Sterren langer "vruchtbaar" dan gedacht

Astronomen van de Europese ruimtevaartorganisatie ESA hebben via een nieuwe techniek ontdekt dat ook rond iets oudere sterren nog planeten gevormd kunnen worden.

Tot nu toe werd gedacht dat eens een jonge ster gevormd is, er enkel gedurende de eerste 10 miljoen jaar planeten gevormd kunnen worden. Astronomen van de ESA hebben met de ruimtetelescoop Herschel (kleine foto) ontdekt dat protoplanetaire schijven, een schijfvormige wolk van materie die alle bouwstenen voor een ster en voor planeten bevat, veel langer dan verwacht planeten kunnen maken.

Zo'n protoplanetaire schijf bestaat voornamelijk uit waterstof. Vroeger werd het verschil tussen waterstof en andere stoffen gemeten om de massa van de schijf te wegen en zo in te schatten hoeveel planeten er in de wolk nog kunnen gevormd worden, maar die techniek is verre van accuraat.

Met een nieuwe techniek wegen astronomen tegenwoordig de hoeveelheid zwaar water aanwezig in de protoplanetaire schijf, omdat de verhouding tussen gewoon waterstof en zwaar water uit metingen in ons eigen zonnestelsel bekend is. Hierdoor zijn de wegingen tot 10 keer nauwkeuriger.

De ESA heeft de nieuwe techniek uitgeprobeerd op TW Hydrae (grote foto en grafiek onder), een 10 miljoen jaar oude ster die op zo’n 176 lichtjaren van ons verwijderd is, in het sterrenbeeld Waterman. Op die leeftijd werd verwacht dat de protoplanetaire schijf onvoldoende massa zou hebben om nog planeten te kunnen vormen, maar nu blijkt dat er nog voldoende materie aanwezig is om tot 50 gasreuzen de grootte van Jupiter te creëren. Ter vergelijking, Jupiter is 1.321 keer groter dan de Aarde en is 2,5 keer groter dan alle andere planeten in ons zonnestelsel samen.