Onze oudste voorvader: klein, harig en met een staart

Klein, harig en met een lange staart, zo zag het eerste zoogdiertje met een placenta eruit. Het dier is de oudste gemeenschappelijke voorouder van bijna alle zoogdieren, op de buideldieren en enkele zoogdieren die eieren leggen na.

Het diertje at meer dan waarschijnlijk insecten, woog minder dan 250 gram en leefde zo'n 66 miljoen jaar geleden, in het begin van het Paleoceen en zo'n 200.000 tot 400.000 jaar na het uitsterven van de meeste dinosaurussen.

De Amerikaanse onderzoekers hebben het dier niet ontdekt, er zijn fossiele resten van gevonden, maar ze hebben het gereconstrueerd door een stamboom van de placenta-zoogdieren op te stellen en te kijken naar 4.541 verschillende genetische en anatomische kenmerken bij nog bestaande en uitgestorven zoogdieren. Ze beschrijven de voorouder in het wetenschappelijke vakblad Science.

De reconstructie bevestigt het "explosieve model", dat stelt dat de zoogdieren een explosieve ontwikkeling kenden en de "wereld veroverden", nadat de meeste dinosauriërs uitgestorven waren, zo'n 66 miljoen jaar geleden. Dat model werd vanaf de jaren 90 in twijfel getrokken door genetisch onderzoek dat deed veronderstellen dat zoogdieren al langer bestonden.

De onderzoekers hebben enkel een stamboom opgesteld voor de zoogdieren met een placenta. De buideldieren en de enkele zoogdieren die eieren leggen, zoals de mierenegel en het vogelbekdier, werden er niet in opgenomen. Zij hebben wel een gemeenschappelijke voorouder met de placenta-zoogdieren.

AP2012