"De problemen zijn gigantisch"

In China is vervuiling is de belangrijkste aanleiding geworden van sociale onrust. Dat zegt een belangrijke gepensioneerde communistische politicus. Ook op het Volkscongres in Peking is de milieuverloedering in China een belangrijk onderwerp. Maar wat denken de inwoners daarover? Veerle de Vos ging op onderzoek in een Chinese supermarkt.
2008 AP

Een supermarkt in China bezoeken is een belevenis op zich. Een deel van het personeel in de lokale Auchan in Suzhou, een stad in de buurt van Shanghai, rijdt rond met rolschaatsen om de afstanden te overbruggen. De koeltoog met kaas – vooral bedoeld voor de expats – wekt meer verwondering op dan de bakken met levende palingen, schildpadden en kikkers in de visafdeling. Ook Pampers zijn hier nog een relatieve nieuwigheid, veel peuters lopen nog rond met een spleetje in hun broek.

Ik wil weten of de klanten begaan zijn met voedselveiligheid, na de talloze voedselschandalen van de afgelopen jaren. Vervuild babymelkpoeder, vergiftigde rijst. Groenten met teveel chemicaliën omdat ze in zwaar vervuilde grond geteeld worden.

Bij de groente- en fruitafdeling halen de meeste klanten hun schouders op. "Sinaasappelen hebben een dikke pel, daar kan niks mee gebeuren’, zegt een man met een zak sinaasappelen in zijn hand. En zolang de groenten er goed uit ziet en het vlees niet raar ruikt, zal het wel in orde zijn."

Een vrouw die boven de koeltoog met verse noedels gebogen staat, heeft er minder vertrouwen in: "Ik ben wel degelijk bezorgd over de voedselveiligheid in China", zegt ze. "Melk, varkensvlees, ik vertrouw het allemaal niet meer. Producenten willen allemaal zoveel mogelijk winst maken en dus nemen ze een loopje met de kwaliteit. En de controles stellen niets voor. De regering belooft wel maatregelen maar ze worden niet uitgevoerd."

Gevolgen van 30 jaar ongebreidelde groei

Ook de luchtkwaliteit in Suzhou laat te wensen over. Sinds een half jaar maakt de Chinese overheid – onder druk van de sociale media- de waarden van fijn stof bekend. Steeds meer Chinezen hebben smartphones en volgen de index op de voet.

In Suzhou is het vandaag een relatief heldere dag. Toch geeft de fijn stof index 151 aan. ‘Licht vervuild’ is dat naar Chinese normen. Ter vergelijking, bij ons is er nationaal smogalarm vanaf 70. In Peking is de vervuiling de laatste tijd af en toe ‘beyond index’. Onmeetbaar.

Maar niet alleen de kwaliteit van de lucht en het voedsel staan onder druk. Heel China draagt nu de gevolgen van 30 jaar ongebreidelde groei. Bert Dautzenberg leidt in de stad Tianjin Green Consult International, een bedrijfje dat groene daken aanlegt en meehelpt aan de waterhuishouding.

"De problemen zijn gigantisch", zegt hij. "Ook de waterhuishouding is helemaal verstoord. Door de bouwwoede van de afgelopen jaren is het grondwater in de grote steden gewoon verdwenen. Die plaats wordt nu ingenomen door zout water en zo krijgen we de complete verzilting van de bodem. Binnenkort kunnen we in Tianjin alleen nog aan potcultuur doen en moet elke boom begoten worden."

Vivian, een Chinese lerares in Suzhou, is er niet gerust in. "Veel Chinezen, zeker de oudere mensen, beseffen niet hoe erg het is. Ze zien de waarden van de luchtvervuiling niet en weten niet wat er in hun voedsel zit. Ze geloven de regering die hen vertelt dat ze in het beste land van de wereld leven. Maar ik ben mijn vertrouwen in de Chinese regering allang verloren. Alleen als meer en meer mensen hun stem laten horen, via het internet, zal er iets veranderen."