Paardenvlees is niet het enige probleem - Laszlo Kosolosky & Jan De Winter

Eind januari stelde Test-Aankoop dat etiketten op voedingswaren duidelijker en eerlijker moeten. Zo zou er bijvoorbeeld geen Franse vlag mogen staan op de verpakking van stokbrood dat in Nederland gemaakt werd. Ook is het volgens hen misleidend als er op de verpakking van een zogezegd aardbeiendrankje verse aardbeien staan, terwijl het product in feite nauwelijks aardbeien of ander fruit bevat.
labels
Opinie
Aansturen van de 'opinie' teaser o.a. op de home pagina en 'opinie' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'opinie' overzichtspagina

Etiketten

Twee weken later brak het ondertussen alom bekend schandaal rond paardenvlees los. In lasagne die volgens het etiket rundvlees bevat, zou in feite paardenvlees zitten. Ook in andere producten werd daarna paardenvlees ontdekt, zoals in de populaire Ikea balletjes.

Verder werd vorige week onthuld dat de huidige berekening van caloriewaarden door de voedselindustrie problematisch is, met misleidende etiketten op voedselwaren tot gevolg. De weergegeven caloriewaarden zouden tot 25% verschillen van de eigenlijke caloriewaarden.

Selectieve aandacht

Zowel het paardenvleesschandaal als de misleidende caloriewaarden kregen wereldwijde publiciteit. Toppolitici reageerden op de verschillende paardenvleesproblemen, die ook gerechtelijk worden onderzocht.

De heisa rond bovengenoemde problemen staat in schril contrast met de belangstelling voor enkele andere voedselgerelateerde problemen. We geven twee voorbeelden.

Pesticiden versus agro-ecologie

Onderzoek heeft aangetoond dat allerlei moderne technieken om voedsel te produceren (bijvoorbeeld het gebruik van pesticiden) tal van negatieve gevolgen hebben. Ze zouden onder andere leiden tot bodemvergiftiging en woestijnvorming. Op die manier zouden ze ook bijdragen aan de hongersnood in ontwikkelingslanden.

Agro-ecologie, of de studie van ecologische processen in landbouwproductie, kan een oplossing bieden. Agro-ecologie is gericht op voedselproductie die de negatieve gevolgen van de ‘moderne’ technieken vermijdt. Het doel is niet om op korte termijn zo veel mogelijk voedsel te hebben, maar wel om voedsel te produceren op een manier die niet vervuilend is, en die bevorderlijk is voor het welzijn van de lokale bevolking!

Hoewel verschillende mensen en organisaties agro-ecologie reeds onder de aandacht hebben proberen te brengen, blijven de meer vervuilende vormen van voedselproductie dominant. De onderliggende reden is vaak dat machthebbers onvoldoende bekommerd zijn om de betreffende problemen (vervuiling en hongersnood).

Dierenwelzijn

Een tweede belangrijke kwestie voor de voedingssector is het welzijn van dieren die gebruikt worden voor voedsel. Het is algemeen geweten dat de omstandigheden waarin dieren in de voedselindustrie leven vaak erbarmelijk zijn. Enkele maatregelen om het welzijn van deze dieren te verbeteren werden reeds doorgevoerd (bijvoorbeeld het verbod op legbatterijen in de Europese Unie), maar desondanks blijft een gelukkig en volwaardig leven heel ver weg voor hen.

Omdat we vinden dat geluk voor iedereen moet nagestreefd worden, is het ontwerpen en uitvoeren van nieuwe stappen naar een diervriendelijkere wereld volgens ons uitermate belangrijk. De media en toppolitici tonen echter relatief weinig belangstelling voor deze problematiek.
 

Vergelijking

Als we nu de twee laatste kwesties – agro-ecologie en dierenwelzijn – vergelijken met de problemen waarmee we dit opiniestuk begonnen, zien we twee verschillen.

Ten eerste is er een verschil in de ernst van de problemen. Hongersnood in ontwikkelingslanden is een ernstiger probleem dan misleidende etiketten op voedingswaren – beter voedsel met misleidende etiketten dan helemaal geen voedsel! Ook lijkt de impact van misleidende voedselverpakkingen op de levenskwaliteit van consumenten vrij gering in vergelijking met het leed dat dieren in de vleesindustrie ondergaan.

Een tweede verschil is dat de problemen in het begin van dit opiniestuk allemaal problemen zijn voor de westerse consument. De westerse consument wordt misleid en dit willen we vermijden. De problemen rond vervuilende voedselproductie en dierenwelzijn treffen daarentegen voornamelijk de zwakkeren, die geen economische of politieke stem hebben, namelijk mensen in ontwikkelingslanden en dieren.

Aandacht voor de zwakkeren

Het feit dat mensen in ontwikkelingslanden en dieren relatief onmondig zijn is geen aanvaardbare reden om hun problemen te verwaarlozen. Daarom ijveren wij ervoor dat de media en politici tevens aandacht besteden aan de problemen van deze groepen. Verder is het volgens ons belangrijk dat deze aandacht resulteert in doeltreffende maatregelen ter bevordering van het welzijn van de betreffende groepen. Daar ligt volgens ons de echte uitdaging voor de voedselindustrie.

Jan De Winter & Lazlo Kosolosky

(De auteurs zijn wetenschapsfilosofen verbonden aan de Universiteit Gent.)

@Allen: reageren op deze bijdrage impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums; lees dus de regels - mod

 

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst.