden, met uiteraard de hoge score in Antwerpen op kop. De lijst van Patrick Janssens (SP.A) is groter dan het Vlaams Belang van uitdager Filip Dewinter. Janssens stijgt met ruim 15%.

Ook in andere steden kunnen de socialisten positieve cijfers op tafel leggen. Het laat Ackaert besluiten dat de SP.A “steeds meer een stadspartij is die weinig te bieden heeft aan kiezers in landelijke gemeenten”.

In Gent slaagt Daniël Termont er in om de erfenis van zijn voorganger, de populaire burgemeester Frank Beke, te verzilveren en zelfs uit te breiden met 6%. Ook in Hasselt wordt het vertrek van Steve Stevaert goed opgevangen en in Leuven kan Louis Tobback zijn al grote meerderheid met 6% optillen naar 38%.

In landelijke gebieden boert de SP.A minder goed. Dat blijkt ook uit het aantal socialistische zetels in de gemeenteraden. De SP.A heeft meer stemmen dan Open VLD, maar toch minder zetels. “Bijna 17% van de zetels is van liberale signatuur terwijl de socialistische lijsten uitkomen op 14% van de zetels,” berekende Ackaert.

Ook het aantal absolute meerderheden onderstreept de zwakke positie van de SP.A buiten de steden. CD&V, wel sterk op het platteland, kan in 73 gemeenten alleen besturen. De SP.A strandt op 4 absolute meerderheden.
 

Steden tellen

Ook bij de SP volgen de uitslagen van de de gemeenteraadsverkiezingen de evolutie van federale en regionale verkiezingen. De twee curves zijn opvallend gelijklopend in de tabel van professor Kris Deschouwer (VUB). Als deze trend zich doorzet zal de SP.A in oktober wat procenten verliezen.

Maar het zal moeilijk zijn om de uitslagen van de SP.A te vergelijken. Sommige kartels die nu gesmeed werden, hebben grote gevolgen op de vergelijkbaarheid van de cijfers. De Antwerpse lijst van Patrick Janssens – met socialisten, christendemocraten, een ex-liberale gemeenteraadslid en onafhankelijken - kan moeilijk als socialistisch geteld worden.

Die Antwerpse stemmen kunnen dus niet bij het totaal van de SP.A geteld worden. Vorige keer wel. Het nationale resultaat zal alleen al door die wiskundige reden dalen. Winst of verlies van de SP.A zal dus vooral gemeten worden in de steden. Verliest, wint of houdt de partij haar steden, meer bepaald de burgemeester?

Erik Wijnen

lees ook