Waarom uilen hun kop kunnen ronddraaien

Uilen en ook andere vogels kunnen hun kop bijna helemaal ronddraaien en het was niet duidelijk hoe de vogels dat doen zonder de bloedtoevoer naar hun hersenen te onderbreken. Nu is gebleken dat ze verschillende aanpassingen hebben aan hun beenderen en hun bloedvaten die hen dat toelaten. Uit de studie blijkt ook waarom mensen voor hun nek beter niet naar een chiropractor gaan.
AP2011

Als u of ik zouden proberen ons hoofd erg ver te draaien, zouden we de bloedtoevoer afsnijden en flauw vallen, of erger nog, onze bloedvaten beschadigen. Een team van de Johns HopkinsUniversity heeft nu vier belangrijke aanpassingen gevonden die de uilen beschermen tegen verwondingen als ze hun kop draaien.

"Tot nu hebben specialisten in het zichtbaar maken van de hersenprocessen, die omgaan met verwondingen bij mensen aan de slagaders in het hoofd en de nek, zich altijd afgevraagd hoe het kwam dat de grond in de bossen niet vol lag met dode uilen, die een beroerte hebben gekregen door de snelle, ronddraaiende bewegingen van het hoofd", zei neuro-radioloog Philippe Gailloud, een van de deelnemers aan de studie.

"De halsslagaders en de wervelslagaders in de nek van de meeste dieren - ook bij uilen en mensen -, zijn zeer teer en erg gevoelig voor zelfs kleine scheurtjes in de binnenkant van de bloedvaten."

Bij mensen kunnen zulke scheurtjes zich voordoen als gevolg van auto-ongevallen, een ritje in een achtbaan of een behandeling door een chiropractor. Als de binnenkant van de aders scheurt, kan er zich een een bloedklonter vormen die vrij kan komen en een al dan niet fatale embolie of beroerte kan veroorzaken.

AP1993

Voorraad bloed

Het team van John Hopkins bestudeerde de beenstructuur en de bloedvaten van een aantal uilen die gestorven waren aan natuurlijke oorzaken. De meest opvallende ontdekking werd gedaan toen de onderzoekers kleurstof in de slagaders van de uilen spoten en zo het stromen van het bloed nabootsten, terwijl ze de kop van de dieren manueel ronddraaiden. Het bleek dat de uilen net onder de basis van hun schedel bloedvaten hebben die kunnen uitzetten en zich vullen met bloed. Op die manier kunnen de uilen een voorraad aanleggen voor het geval de bloedtoevoer onderbroken wordt tijdens het draaien. Dat is totaal anders dan bij mensen, bij wie de slagaders over het algemeen kleiner en kleiner worden naarmate ze zich verder vertakken.

Ook liggen de grote halsslagaders bij uilen voor de wervel en dus dicht bij het centrum van de draaiende beweging en niet aan de zijkant zoals bij mensen. Daardoor ondergaan ze veel minder verdraaiïng en moeten ze minder rekken.

Dat is het geval bij alle vogels, maar wat wel uniek lijkt voor uilen is de manier waarop de wervelslagaders, de bloedvaten die door kanaaltjes in de nekbeenderen lopen, extra plaats krijgen. Bij mensen zijn de holten in de beenderen net groot genoeg om de wervelslagaders door te laten, bij uilen zijn de kanaaltjes zo'n 10 keer groter en gevuld met een luchtzak. Dat legt een buffer rond de slagaders en beschermt ze. Bovendien hebben ze daardoor plaats om te bewegen als ze verdraaid worden.

Ook gaan de wervelslagaders bij uilen hoger in de nek binnen in de wervels dan bij andere vogels en zijn er kleine bloedvaten die de halsslagaders en wervelslagaders verbinden, zodat het bloed ononderbroken kan blijven vloeien, zelfs als een van de twee toevoerwegen tijdelijk geblokkeerd is tijdens het draaien.

De onderzoekers zeggen dat hun bevindingen een goede reden geven om chiropraktijk te vermijden."De resultaten van onze nieuwe studie tonen precies aan welke morfologische aanpassingen nodig zijn om dergelijke draaiende bewegingen aan te kunnen en waarom mensen zo gevoelig zijn voor kwetsuren van chiropraktische behandelingen", zei Gailloud. "Extreme manipulaties van het menselijk hoofd zijn echt gevaarlijk, net omdat we niet in het bezit zijn van de meeste kenmerken die de aders beschermen bij uilen." 

AP2012