Vertrouwen in katholieke kerk is in vrije val

Uit een onderzoek van de Katholieke Universiteit Leuven blijkt dat het vertrouwen in de kerk in vrije val is door de pedofilieschandalen. In 2010, de periode van het schandaal rond bisschop Roger Vangheluwe, verliest bijna de helft van overtuigde katholieken het vertrouwen in hun kerk.

Eind 2010. Kranten, radio, televisie en nieuwssites staan bol van berichten over pedofilieschandalen in de katholieke kerk. Met als klap op de vuurpijl: bisschop Roger Vangheluwe die moet aftreden. In die periode voeren drie sociologen van de Katholieke Universiteit Leuven –Jaak Billiet, Koen Abts en Marc Swyngedouw- een onderzoek naar het vertrouwen in de katholieke kerk in Vlaanderen.

Voor en na Vangheluwe

Het boeiende aan hun onderzoek is dat ze voor én na de ophef over misbruik van jongeren door kerkelijke gezagsdragers dezelfde personen een tweede keer konden ondervragen. De onderzoekers konden dus meten of die misbruiken een invloed hadden op het vertrouwen in de katholieke kerk tijdens die pijnlijke periode in haar geschiedenis. Ze konden ook een reactie vragen op vragen over doofpotoperaties van de kerk, op klachten over vergoedingen voor slachtoffers en de discussie of de kerk schuld moet bekennen.

Vlamingen

De professoren wisten al uit vorig onderzoek dat het vertrouwen de vorige decennia gestaag daalde. Uiteraard was te verwachten dat de pedofilieschandalen die trend zouden versterken. Toch waren ze verrast over de cijfers die naar boven kwamen: “Het vertrouwen in de kerk lijkt in vrije val,” zeggen Billiet en Swyngedouw. Ze besluiten: “Nog maar 13% van alle Vlamingen heeft na de crisis nog vertrouwen in de kerk. Een jaar eerder was dat nog 31%.” Het vertrouwen van de Vlaming in de katholieke kerk is dus gezakt naar een historisch dieptepunt.

Katholieken

Hoe diep de wonde is, blijkt vooral uit de cijfers van het vertrouwen bij overtuigde katholieken, de zogenaamde kerksen. Dat zijn gelovigen die actief deelnemen aan het kerkelijke gebeuren in hun parochie en dus niet enkel bij geboorte, huwelijk of overlijden naar de mis gaan.

De knik in de tabel spreekt boekdelen:

Vóór Vangheluwe had 75% overtuigde katholieken vertrouwen in hun kerk. Na Vangheluwe zakt die hoge graad van vertrouwen bij die gelovigen naar 34%. Van 3 op de 4, naar plots slechts 1 op de 3. Op één jaar tijd is dat bijna een halvering. Een forse klap dus.

De onderzoekers stellen dat deze opvallende daling enkel door het pedofilieschandaal veroorzaakt kan zijn omdat het vertrouwen van gelovigen in de voorgaande jaren nauwelijks veranderde.
Nog andere cijfers illustreren de diepe val van het vertrouwen: 4 op de 5 gelovigen zegt beschaamd en teleurgesteld te zijn in de kerk. 17% overweegt de kerk te verlaten.

Doofpot

De imagoschade blijkt ook uit de vraag of de kerk de schandalen in de doofpot wilde stoppen. 9 op de 10 Vlamingen antwoordt bevestigend. Een bijna even groot aantal vindt dat de kerk het belang van het instituut belangrijker vindt dan de pijn van de slachtoffers. 1 op de 2 denkt dat te weinig gedaan is om de problemen binnen de kerk aan te pakken.

Kerk versus geloof

Al deze cijfers tonen volgens de onderzoekers vooral aan dat de kerk als instituut zware klappen heeft gekregen. Dat hoeft niet te betekenen dat het geloof in de christelijke boodschap even zwaar ondermijnd is. Dat blijkt onder meer uit het cijfer dat nog steeds 45% van de gelovigen het vertrouwen niet heeft verloren, ook al voelen velen zich beschaamd en teleurgesteld.

Methodologie

Dit onderzoek van de KU Leuven is gebaseerd op al jaren lopende bevragingen van het Europees waardenonderzoek, het Instituut voor Sociaal en Politiek Onderzoek en het European Social Survey. Bij deze onderzoeken werden telkens tussen 1.000 en 2.600 mensen ondervraagd. Enkel het onderzoek over de periode 2009-2010 is kleiner (425), maar het voordeel is dat dezelfde personen voor en na de crisis rond kindermisbruik in kerkelijke middens bevraagd werden.

Meer informatie vindt u op de website van de KU Leuven.