Politieke impasse in Italië lijkt compleet

In Italië haalt de centrumlinkse partij van Pier Luigi Bersani een meerderheid in de Kamer, in de Senaat zou ze nu toch ook nipt over het centrumrechtse blok van Silvio Berlusconi wippen. Maar er moet sowieso naar een coalitiepartner worden gezocht, en dat lijkt bijzonder moeilijk te worden. Opvallend is ook de blamage voor aftredend premier Mario Monti én de goede score van Beppe Grillo.
Pier Luigi Bersani (links) en Silvio Berlusconi (rechts).

Het zag er lange tijd naar uit dat de Kamer naar Bersani zou gaan, en de Senaat naar Berlusconi. Over de Kamer bestond al snel zekerheid over winst voor Bersani, ook al is het stemmenverschil met Berlusconi miniem (29,54 procent versus 29,18 procent, slechts 0,36 procent verschil). Maar door het complexe kiessysteem heeft men bij winst wel recht op een bonus onder de vorm van extra zetels. Centrumlinks controleert er daarom 340 van de 630 zetels, Berlusconi maar 124.

In de Senaat leken de kaarten lange tijd anders te liggen en zag het ernaar uit dat het rechtse blok rond Berlusconi (wiens partij samenwerkt met het xenofobe Lega Nord) het nipt zou halen van Bersani, zonder evenwel een meerderheid te halen. Maar intussen is Bersani toch over Berlusconi gewipt, al blijft het verschil klein: Bersani zou 119 zetels halen, tegen 117 voor Berlusconi. 

Maar dat haasje-over maakt eigenlijk weinig uit. Want aangezien geen van beide partijen in de Senaat een echte meerderheid heeft (daarvoor zijn 158 zetels op 315 nodig), moet er gezocht worden naar een coalitiepartner. En dat is allesbehalve evident.

Beppe Grillo verrast vriend en vijand

De revelatie van deze verkiezingen is ongetwijfeld de komiek Beppe Grillo, die vanuit het niets en op eigen kracht een kwart van de kiezers weet te bekoren. In de Kamer haalt zijn Vijfsterrenbeweging 25,55 procent (108 zetels), in de Senaat haalt hij 23,79 procent, goed voor 54 zetels.

Dat Grillo het goed zou doen, stond bij voorbaat vast, maar dat hij maar liefst een kwart van de Italianen achter zich weet te scharen, is toch op zijn minst verrassend te noemen. "Het is duidelijk dat de Italianen verandering willen, het lijkt me dan ook goed mochten de andere partijen daar gehoor aan geven", zegt VRT-journalist Mieke Strynckx vanuit Rome.

Monti met het schaamrood op de wangen

Even opvallend is het povere resultaat van Mario Monti. Als premier van een technocratenregering voerde hij het afgelopen jaar forse besparingen door om Italië uit de crisis te helpen, maar dat wordt hem duidelijk niet in dank afgenomen door de Italianen.

In de Kamer strandt hij op een schamele 10,56 procent (45 zetels), in de Senaat moet hij het stellen met 9,13 procent (18 zetels). Monti was de favoriet van de Europese Unie, maar die moet nu bang afwachten wie het Italiaanse roer van Monti zal overnemen.

AP2013

Wat nu?

De vraag die iedereen zich stelt, is uiteraard: wat nu? Een coalitie vormen lijkt met deze resultaten een haast onmogelijke opdracht. Bersani moet in de Senaat bij andere partijen op zoek naar 45 zetels om een meerderheid te halen (158 op 315), Berlusconi moet er 42 zien te vinden.

Inhoudelijk liggen Bersani en Monti het dichtst bij elkaar, maar de 18 Senaatszetels van Monti zijn onvoldoende om Bersani aan een meerderheid te helpen. De anti-establishmentpartij van Grillo is met zijn 54 Senaatszetels de enige die het gat kan vullen, maar zelf heeft hij altijd gezegd dat hij met niemand wou samenwerken.

Zijn er dan wel oplossingen? Bersani heeft al aangekondigd dat hij toch zal proberen gesprekken aan te knopen met Grillo, maar zoals al gezegd: Grillo staat niet te springen om met een traditionele partij in zee te gaan. De kans dat dit lukt, is dan ook eerder klein.

Een andere mogelijkheid is dat er een grote coalitie tussen links en rechts op de been gebracht wordt. Maar de ideologische verschillen tussen de twee zijn moeilijk te verzoenen, het lijkt dan ook maar weinig waarschijnlijk dat hiermee een stabiele meerderheid wordt gevormd die het lang kan uitzingen.

En dus lijken alle sporen te leiden naar de enige overblijvende oplossing: nieuwe verkiezingen.