"Communiceer duidelijk naar de reiziger"

In de Senaat is een hoorzitting gehouden over de problemen met de Fyra-hogesnelheidstrein tussen Brussel en Amsterdam. De bazen van spoorwegmaatschappijen NS en NMBS en infrastructuurbeheerders werden op de rooster gelegd door de commissies Infrastructuur van de Kamer en de Nederlandse Tweede Kamer en de leden van het Benelux-parlement. Deze week nog beloven ze met een oplossing voor de reiziger te komen.

Bert Meerstadt, de baas van de NS, mocht als eerste de parlementsleden toespreken en gaf de problemen met de hst van AnsaldoBreda meteen grif toe. "Er waren zo veel problemen dat de Fyra uit het dienstrooster is genomen, en dat spijt ons zeer."

Meerstadt gaf een overzicht van de problemen met de hst, tot een Fyra-trein in januari een plaat verloor. "Voor ons was de maat toen vol", aldus de NS-baas. Hij gaf ook aan dat de Fyra-hst wel degelijk uitvoerig is getest, maar kan vandaag alleen maar zeggen dat er met man en macht wordt gewerkt aan alternatieven. "Alle partijen werken samen aan een oplossing."

Zijn NMBS-collega Marc Descheemaecker trad hem bij. "Wij zijn niet tevreden, wij zijn niet gelukkig." Hij gaf een uitvoerige en technische uitleg over het hoe en waarom van de keuze voor constructeur AnsaldoBreda en benadrukte dat er na de problemen met de Fyra snel maatregelen zijn genomen om de reiziger tegemoet te komen. Hij verwees naar de directe trein Antwerpen-Roosendaal die sinds vorig weekend rijdt. "Er gaan nog meer bijkomende maatregelen komen die ertoe moeten leiden dat de reiziger geleidelijk aan zegt dat er geen problemen zijn", klonk het vaag.

Descheemaecker en Meerstadt bleven vaag over hoe die bijkomende maatregelen er concreet gaan uit zien. Meerstadt zei wel dat de Fyra maar weer gaat rijden als de veiligheid gegarandeerd is en dat er om advies zal worden gevraagd aan een gerenommeerd bureau.

"Geen plannen, maar treinen"

De woorden van de spoorbazen maakten niet veel indruk. Vooral het feit dat er momenteel geen volwaardig alternatief voor de Fyra is, zet kwaad bloed. "Je moet geen oude schoenen weggooien als de nieuwe nog niet goed zitten", vond Paulus Jansen (SP, Tweede Kamer). Hij hekelde ook het feit dat NS en NMBS apart hebben gereageerd op de Fyra-problemen.

"Wij vinden het een miskleun dat er geen vervangend materieel is', trad Betty de Boer (VVD, Tweede Kamer) hem bij. "Wij willen geen plannen, wij willen treinen." De Boer vraagt zich ook af wat er gaat gebeuren als de termijn van drie maanden is verstreken zonder een oplossing. "Blazen we de aankoop af? Wat gebeurt er met de al aangekochte treinen?"

"Waar ligt de eindverantwoordelijkheid voor dit debacle?", vroeg Machiel de Graaf (PVV, Tweede Kamer).

Liesbeth van Tongeren (GroenLinks, Tweede Kamer) hekelde de communicatie van de spoorwegmaatschappijen. "Communiceer - ook als het niet lukt - duidelijk naar de reiziger. Wanneer rijdt de Benelux-trein weer en hoe vaak? Wanneer gaat die Fyra weer rijden, zij het met mondjesmaat?"

"Uiteenzettingen bedroevend"

Ook aan Belgische zijde veel verontwaardiging. "De uiteenzettingen waren bedroevend voor wat de inhoud betreft", vond David Geerts (SP.A, foto). Hij is vooral sceptisch over de communicatie van de spoorwegmaatschappijen en klaagt de "bochten" in het dossier aan. "Het deksel dat loskwam van een Fyra-trein is een deksel in de neus van de NMBS en de NS." Voor hem is het duidelijk wie hier de dupe is: "De reizigers worden hier vierkant in hun gezicht uitgelachen."

Valérie De Bue (MR) heeft het over "een fiasco". "Wij vragen treinen die rijden, die stipt rijden en die veilig zijn", klonk het bij Linda Musin (PS), die zich afvraagt hoe het mogelijk is dat er ooit een vergunning is afgeleverd voor de Fyra-hst.

"Het Fyra-dossier is een rampdossier", vat Stefaan Van Hecke (Groen) samen. "Ik heb weinig concrete antwoorden en oplossingen gehoord en ik word er ook niet veel wijzer van." Van Hecke was ronduit vernietigend: "Dit getuigt niet van een professionele aanpak van het probleem." Hij vindt ook nog altijd dat er een maatschappelijke noodzaak is aan een IC-verbinding tussen Brussel en Amsterdam.

"De Fyra is een ongelooflijk succes als het gaat over merkbekendheid", stelde Jef Van den Bergh (CD&V) cynisch vast. "Het is triest om vast te stellen dat we er niet in slagen om een trein tussen A en B te laten rijden." Hij blijft op zijn honger zitten na de uitleg van de spoorbazen en vraagt zich af wat de reiziger mag verwachten in de toekomst en waarom een gewone IC-verbinding naast een hst-verbinding niet mogelijk is.

"Er moet een alternatief komen, en wel zeer snel", vond Bart Tommelein (Open VLD). Hij vindt dat het onverkwikkelijke Fyra-dossier zo snel mogelijk moet worden opgelost, maar pleit in afwachting daarvan voor de Benelux-trein. "In de eerste plaats staat de reiziger centraal. Dit is een openbare dienst."

"Hst is een dure sport"

Marc Descheemaecker kaatste de bal terug naar de politiek, die ooit heeft beslist dat de grensoverschrijdende IC-treinen door hogesnelheidstreinen moeten worden vervangen. "Een klassiek gesubsidieerde trein ernaast kán, maar dat leidt dan wel tot een verschraling van het hst-aanbod."

In dat geval wil de NMBS-baas dat de politieke verantwoordelijken opnieuw gaan nadenken over de frequentie van de hst-treinen naar Amsterdam. In mensentaal betekent dat: minder hst-treinen tussen beide hoofdsteden. "Hogesnelheidstreinen zijn een dure sport."

"Wij willen de onderste steen boven halen en komen terug met een evaluatie", verzekerde zijn NS-collega Bert Meerstadt. "De reiziger is wat ons bezighoudt en wij willen ons product zo vlug mogelijk goed krijgen. (...) Als die Fyra-treinen binnen drie maanden niet voldoen, dan worden ze per kerende post teruggestuurd."

Beide spoorbazen sloofden zich uit om op de vele vragen van de volksvertegenwoordigers te antwoorden, maar die blijven toch wat op hun honger zitten. Deze week nog zouden de spoorwegen met een bijkomende oplossing voor de reizigers komen. "De reizigers zijn enige jaren uit beeld geweest in deze discussie", vindt Arriën Kruyt van de Nederlandse reizigersvereniging Rover. "Als je de dingen wil herbekijken, doe dat dan met je klanten", riep hij met name NMBS-baas Descheemaecker op.