Helden uit een B-film - Carl Devos

De ondervraging in de commissie Financiën van de top van Belfius, ACW en FPIM leverde volgens zowat alle commentatoren en de meeste politici niks nieuws op. Daarmee werd de laatste flank (politieke verantwoordelijkheid) afgedekt. Het conflict werd gedelegeerd, zeg maar geëvacueerd.
labels
Opinie

De druk van het juridisch vraagstuk werd verlaagd door de zaak voor de BBI te brengen. De druk van het moreel vraagstuk werd verlaagd door de notionele intrestaftrek niet te gebruiken. De druk van het politiek vraagstuk werd verlaagd door het conflict te commercialiseren: verliep alles marktconform? Ja? Dan case closed. Voorlopig toch, want later spreekt de rechtbank zich nog uit over de garantie voor ARCO. Dat bewijst ook dat CD&V, die in deze zaak de negatieve beeldvorming blijft meeslepen, nooit een positieve verdediging kon opzetten: het was niet verboden en niet commercieel uitzonderlijk. Maar nooit intrinsiek goed. En wie een aanval op het middenveld van een schorpioen moet inroepen toont de twijfel in eigen rangen.

‘Wie gelooft die mensen nog?’ was een zin waarmee Leterme destijds (2007) zijn tegenstander (Verhofstadt) vloerde. Maar met zijn ‘BHV splitsen vraagt vijf minuten politieke moed’ botste hij later (2010) tegen zijn eigen beloften. Diezelfde Leterme zei ooit dat de hele Dexia-zaak de belastingsbetaler niets zou kosten. Ongetwijfeld een quote die in 2014 haar werk zal doen.

Therapeutische sessie

Had iemand verwacht dat de drie partners – FPIM, ACW en Belfius – elkaar zouden tegenspreken? Ze zijn commercieel en institutioneel zo intens verstrengeld. Een Belfius-bestuurder (Wouter Devriendt) zelfs met het kabinet Vanackere (De Morgen). Had iemand verwacht dat de parlementsleden het hen echt moeilijk konden maken? De betrokkenen hebben wel alle informatie, de parlementsleden niet. Het gevolg is dat deze kwestie onbeslist blijft, omdat er te weinig objectieve vaststellingen gedaan kunnen worden. Het blijft teveel hangen in het rijk der meningen: de oppositie gelooft het niet, de meerderheid wel.

Wat wel eens best mogelijk kan zijn, nl. dat er echt niets aan de hand is, dat alles perfect legaal en fatsoenlijk en marktconform is verlopen, is daardoor nog altijd niet overtuigend vastgesteld. Dit bezoek bleek dus vooral een therapeutische sessie te zijn: om de spanning weg te nemen.

CD&V en N-VA hetzelfde principe

Al van bij de opening van deze vertoning zei Jos Clijsters, CEO van Belfius, dat Vanackere zich niet bemoeid heeft. Diezelfde Clijsters zei gisterenavond in Terzake dat hij de zaken niet politiek maar commercieel bekijkt. Dat is een onderschatting van zijn talenten. Met die openingszin had hij er al meteen veel spektakelwaarde uit gehaald en de positie van Vanackere, die nooit echt in gevaar was, versterkt.

Als ze bij N-VA consequent zijn moeten ze Vanackere nu wel geloven. Want gisteren raakte bekend dat mevr. Ben Weyts, Marijke Verboven, politiek benoemd wordt in de Raad van Bestuur van de VRT. Daar kunnen best zeer goede redenen voor zijn. En het kan ook dat de uitleg van dhr. Ben Weyts helemaal klopt. In De Standaard zegt hij: ‘ik heb er eigenlijk niets mee te maken’ en ‘ook informeel heb ik geen enkele druk uitgeoefend’.

Dat is ongeveer precies hetzelfde als wat Vanackere over Belfius en het ACW zegt: gebeurde buiten mij om, ik heb geen druk uitgeoefend. Nu moet N-VA van Vanackere wel geloven. Natuurlijk zijn het twee uiteenlopende zaken, de ene oneindig veel belangrijker dan de andere, maar het gaat om het principe. En N-VA is voor principes.

Oppositie in snelheid gepakt

Op andere vragen – welke entiteiten van het ACW hebben nog zo’n contracten met Belfius en wat staat daar precies in – kon geen antwoord komen, omdat ACW zich op de vertrouwelijkheid beroept. En het verleden bleef waar het was, in het verleden.

Open VLD’er Luk Van Biesen liet gisteren in een persverklaring (mail 18u49) weten: “Zijn alle vragen nu beantwoord? Wel, dit is een uiterst complex dossier, we gaan nu rustig de tijd nemen en de komende dagen die analyse maken.” De vraag of alle vragen beantwoord zijn kan niet meteen beantwoord worden, dat kan pas na dagen analyse.

Dat bewijst helaas wat vooraf al duidelijk was: dat deze vergadering er eigenlijk te snel kwam. Geen dag te vroeg gelet op de vele heisa die al dagen door Vlaanderen trok, maar veel te vroeg voor het parlement. Men had in de commissie eerst moeten beslissen: wat willen we weten? Wat is de bedoeling? Welke gevolgen verbinden we aan welke informatie?

Maar het ging holderdebolder. De meerderheid die deze zet vooraf had afgesproken, nog voor het parlementair vragenuurtje donderdag, heeft zo iedereen in snelheid gepakt. Hoe kan een parlement ‘alle informatie’ (dixit Van Besien) bovenhalen als ze dat allen kan door het te vragen aan de direct belanghebbenden? Zonder zelf onderzoek te doen? Bovendien kunnen die betrokken terecht voor zo’n commissie de commerciële geheimhoudingsplicht inroepen.

Blaffen zonder bijten

Hoewel. Schrap bovenstaande zinnen. Van Biesen, een zeer verdienstelijk parlementslid, zegt vandaag in De Morgen “over geen nieuwe elementen te beschikken die aanleiding konden geven voor een parlementaire onderzoekscommissie.” Die zin moet hij gisterenavond aan De Morgen hebben meegedeeld, na 18u49 dan. Want de afgelopen dagen verklaarde hij dat hij ‘alle informatie’ wou bovenhalen, en als dat niet lukte moest er dan maar een onderzoekscommissie komen. In zijn persverklaring gisterenavond moest hij daar nog dagen over nadenken, maar vandaag staat het antwoord al in de krant.

Het is bizar dat ze bij Open VLD niet begrijpen waarom bijna alle kranten schreven dat ze een bocht maken, blaffen zonder te bijten.

Littekens

Diezelfde Open VLD stuurde gisteren een persverklaring per mail rond met als titel: ‘de liberale week: hervorming justitie en pensioenbonus’. Tja. Die verdiensten staan evenwel helemaal in de schaduw van het bochtenwerk dat ze in de ACW/Belfius-zaak maakte.

Trouwens, over die justitiehervorming is vandaag te lezen dat CD&V bedenkingen heeft, dat de uitvoering niet voor morgen is en dat Turtelboom wel eens mag zeggen dat het vooral het werk van haar CD&V-voorganger is. Voor wie het niet wist: de hele Dexia-soap laat littekens na in Di Rupo I, zeker in de verhouding tussen Open VLD en CD&V.

And now for something completely different

Niet enkel tussen de liberalen en CD&V is er spanning. Nogal wat Franstaligen, voorop de PS, willen het begrotingstraject verzachten. Alle Vlaamse partijen wezen dat voorstel af. Open VLD was daar het felst in (cfr. de tweet van G. Rutten: “het is niet omdat Laurette eens brult, dat we de Belgische teugels gaan vieren hé. #non/noway”).

In die hele discussie viel op dat het vooral om 2013 ging. Of het begrotingsdoel voor het verkiezingsjaar 2014 en, voor de volgende regering, 2015 blijft behouden is minder duidelijk. En nog niet beslist.

Maar ook over 2013 zal nog gepraat worden. Want het gat in de begroting is veel groter dan gedacht. Het zou in de richting gaan van 2,5 miljard geld. Dat is, gezien de sanering van 18 miljard die al werd doorgevoerd en steeds meer voelbaar wordt, een grote inspanning. Waaraan de regio’s niet zullen ontsnappen. De druk om de doelstelling voor 2013 zal dus minstens nog even blijven. Maar na de forse verklaringen van de Vlaamse partijen hebben zij op dat vlak eigenlijk geen bewegingsruimte.

Als die budgettaire doelstelling voor 2013 inderdaad gehandhaafd worden, zullen de Vlaamse partijen met voorop Open VLD die prijs cash betalen in de onderhandeling om dat doel, die die Vlaamse partijen zo per se wilden behouden, te bereiken. Iedereen die de PS kent, weet dat dat te gebeuren staat. Want de PS staat links onder druk, en niet enkel in Vlaanderen is de campagne op gang geschoten (door Kris Peeters).

B-Film helden

Peeters heeft van Patrick Janssens geleerd dat goed besturen en hopen dat de kiezer dat zal belonen, een foute gok kan zijn. Dus lanceert Peeters zich als de uitdager van De Wever, combattief en straffer dan we van de MP gewoon zijn. Ook in Franstalig België trekt de PS zich op langs de strijd tegen N-VA: de PS is de verdediger van de Waalse belangen, tegen dat rechts Vlaanderen in. Zo zal blijken tijdens de begrotingscontrole.

De Düsseldorfse Neue Deutsche Welle-filosofen van Fehlfarben zeiden het al in 1982, in ‘Ein Jahr’: ‘Keine Atempause, Geschichte wird gemacht, es geht voran!’ Over een jaar zitten we volop in de campagne. Die is al voelbaar in de Belfius-soap en straks in de begrotingscontrole. ‘Graue B-Film-Helden regieren bald die Welt, es geht voran!’ klonk het wat verderop. De komende weken zullen velen er alles aan doen om niet als B-Film-Helden de lente van 2014 te moeten betreden.

(De auteur is politoloog aan de Gentse universiteit.)

@Allen: reageren op deze bijdrage impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums ; lees dus de regels -mod

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst.