Sociaal overleg in gevaar?

Slaande deuren de afgelopen week bij de onderhandelingen tussen werkgevers en werknemers in de zogenaamde groep van tien. Het ABVV liet weten niet meer te zullen deelnemen aan de onderhandelingen omdat er volgens de rode bond simpelweg niets meer te onderhandelen viel.
labels
Analyse

Zeker niet over het allerbelangrijkste, de lonen, omdat de regering al had beslist dat er geen loonsverhoging meer mogelijk was bovenop de index en de normaal voorziene baremieke verhogingen. Onze bedrijven hebben nu al een al te grote concurrentiehandicap tegenover onze buurlanden, zegt de regering.

Vervolgens moest er nog worden gepraat over de verdeling van 800 miljoen ‘borrelnootjes’ voor de laagste lonen, de laagste pensioenen etc. Als pièce de résistance moest het statuut arbeiders-bedienden nog worden aangepakt, maar zover kwam het dus – althans voorlopig - niet.

Is dit nu tactisch spel van het ABVV of zit er meer achter? Professor Jan Bundervoet, emeritus hoogleraar van de KuLeuven stelt dat vakbonden democratische organisaties zijn die er goed in slagen om het ongenoegen dat leeft in de ondernemingen op te vangen, te kanaliseren en naar de onderhandelingstafel met de werkgeversorganisaties te brengen. Dat maakt vakbonden uniek en onmisbaar, is de stelling van Bundervoet. Als ze er niet zouden zijn zou men ze moeten uitvinden, is ongeveer zijn stelling.

Het aantal aangesloten vakbondsleden is trouwens nooit zo groot geweest, zo blijkt uit de meest recente cijfers die de vakbonden zelf geven: het ACV ruim 1,6 miljoen leden, het ABVV bij de 1,5 miljoen,het liberale ACLVB 300.000. Daarmee zijn we uniek in België. In andere Europese landen gaat de syndicalisatiegraad erop achteruit. ‘Dat heeft ook te maken het feit dat de vakbonden een belangrijke rol spelen in de dienstverlening voor de leden, zoals uitbetaling van werkloosheidsvergoedingen.

Bij de vakbond kom je sneller aan je trekken dan elders’ zegt Bundervoet. Maar ten gronde moet een vakbondstop dus rekening houden met het ongenoegen van de basis. Als die niet meewil, en dat is gebleken bij het ABVV, dan kan de top niet anders dan de stekker er even uitrekken.

Onderhandelingen helemaal in het slop?

Maar het is niet omdat de deur wordt dicht geknald dat er niet meer wordt gepraat. Dat zou ook bijzonder dom zijn. Achter de schermen gaan de onderhandelingen door. De regering houdt korte lijnen met de diverse onderhandelaars en blijft zoeken naar oplossingen.

Manou Doutrepont, expert sociaal overleg, die jarenlang voor diverse werkgeversorganisaties als het VBO heeft gewerkt zegt dat dit niet meer dan normaal is. ‘Zelfs in de oorlog wordt er onderhandeld tussen de oorlogvoerende partijen, altijd. Er moet een uitweg worden gevonden’.

Is ons sociaal overlegmodel nu op zijn eigen grenzen gestoten? ‘Het is toch wel bedreigd’, zegt Bundervoet.’ Het overlegmodel is opgebouwd toen de traditionele sectoren nog erg sterk waren. Dit plaatje is aan het veranderen: die traditionele sectoren verliezen aan belang en de dienstensectoren rukken op, met andere problemen.

Dus het overlegsysteem komt onvermijdelijk onder druk. ‘Maar overleg moet er zijn’ zegt ook Manou Doutrepont. ‘Er zijn mensen die geloven dat het overleg uit de tijd is maar die maken zich illusies. De cijfers van de aangesloten vakbondsleden spreken voor zich’.

Guy Janssens

 (De auteur is presentator en eindredacteur van De Vrije Markt.)

 

@Allen: reageren op deze bijdrage impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums; lees dus de regels - mod.