Kiezen "oude politici" een nieuwe weg voor Kenia?

In het Oost-Afrikaanse land Kenia worden vandaag algemene verkiezingen gehouden. Vooral de presidents- en parlementsverkiezingen zijn belangrijk. De grote vraag is of de stembusgang vreedzaam zal verlopen en of alle partijen de uitslag zullen aanvaarden. Vijf jaar geleden was dat niet zo en werd het land overspoeld door een golf van geweld.

De Kenianen kiezen vandaag een nieuwe president, een nieuw parlement, nieuwe provinciegouverneurs en nieuwe provincieraden. Toch zijn het vooral de presidentsverkiezingen die belangrijk zijn.

Kenia is een van de sterkste groeilanden in Afrika en kent de laatste jaren een forse economische groei, ondanks de wereldwijde economische crisis. Een vreedzame stembusgang en een correcte machtsoverdracht zullen dat proces ongetwijfeld voortstuwen, maar er is ook een reële kans dat de verkiezingen ontsporen in etnisch geweld, en dat kan potentiële investeerders afschrikken.

Dat laatste kan het land missen als kiespijn. Vorig jaar telde Kenia naar schatting 43 miljoen inwoners, van wie 42 procent jonger is dan 14 jaar. De bevolking groeit jaarlijks met zo'n 2,7 procent. Een snelle bevolkingsgroei wordt beschouwd als een van de belangrijkste oorzaken van groeiende armoede.

De dreiging van geweld

De presidentskandidaten hebben beloofd dat ze de uitslag van de verkiezingen zullen aanvaarden. Dat is niet onbelangrijk, want vijf jaar geleden gebeurde dat niet.

Toen verwierp oppositiekandidaat Raila Odinga de nipte overwinning van president Mwai Kibaki en beschuldigde hij zijn opponent van kiesfraude. Toen Kibaki de eed aflegde en zichzelf opvolgde, kwam het land terecht in een spiraal van geweld, waarbij de aanhangers van beide opponenten elkaar beschuldigden van etnische zuiveringen.

Uiteindelijk eiste het geweld naar schatting 1.500 mensenlevens. Honderdduizenden Kenianen sloegen ook op de vlucht.

Onder bemiddeling van de Verenigde Naties kwam er uiteindelijk meer dan een jaar later een coalitieregering uit de bus. President Kibaki zag zich genoodzaakt samen te werken met een premier die Raila Odinga heette. De "cohabitation" verliep niet van harte, maar Kenia raakte toch weer op het spoor van de economische groei.

Etnisch stemmen of niet?

Alles wordt in het werk gesteld om de verkiezingen vlot te laten verlopen. De regering probeert hatelijke verkiezingstaal zo veel mogelijk te mijden, er zijn meer politieagenten om de orde te handhaven en Keniaanse mensenrechtenorganisaties hebben de bevolking opgeroepen om niet etnisch te stemmen.

Of dat laatste inderdaad zal lukken, is nog maar de vraag. Sinds er in Kenia verkiezingen worden georganiseerd, hebben de meeste Kenianen traditiegetrouw voor een stamgenoot gestemd. De presidentskandidaten spelen daarop in door een running mate te kiezen die tot een andere bevolkingsgroep dan die van hen behoort.

Bovendien heeft ten minste één van de belangrijke kandidaten een dubieuze reputatie. Uhuru Kenyatta (foto) moet zich binnenkort verantwoorden voor het Internationaal Strafhof in Den Haag omdat hij mee zou hebben aangezet tot het postelectoraal geweld in 2007. "Misdaden tegen de mensheid", luidt de aanklacht.

AP2013

Anderzijds is er voor het eerst in Kenia een verkiezingsdebat op de nationale televisie gehouden. Maar die poging om tot een ideeëndebat te komen, is geen groot succes gebleken. De eerste aflevering van het debat was langdradig, saai en nietszeggend, maar in de tweede en laatste aflevering was er meer vuurwerk tussen de kandidaten. Dat vuurwerk ging dan meestal wel over wederzijdse beschuldigingen van corruptie en verantwoordelijkheid bij het postelectoraal geweld van 2007.

Hoe dan ook draaien de belangrijke presidentskandidaten al een hele tijd mee in de Keniaanse politiek. Vraag is of zij het duistere verleden van corruptie en etnisch geruzie achter zich zullen kunnen laten. 

AP2013