"Troonsafstand voor een nieuwe generatie is goedkoop"

In Nederland was het te verwachten dat koningin Beatrix troonsafstand zou doen ten voordele van haar zoon prins Willem-Alexander. Alleen het tijdstip was een onzekere factor tot afgelopen maandag de abdicatie werd bekendgemaakt. "Typisch Nederlands", zal de Queen gedacht hebben. Zij zal dan ook nooit aftreden.
AP2007

Toen Elizabeth in juni 1953 gekroond werd, dacht 46% van de Britten dat ze door God was aangewezen. Misschien dacht ze het zelf ook. Kort daarvoor had ze het Gemenebest beloofd "mijn hele leven, zij het kort of lang, in dienst van u te stellen". Ze was toen 21. Het zou een lang leven worden.

Als Elizabeth, 86, het ijzeren gestel van haar moeder heeft, is haar oudste zoon 80 als hij de troon overneemt. Dat is jammer voor Charles, maar nauwelijks relevant. Waar het in Buckingham Palace om gaat is dat Elizabeth haar belofte niet breekt. En dus zal de Britse majesteit, die hoofd is van de Anglicaanse Kerk, net als de paus aanblijven totdat ze dood van de troon valt. Een Brits staatshoofd heeft levenslang.

De term abdicatie wordt ten paleize dan ook niet gebruikt. Afstand doen is de connectie met God verbreken. Afstand doen voor "een nieuwe generatie" is opportunistisch en goedkoop. Het bedoezelt het ambt. (Toen Elizabeth in 1980 gebeld werd met de mededeling dat Juliana afstand zou doen van de Nederlandse troon, zou ze nijdig gezegd hebben:"Typisch Nederlands").

"Het verraad van de slappe Edward"

Daar komt nog bij dat de Britten eerder geëxperimenteerd hebben met aftreden en dat is niet goed bevallen. Elizabeths oom, Edward de achtste, deed in 1936 afstand van de troon om met een gescheiden Amerikaanse te trouwen. Het veroorzaakte een constitutionele crisis waarvan de Windsors zich met moeite herstelden.

Elizabeth is opgegroeid met verhalen over het verraad van de slappe Edward en over de prijs die "the firm" betaalde voor diens schromelijk gebrek aan plichtsbesef. Dus nee, Elizabeth is ook daarom niet happig op het idee de teugels te overhandigen. Ze zou best de rest van haar leven op haar Schotse landgoed Balmoral willen slijten en ze zou er geen moeite mee hebben nooit meer voet in het verafschuwde Buckingham Palace te zetten, maar persoonlijke voorkeur is een luxe die ze zich nooit veroorloofd heeft.

Maar of haar volk daar ook zo over denkt? De abdicatie van Beatrix spreekt sterk tot de verbeelding. Volgens discussies op sommige sites en kranten, zouden veel Britten geen enkel bezwaar hebben als Elizabeth morgen aftrad. Charles zou wel gekroond moeten worden en niet, zoals Willem-Alexander, ingehuldigd. En een kroning zou stijf moeten staan van de riten en symbolen die de Britten bij dergelijke gelegenheden gewoon zijn uit de kast trekken. Maar dat is Groot-Brittannië. Verschil moet er zijn. Zo kunnen Nederlanders zichzelf tenminste burgers noemen, terwijl de Britten niet meer dan onderdanen zijn.

Lia van Bekhoven, correspondente voor de VRT in Londen

Fictief Twitterprofiel van de Queen bij de bekendmaking van de troonsafstand van de Nederlandse koningin: