De kloof tussen Vlaanderen en Rome - Erik Wijnen

Welke paus wil Vlaanderen? Moet hij de lijn van Benedictus XVI door trekken of moet hij een andere koers varen? Het is een vraag die nu hoog op de agenda staat, zeker bij katholieke gelovigen. Dankzij een onderzoek van de KU-Leuven weten we welk profiel de nieuwe paus volgens Vlaanderen moet hebben.
analyse
Analyse
Aansturen van de 'analyse' teaser o.a. op de home pagina en 'analyse' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'analyse' overzichtspagina

Volgens de Leuvense studie van Jaak Billiet, Koen Abts en Marc Swyngedouw kijkt Vlaanderen met progressieve ogen naar de kerk. Slechts 2 op 10 Vlamingen willen dat het priesterambt gereserveerd blijft voor mannen. 9 op de 10 vindt dat priesters moeten kunnen huwen en dus niet celibatair moeten blijven, zoals de kerk voorschrijft. Bovendien wil 8 op de tien dat vrouwen priester mogen worden.

Ook vragen over het geloof krijgen volgens de onderzoekers progressieve antwoorden. 8 op de tien Vlamingen verzet zich tegen een “zuivere kerk” die de leer van het Vaticaan strikt volgt. En een meerderheid (bijna 60%) is gekant tegen de herinvoering van de traditionele liturgie.

Het besluit van de professoren: “Een grote meerderheid van de Vlamingen stemt in met progressieve uitspraken en wijst de behoudsgezinde stellingen af”. Die Vlamingen wijzen dus ook de lijn van paus Benedictus XVI af. VRT-journalist Jan Becaus, kenner van het Vaticaan, schreef in een analyse over het belang van Benedictus voor de kerk: “Laten we niet vergeten dat Ratzinger jarenlang gewaakt heeft over de doctrine van het katholicisme, als de ‘rottweiler van God’.” Becaus verwijst daarmee naar de standpunten van de Benedictus over celibaat, vrouwen in de kerk, voorbehoedsmiddelen, homofilie en de pogingen om terug te keren naar een “zuivere kerk”.

De Leuvense studie maakt dus duidelijk dat er een diepe kloof is tussen Vlaanderen en Rome.

Hopen op verandering

Die kloof kwam ook naar boven in de opiniestukken die gelovigen voor deredactie.be schreven en de vele reacties van lezers op die teksten. Vooral de tekst van zuster Monica straalt veel hoop op verandering uit. Ze wil een “Wereldpaus”: “Moge de opvolger iemand zijn die kan ingaan tegen de conservatieve en remmende krachten in de Curie”. Ze wil dat vrouwen priester mogen worden, dat gehuwde priesters worden toegelaten en de “specifieke geaardheid” van elke mens gerespecteerd wordt. Zuster Monica vertolkt daarmee wat volgens de Leuvense studie in Vlaanderen leeft.

De zuster krijgt steun van een notoir vrijzinnige. Professor-emeritus Etienne Vermeersch hoopt dat de nieuwe paus de kerk democratiseert: “Het basisprobleem van de huidige Kerk bestaat immers in de verregaand autoritaire structuur van de gezagvoering en de hiermee verbonden rigiditeit van de leerstellingen op het theologische en ethische vlak.”

Deze oproep klinkt ook in andere katholieke kringen. Onder meer theoloog Jurgen Mettepenningen schrijft in zijn opiniebijdrage dat de nieuwe paus “het niet alleen kan” en dus steun moet zoeken door een nieuw concilie bijeen te roepen.

Bruggenbouwer

Gelijkaardige kritiek, maar diplomatisch geformuleerd, kwam van kardinaal Danneels tijdens zijn eerste persconferentie sinds het misbruikschandaal. De nieuwe paus moet “eenheid brengen in verscheidenheid”. Bisschop Luc Van Looy vertolkte het iets uitdrukkelijker in De Ochtend op Radio 1: “De nieuwe paus moet een Pontifex zijn, een bruggenbouwer binnen en buiten de kerk.”

De Leuvense studie maakt duidelijk dat die nieuwe paus - of zijn bisschoppen -  ook een brug zal moeten bouwen tussen de progressieven en behoudsgezinden in Vlaanderen. Een brug tussen de overgrote meerderheid die denkt zoals zuster Monica versus een minderheid die niet wil dat priesters trouwen, die geen vrouwen wil toelaten tot het priesterambt en hoopt dat de Vlaamse kerk terugkeert naar de zuivere kerk, zoals het Vaticaan dat zag onder Benedictus XVI.

(De auteur is journalist bij de VRT-redactie.)

@Allen: reageren op deze bijdrage impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums; lees dus de regels - mod