"Deze pagina kan niet worden geopend"

VRT-journaliste Veerle De Vos is in China, maar Facebook, Twitter of YouTube bekijken lukt daar niet. Eén troost voor haar, zo schrijft ze: deredactie.be is ook in China vrij toegankelijk.
AP2011

"De webpagina kan niet worden weergegeven", is de boodschap die voortdurend terugkomt op mijn computerscherm in Peking. De website van de New York Times, de website van nieuwsagentschap Bloomberg zijn vanuit China niet toegankelijk. Ik kan niet op Twitter, Youtube of Facebook.

Het is de befaamde "Chinese firewall", opgetrokken tussen het Chinese internet en dat van de rest van de wereld. Een muur die effectiever is dan de echte muur, 95 kilometer ten noorden van de hoofdstad.

Toch wil dat niet zeggen dat het internet niet leeft in China. Overal zie ik jonge mensen met smartphones, op de metro, op de trein, op straat. Ze gebruiken de alternatieven voor Twitter, zoals Sina Weibo of We Chat.

"Een aantal sociale mediatoepassingen uit China zitten zelfs technologisch beter in elkaar en zijn robuuster dan hun Westerse tegenhangers." Dat zegt Kaiser Kuo, de Chinees-Amerikaanse directeur buitenlandse communicatie van Baidu, de Chinese tegenhanger van Google.

AP2012

Ik ken Kaiser nog uit zijn vorig leven als lead gitarist en zanger van de eerste Chinese metal band in de jaren ’90, Tang Dynasty. Zijn lange haar heeft hij nog, zijn gitaar hangt al enkele jaren aan de wilgen. "Het internetgebruik is explosief gestegen de laatste jaren. Volgens de meest recente cijfers zijn er nu 564 miljoen internetgebruikers. Op het einde van dit jaar zullen meer dan 300 miljoen mensen het internet raadplegen via een smartphone."

In tegenstelling tot wat veel mensen in het Westen denken, is er dan ook een dynamische internetgemeenschap ontstaan in China. Het internet is een forum geworden voor kritische en levendige discussies over allerlei sociale en maatschappelijke thema’s.

Met één belangrijke kanttekening: de sociale stabiliteit en harmonie mag niet in gevaar komen. In de praktijk betekent dat dat alle internetbedrijven zich aan strikte regels moeten houden van de overheid. Die bepaalt welke zoektermen taboe zijn en welke onderwerpen off-limit. "Daar staat de echte "Chinese Firewal"", zegt Kaiser Kuo.

"Internet neemt plaats in van falend rechtssysteem"

Toch kan niemand ontkennen dat het internet een drijvende kracht voor verandering is geworden. Tientallen lokale partijfunctionarissen zijn de afgelopen jaren op staande voet ontslagen nadat op het internet foto’s waren verschenen waar ze met een te duur polshorloge rondliepen of seks hadden met een wel erg jonge maitresse. Een vervuilend bedrijf is gesloten nadat bewoners foto’s van stuitende vervuiling op het internet hadden gepost. Foto’s van een jonge vrouw na een gedwongen abortus met de dode foetus naast haar op het bed, brachten door heel China een schokgolf van protest teweeg.

Toch is Kaiser Kuo sceptisch. "Het internet heeft de plaats ingenomen van een falend rechtssysteem. Je kan je trouwens afvragen of die relatieve internetvrijheid niet in het voordeel speelt van de overheid in Peking. Het is een manier geworden om lokale partijfunctionarissen onder de duim te houden. Tegelijkertijd kan de bevolking op die manier stoom aflaten. Het is voor de Chinese machthebbers veel comfortabeler als mensen hun woede via het internet ventileren dan dat ze massaal op straat komen."

Intussen onderdruk ik mijn frustratie over de gaten in mijn internettoegang en tel ik de dagen af voor ik me weer aan de andere kant van de Chinese internetmuur bevind. Toch heb ik één troost: de website van deredactie.be is vanuit China nog altijd vrij toegankelijk.