En attendant Sarko

Een half jaar na de nederlaag bij de presidentsverkiezingen is het hoog tijd voor de rechtse UMP in Frankrijk om een nieuwe adem te vinden. Boegbeeld Nicolas Sarkozy is (tijdelijk?) uit de schijnwerpers verdwenen en dus moeten anderen het proberen waar te maken.

Te beginnen met de nieuwe voorzitter, want die hebben ze bij de Union pour un Mouvement Populaire (UMP) al acht jaar niet meer verkozen. Toen partijvoorzitter Nicolas Sarkozy in 2007 ook president werd, kwam er nooit een echte opvolger.

Vandaag komt een einde aan dat vacuüm, maar tegelijk loert het gevaar dat de voorzittersverkiezing een splijtzwam betekent voor de UMP. Zeker als twee heel verschillende persoonlijkheden tegenover mekaar staan voor een functie die de poleposition oplevert voor de presidentsverkiezingen in 2017.

In de verte doemt dan weer het rechtse trauma op van de broedertwist tussen premier Edouard Balladur en president Jacques Chirac, midden jaren negentig.

Fillon en Copé zijn niet de beste maatjes

Vandaag zijn de kemphanen ex-premier François Fillon (58) en de huidige secretaris-generaal van de partij Jean-François Copé (48). Voor ze hun zinnen op het voorzitterschap hadden gezet, waren de twee al geen beste maatjes.

Beiden hebben de toon in de laatste rechte lijn nog wat verhard en dus kijken veel militanten wat angstvallig uit naar het nieuwe tijdperk dat aanbreekt. Zal de winnaar in staat zijn om de partij samen te houden? En welke koers zal de nieuwe voorzitter varen?

De favoriet in de peilingen is Fillon (foto). Hij is de flegmatieke van de twee. Het is misschien geen toeval dat hij al meer dan dertig jaar getrouwd is met een Britse. Zijn wat stroeve verschijning contrasteert fel met die van Sarkozy, maar als premier zat Fillon wel de volledige rit met de president uit en dat is uniek.

Tegenstanders zeggen dat hij het alleen maar vijf jaar kon uithouden omdat hij nooit echt uit de schaduw van Sarkozy is kunnen treden. Maar zijn aanhangers zien in hem een "rassembleur", de man die rechts en centrumrechts kan verenigen. Hij geeft blijk van een zeker staatsmanschap en daar speelt zijn ervaring als premier wellicht een rol.

Immer brede glimlach van Copé

Daar waar Fillon zich meer tot de Fransen in het algemeen lijkt te richten, focust Copé op de militanten. Hij probeert - met zijn immer brede glimlach - zijn doel te bereiken in een stijl die meer aan die van Sarkozy doet denken.

Copé (foto) noemt zich graag de vertegenwoordiger van "la droite décomplexée", een rechtse partij die zonder complexen durft te zeggen waar het op staat. Eén anekdote - waarvan niemand met zekerheid weet of ze echt gebeurd is - deed onlangs binnen en buiten zijn partij de wenkbrauwen fronsen.

Tijdens een meeting beklaagde Copé zich erover dat een jongen bij de schoolpoort van zijn chocoladebroodje werd beroofd door "tuig" dat vindt dat je tijdens de ramadan niet mag eten. Een goedkope manier om de aandacht te trekken volgens Fillon, maar Copé vindt dat zijn partij met een lauwe voorzitter of "een rechtse Hollande" al helemaal nergens komt.

Bladzijde Sarkozy nog niet meteen omslaan

En waar hangt die hyperkinetische alomtegenwoordige Sarkozy van weleer intussen uit? Hij houdt zich nu al een half jaar opvallend goed gedeisd. De strijd binnen zijn partij gaat ogenschijnlijk aan hem voorbij.

Een paar dagen geleden sprak hij toch nog eens voor de camera’s, de eerste keer pas sinds zijn aftreden. In Moskou dan nog wel, tijdens een vriendschappelijk onderonsje met president Vladimir Poetin. Over binnenlandse politiek loste hij niks. Maar zijn nieuwe leven gaat hem klaarblijkelijk goed af. Een scheerbeurt hoeft duidelijk niet meer elke dag en zijn bruine kleurtje verraadde ook een recent bezoek aan zonnige oorden.

Een meerderheid van de UMP-sympathisanten ziet hem graag in volle glorie terugkeren tegen 2017. Ook al kon hij niet duidelijker zijn meteen na zijn nederlaag in mei: "Ma place ne pourra plus être la même." En voor de hardhorigen herhaalde vrouwlief Carla Bruni een paar weken geleden: "Son retour me semble improbable."

Maar weinigen in het UMP-kamp die dat kunnen of willen geloven. De mogelijke opvolgers lijken nog niet te overtuigen en dus willen ze de bladzijde Sarkozy nog niet definitief omslaan. De ex-president heeft in elk geval nog enkele jaren de tijd om zich te bedenken. Intussen groeit de personencultus zonder dat hij daar ook maar iets voor hoeft te doen, daar zorgt een groeiende schare nostalgische sympathisanten wel voor.

Sofie Vander Donckt