Het fortuynlijke cordon - Carl Devos

Bart De Wever mocht deze week de regenboogtrui van de instant polemiek omgorden. Een verdwaald zinnetje, in een theoretische beschouwing over neutraliteit achter het stadsloket, ontketende een bitse strijd die over veel meer ging dan welke klederdracht ook.
labels
Opinie
Aansturen van de 'opinie' teaser o.a. op de home pagina en 'opinie' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'opinie' overzichtspagina

Sommigen zagen zelfs de bruinhemden marcheren. De stijl van dat soort vertoog: De Wever is niet tegen homo’s, maar toch… De Wever is geen nazi, maar toch … Als De Wever in het spel is doet de wet van Godwin zich sneller dan anders voor. Typisch voor de polemiek die De Wever naar eigen zeggen zelf opzoekt is dat ze snel ongecontroleerd in alle richtingen spuwt. Soms ongeleid, soms uitgekiend.

De Wever communiceerde het niet erg slim, maar raakte een interessante piste aan: hoe ver moet de neutraliteit van de overheid, in haar verschijningsvorm van het stadsloket, gaan? Hij wou aangeven dat het geen anti-hoofddoek besluit was, in een argumentatie van de theoreticus-ideoloog-academicus die de De Wever als politicus al eerder zuur opbrak (cfr. zijn kritiek op de excuses aan de Antwerpse Joodse gemeenschap omwille van de vervolging in de Tweede Wereldoorlog).

Intentieproces

Eén voorbeeld, de regenboog-T-shirt, uit de redenering lichten was niet zo verstandig. De kans op een intellectueel eerlijke discussie, die in ons verkrampte publieke debat al bescheiden is, was daarmee verloren. Als men ziet wat er allemaal van zijn uitspraak gemaakt is, is dat niet louter een kwestie van misverstanden. Intentieprocessen vanuit vooroordelen.

De karikatuur wordt zo uitvergroot, dat de andere argumenten erdoor elke geloofwaardigheid verliezen. Dit soort critici zouden moeten weten dat net hun doorgedreven opmerkingen, De Wever toelaten om te repliceren: aanschouw, die bagger.

Maar, er zijn ook redelijke, inhoudelijk sterke en relevante kritieken of commentaren verschenen over zijn uitspraak. Waar De Wever in één beweging verongelijkt over doet. Hij mag ze niet allemaal op één hoop gooien. Zo bouwt hij een excuus op om niet op de ernstige opmerkingen te reageren.

Jammer, want wie iets in gang zet, zelfs ongewild, moet zich achteraf niet achter dit soort excuses verstoppen. Zelfs enkel het beleid van een voorganger verder zetten is een eigen keuze, nl. die om niet te veranderen.

Het Fortuynlijke cordon

De Wever had redenen om maandagavond op Terzake geprikkeld te zijn. Zijn nuancerende verdediging over de ware betekenis van die ene zin was interessant. Maar op het einde, schoot hij uit de pedalen. De Wever zag een cordon sanitaire rond N-VA opduiken. Een foute verwoording van het gevoel van uitsluiting dat in zijn partij sterk leeft. Dat gevoel roept een partij die zegt als enige tegen het systeem te strijden, en dus ook tegen al die andere partijen die de grote omwenteling niet bepleiten, natuurlijk wel op.

Zowel binnen als buiten. N-VA is naar eigen zeggen anders dan de anderen: dat leidt tot een ook zelfgekozen milde vorm van mentale uitsluiting. Zelfs zonder cordon. De overtuigde achterban van N-VA koestert deze geuzenstrijd.

Van een echt cordon is uiteraard geen sprake. Die term gebruiken is een karikatuur die De Wever zijn opponenten verwijt. Hij schoot door in zijn reactie, zeker toen Pim Fortuyn – slachtoffer van een politieke moord - in de uitzending kwam.

De Wever krijgt bedreigingen, en dat is in de meest scherpe bewoordingen te veroordelen. Ze ondermijnen een fundament van onze democratie: de vrije gedachtenwisseling. Het is erg dat De Wever dat moet overkomen, en dat er smeerlappen zijn die zijn gezin daarbij betrekken. Het is ook erg voor al die andere politici en opiniemakers die dit moeten ondergaan. Wellicht nooit met de schaal en intensiteit waar De Wever mee moet leven, maar ze zijn talrijk, zij die wel eens slikken bij het lezen van allerlei verwensingen.

De vergelijking met Fortuyn is misschien deze van een emotionele man die oprecht begaan het is met zijn meest dierbare goed, zijn gezin. Maar deze radicale consequentie zelf opwerpen vergroot het probleem, hoe ernstig ook, alleen maar uit. Zeker met zijn uitspraak dat hij critici verantwoordelijk wil stellen voor het geval een onevenwichtig element hem iets zou aandoen. Dat was er over. Dat is ook vernietigend voor het publieke debat.

Als de T-shirt-saga, geen detail, iets leert, dan is het wel hoe moeilijk een normaal debat over en met De Wever wel is. Nochtans, moeten de critici beseffen, komt dat net N-VA zelf goed uit. Niet enkel omwille van het underdog of Calimero-profiel dat de grootste partij van België daarmee blijft meedragen. Maar precies omdat de aanvallen, zeker als ze overdreven worden, van N-VA inderdaad die ‘bijzondere’ partij maken die ze een beetje, maar op veel andere domeinen gewoon niet is.

Eenzaam roepen

In Vlaanderen hebben Open VLD en CD&V hun strategie bijgesteld, zoals hier eerder al beschreven stond. Bij links minder, al zit Vande Lanotte wel op de lijn om N-VA te laten voor wat ze is, om er zo normaal mogelijk (niet gefixeerd) over te doen en van de eigen kracht uit te gaan. Bij dat laatste hoort ook: de arena van N-VA verduisteren. Er komt geen staatshervorming in 2014, niet in de campagne en niet in de formatie, zeggen alle traditionele partijen. Dat maakt N-VA net wat unieker, maar zonder medespelers is het eenzaam roepen op dat veld.

Bruno Tobback kon het in Le Vif deze week niet laten, en dus komen de jaren ’30 weer naar voor. Natuurlijk mag alles gezegd worden, maar ook De Wever weet dat je dat op slimme en andere manieren kan doen. Toen het VB voor racisme werd veroordeeld kreeg het in 2004 een monsterscore. Uiteraard loopt deze vergelijking mank, maar het principe blijft: als veel van ‘de mensen’ vinden dat ‘men’, bij ‘het systeem’, een partij net té gretig aanpakt, gaan er meer aan hun kant gaan staan. In Vlaanderen is het systeem nooit populair. Er is nog een reden, naast de deugd der intellectuele eerlijkheid, waarom tegenstrevers op de bal en niet op de mannen moeten spelen: het zou ook hun politieke doel dienen.

N-VA kan immers gemakkelijk gebruik maken van de felheid van sommige onredelijke kritieken om ook andere, redelijke bedenkingen meteen als ‘bashen’ of ‘anti-‘ af te doen. Het debat verdrinkt, omdat de excessen elk gesprek verstommen. Dat geldt evenzeer voor de raketaanvallen vanuit Franstalig België, waar ze lijken te denken dat de Vlamingen zelf te mak zijn.

Met dank aan Magnette

Volgens de PS-voorzitter stemmen mensen voor De Wever “omdat ze weten dat hij toch niet gaat besturen”, zei hij vorige week in De Morgen: “Hun vijand is het federale niveau. Daar zullen ze nooit besturen. Het is geen geheim dat ze het einde van België willen.” Magnette weet wat de kiezers van N-VA weten. Politicologen kunnen veel, maar niet in de hoofden van kiezers kijken. Anders waren alle uitslagen voorspelbaar. Of N-VA niet wil besturen zal nog blijken. Ze leggen de lat daarvoor bijzonder hoog, onrealistisch hoog (zeker in isolement), maar N-VA wil besturen op voorwaarde dat er confederalisme komt.

Dat kan enkel indien ze zo, zo sterk scoren dat de anderen het deze keer niet zonder hen durven. Als de PS nu al luidop over coalities zonder N-VA begint te speculeren, is dat bij elk citaat van Magnette een paar stemmen extra voor zijn tegenstrever. Terwijl die tegenstrever misschien niet in de allerbeste doen is. Geen peiling of onderzoek die dat bewijst, maar het vuur lijkt wat uit N-VA. Blijven pieken op die ijle hoogte is moeilijk, zeker als er enige vermoeidheid rond N-VA dreigt.

Slijt gewenning het frisse, het nieuwe wat af? Hangt N-VA niet teveel in sferen van negativisme, polemiek, beuken en sleuren? In crisistijden wellicht een spreekbuis, maar haalbare hoop is even belangrijk.

Mister Flanders

Tegenover die dreigende vermoeidheid van N-VA staat een frisse Kris Peeters, zelfs al springt er nooit sprankel van zijn tweede regering. Kris Peeters wordt het CD&V-uithangbord voor 2014. Wie anders? Dat had Wouter Beke trouwens al eerder aangekondigd, op de nieuwjaarsreceptie van zijn partij, maar dat evidente nieuws was niet blijven plakken. Tot het deze week via enkele quotes weer naar boven kwam. Peeters is een sterk merk en met lengte voorsprong de sterkste CD&V’er.

De enige die, op zijn geheel eigen manier, net omdat hij zo verschillend is, een partij is voor De Wever. Peeters kan in dezelfde vijver vissen en zelfs kiezers van N-VA terug halen die de zwaarmoedige toon daar wat moe worden. Peeters moet nu zijn regering zo ongeschonden naar 2014 leiden.

Als regeringspartijen hun eigen regering ondermijnen zal hen dat slecht bekomen. Maar CD&V heeft dan wel die leiderschapsvraag opgelost, er komt straks een andere: ze kan de vraag of Peeters regionaal of federaal gaat niet blijvend aan de kant schuiven. Een kandidaat-premier voorstellen klinkt aanmatigend. Er is ook geen Senaatskieskring meer om dat debat in te structureren. Maar CD&V kan niet blijven zeggen: ‘we zien wel’. Zo lijkt het alsof Peeters Minister-President wil blijven, tenzij hij premier kan worden.

Die verhuis was in 2007 het begin van de neergang van Leterme. Mister Flanders legt zo een flank bloot voor het sterkste politieke argument in de Wetstraat: geloofwaardigheid.

Referenties over de wet van Godwin: http://nl.wikipedia.org/wiki/Wet_van_Godwin
 

Carl Devos

(De auteur is politoloog aan de Gentse universiteit.)

@Allen: reageren op deze bijdrage impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums; lees dus de regels - mod.

 

 

 

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst.