Iliana droomt ervan om uit te wijken

Naar aanleiding van de aanpassing van de Europese asielwetgeving trok Katrien Vanderschoot naar Griekenland en Hongarije, twee landen aan de poorten van Europa die worden beschouwd als doorsluislanden voor vluchtelingen en illegale migranten. Voor deredactie.be maakte ze enkele portretten. Vandaag: serveester Iliana denkt dat haar toekomst elders ligt.

Ondanks de zachte winteravond zit er haast niemand op het verwarmde terras van de snackbar Meet Me, op het Omoniaplein in Athene. De crisis houdt de Grieken thuis. Maar ze is hier alom aanwezig. Vanuit het halfduister zie ik een ambulance staan op een hoek van het plein. Daar kunnen verarmde burgers en migranten gratis terecht voor dringende medische hulp. Want de sociale zekerheid is door de schuldencrisis ineengestort.

Wie zonder werk valt, verliest zijn werkloosheidsuitkering na een jaar tijd en daarmee ook zijn recht op sociale zekerheid. Bij de jongeren is het nog erger. Bij de jonge mannen is 46 procent werkloos, bij de jonge vrouwen maar liefst 60 procent.

"Jij hebt dus nog geluk", zeg ik tegen Iliana, een jonge vrouw van 23 die me opgewekt en vriendelijk komt vragen of ik nog een koffie had gewild. Maar de waarheid is dubbel. Iliana is net afgestudeerd aan de universiteit, als Master in Business Administration. Dit werk als serveerster was het enige dat ze kon krijgen.

Iliana droomt ervan om uit te wijken, om elders een baan te gaan zoeken. Ze wil haar schoolvriendin volgen, die al naar Groot-Brittannië is getrokken, maar daar nog altijd niet aan de bak is gekomen. "Toch loont het de moeite om ook die gok te wagen, want slechter dan hier in Griekenland kan het niet meer."

"Politici steken kop in het zand"

Ik vraag Iliana wat ze dan denkt van de tienduizenden migranten die naar Griekenland zijn gekomen. 73.000 van hen zijn vorig jaar opgepakt omdat ze geen papieren hadden. Anderen zwerven rond in de straten. Vindt ze hen lastposten? Onrustzaaiers? Heeft ze begrip?

"Ik heb zeker begrip", zegt ze. "Mijn vader is een Pool, hij kwam hierheen toen hij 20 was, omdat hij werd gepest tijdens het communistische regime. Hier kon hij een nieuw leven opbouwen. Iedereen kan dus op een bepaald ogenblik moeten migreren."

Iliana is ook bezorgd om het toenemende racisme onder de bevolking, opgeklopt door de populistische extreemrechtse partij Gouden Dageraad. "Gouden Dageraad is verschrikkelijk", zegt Iliana. "Ik ben beschaamd over hun gedrag. Maar ook de andere politici steken hun kop in het zand. Ze zouden die mensen beter helpen in plaats van hen aan hun lot over te laten." En weg is ze naar een volgende klant.

De Dublin-regeling

Volgende maand bestaat de Dublin-regeling 10 jaar. Ze bepaalt welke Europese lidstaat verantwoordelijk is om een asielaanvraag te behandelen. In de praktijk was dat het eerste land waarlangs een mogelijke asielzoeker de Unie binnenkwam.

Het systeem is al aangepast maar vertoont nog veel lacunes, zeggen vluchtelingenorganisaties. Gezinnen blijven apart, asielzoekers krijgen vaak geen eerlijk onderzoek, worden te lang opgesloten, of teruggestuurd naar landen waar hun rechten niet worden gerespecteerd. En ook lidstaten klagen dat ze te veel op hun schouders krijgen.

Een nieuwe regeling, Dublin III, ligt klaar om te worden goedgekeurd door het Europees Parlement. Katrien Vanderschoot trok in het kader daarvan naar Griekenland en Hongarije.