Romy Schneider, actrice pur sang

De jaarlijkse filmtentoonstelling in het Caermersklooster is uitgegroeid tot een vaste waarde op het Filmfestival van Gent. De voorbije jaren kwamen vooral cineasten aan bod, nu draait alles om het leven en werk van een actrice. En wat voor een: Romy Schneider, een van de iconen van de Europese cinema.

“Ik leef voor de camera”, zei ze zelf. Wat niet lukte in haar werkelijke, door tragiek gedomineerde leven, maakte ze goed op het witte doek.

De tentoonstelling, samengesteld door de Deutsche Kinematek, was eerder al te zien in Berlijn en Parijs. Gent krijgt ze te zien in 2012, precies dertig jaar na de dood van Schneider, toen ze amper 43 was. De expo is chronologisch opgebouwd en begint met een veelzeggende uitvergrote foto van een onbevangen negentienjarige Schneider in het spoor van haar in een bontmantel gehulde moeder.

Beginnen bij het begin is dan ook beginnen bij “Romy Schneider, dochter”. Dat Romy actrice zal worden, ligt in de lijn van de verwachtingen: zowel haar vader als haar moeder staan in het vak. Moeder Magda Schneider is een veelgevraagde filmster in het Derde Rijk, en een favoriete van de Führer zelf. Vanaf de jaren vijftig begint haar ster te tanen, maar ze hoopt haar carrière te rekken via haar tienerdochter.

Het publiek is benieuwd om Magda voor het eerst (maar niet voor het laatst) te zien spelen naast haar eigen dochter in “Wenn der weisse Flieder blüht”. Pas vijftien, vertedert Romy de bioscoopbezoekers met haar frisse, speelse uitstraling. In een mum van tijd overvleugelt de nieuwkomer haar moeder. Een fragment uit haar debuut is te zien in het eerste van vijf filmzaaltjes die zijn ingericht in het Caermersklooster.

Meer femme fatale dan suikerzoete Sissi

Haar schattige snoetje mag ze laten zien in een tiental films die in een sneltempo op haar debuut volgden. Vanzelfsprekend kan de tentoonstelling niet om “Sissi” heen, de trilogie die de jonge Romy Schneider wereldberoemd maakt. Maar érg veel aandacht besteedt de Duitse curator Daniela Sannwald niet aan “Sissi”.

Uit respect voor Schneider, die zelf een bloedhekel kreeg aan de rol waar ze uitentreuren mee vereenzelvigd werd, houdt ze dit hoofdstuk bondig. Ze doorbreekt zelfs even de chronologie door “Sissi” uit de jaren vijftig meteen te linken aan “Ludwig” uit de jaren zeventig. In die film van Luchino Visconti speelt Schneider, vijftien jaar ouder, immers wéér de Oostenrijkse keizerin. Maar dit keer een meer waarheidsgetrouwe, want volwassener en verbitterder versie van het lieftallige schepseltje uit de populaire trilogie.

Ze weigert een vierde keer op te draven als “Sissi”, want ze wil zo snel mogelijk af van het suikerzoete imago dat haar was opgedrongen. Dat ze al lang niet meer het schattige poppetje is dat ze in de films vertolkt, blijkt uit een interessante fotoreeks die in dezelfde periode is gemaakt door de Berlijnse fotograaf Franz Xaver Lederle. Hij fotografeerde haar op de filmset, maar ook privé. Languit uitgestrekt in badpak op een houten steiger, of starend met een sjaaltje in het haar poseert ze op haar twintigste als een uitgesproken femme fatale. “Sissi” is hier ver weg.

Delon en Schneider: elektriciteit op en naast het scherm

Kort daarop leert ze Alain Delon kennen, op wie ze smoorverliefd wordt. Jarenlang zijn ze het meest sexy paar van Europa. Schneider volgt Delon naar Parijs, waar ze een spoedcursus Frans volgt en er meer en meer gaat uitzien als een Parisienne, gekleed door Coco Chanel.

Haar verhuizing is ook professioneel een uitstekende zet. Er breekt een periode aan van internationale filmprojecten, waarin Schneider haar schattige imago voorgoed van zich afschudt en in de meest diverse genres laat zien wat ze in haar mars heeft. Ze speelt zelfs in komedies aan de zijde van Jack Lemmon en een debuterende Woody Allen.

Als Alain Delon haar verlaat, stort ze in en doet ze een zelfmoordpoging - het is helaas maar de eerste van een reeks tragedies die haar leven zal kleuren. Vijf jaar na hun breuk zijn ze toch opnieuw samen op het scherm te zien, in het sensuele “La piscine”. Dat er nog volop elektriciteit zindert tussen Schneider en Delon, blijkt niet alleen op, maar ook naast het doek. In een nieuwsfragment zien we hoe Delon Schneider ophaalt in de luchthaven van Nice, klaar om aan de opnames te beginnen. Dat ze allebei “très émus” zijn, hoeven ze niet eens uit te spreken.

Tragisch leven

Na “La piscine” stromen de aanbiedingen binnen voor Schneider. Ze gaat nu vooral samenwerken met Claude Sautet, die samen met Luchino Visconti haar favoriete regisseur wordt. Ze speelt een stralende hoofdrol in “Les choses de la vie”. De zilvergrijze Alfa Romeo Giulietta waarmee de film opent, staat geparkeerd in het Caermersklooster.

Het echte leven gaat Romy Schneider intussen veel minder goed af. Haar liefdesleven is een puinhoop, haar eerste echtgenoot pleegt zelfmoord. “Maar ze was bijzonder professioneel”, benadrukt curator Daniela Sannwald. “Ze gaf zich altijd volledig voor een rol, zelfs al zat het haar in haar eigen leven niet mee”.

In een pak films uit de jaren zeventig speelt Schneider vernederde, misbruikte, opgejaagde rouwende vrouwen: het ligt voor de hand om parallellen te trekken met haar echte leven. Ze raakt verslaafd aan drank en kalmeerpillen, zeker als in 1981 haar veertienjarige zoon om het leven komt. Die drama’s worden in de tentoonstelling maar zijdelings aangeraakt. Ze blijken vooral uit interviewfragmenten, die een intense, maar oprecht ongelukkige vrouw laten zien. Dat beeld wordt nog versterkt door de projectie van filmfragmenten in het laatste zaaltje: Schneider in haar dramatische slachtofferrollen, in tranen, overmand door verdriet.

De Romy Schneider-tentoonstelling verlaat je niet met een opgewekt gevoel, al is ze een aangrijpend portret van een actrice pur sang, en een must voor elke filmfan. “Ik hoop dat ik nog heel lang kan spelen”, hoorden we de actrice zeggen in een interview uit 1971. “Ouderdom, rimpels: dat doet me allemaal niets”. Het is haar niet gegund, ze sterft als een gebroken vrouw als ze amper 43 is.

Sara Van Poucke

De expo rond Romy Schneider loopt vanaf vandaag tot en met 13 januari in het Caermersklooster in Gent en is dagelijks open van 10 tot 17 uur, behalve op maandag en op 25 december en 1 januari.

Meest gelezen