Eerste klasse is niet van A - Frank Van Laeken

Het gaat slecht met de legendarische voetbalploegen in Antwerpen. Ze dreigen nu allemaal te degraderen naar tweede klasse. Er wordt met de beschuldigende vinger gewezen naar het stadsbestuur. Klopt dat? Of moeten de ploegen in eigen boezem kijken?
opinie
Opinie
Aansturen van de 'opinie' teaser o.a. op de home pagina en 'opinie' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'opinie' overzichtspagina

Flashback naar 6 mei 1973

Net geen veertig jaar geleden. Op de dertigste en laatste speeldag van de Belgische voetbalcompetitie speelt Beerschot op eigen veld 1-1 gelijk tegen Union. De week voordien had het nog met zware 6-0 cijfers verloren tegen rechtstreeks concurrent Standard. Met die 1 op 4 (in de huidige driepuntentelling zou dat 1 op 6 zijn) zakt K. Beerschot V.A.V. finaal nog van de tweede naar de vierde plaats, nog altijd goed voor een Europees ticket. Club Brugge is kampioen in 1972-1973, R. Antwerp FC wordt zevende, K. Berchem Sport achtste.

Nog even herhalen, voor diegenen die tijdens het lezen van de vorige zinnen met hun wenkbrauwen fronsten: Beerschot op 4, Antwerp op 7, Berchem op 8. De drie Antwerpse clubs in de linkerkolom van de voorloper van de Jupiler Pro League. Echt gebeurd!

Flash forward naar 9 maart 2013, 21u50

De spelers van Beerschot AC, nog niet helemaal bekomen van een ongetwijfeld gezonde sportmaaltijd in een fastfood-restaurant langs de A12 (de gebruikelijke cateraar haakte af wegens al een tijdje niet meer betaald), verliezen met 3-2 van Waasland-Beveren. Omdat concurrent Lierse wél wint, van Kortrijk, is paarswit één speeldag van het einde van de reguliere competitie al zeker dat het straks Play-off 3 moet spelen tegen Cercle Brugge.

Eén van beide clubs zakt rechtstreeks naar tweede klasse, de andere moet nog een eindronde met de periodekampioenen uit tweede afwerken. De jongste seizoenen betekende dat telkens degradatie voor de eersteklasser in dat mini-toernooi. Om maar te zeggen: tweede klasse wenkt voor de club van het Kiel.

Twintig kilometer ten noordoosten van Beveren werd er wel gejuicht. Antwerp had nog eens gewonnen. Weliswaar in tweede klasse en tegen de voorlaatste in de stand, Sint-Niklaas, maar als er weinig vreugde te rapen vallen, is een supporter al snel blij met een dode mus. Er zal ook wel leedvermaak bij zijn geweest ten opzichte van de eeuwige rivaal. Berchem Sport speelde zaterdag dan weer 1-1 gelijk op Torhout en behield daardoor de zesde plaats in... derde klasse A.

Hoe is het zover kunnen komen?

De neergang kan eenvoudig worden samengevat in twee woorden: hoogheidswaanzin en wanbeleid. Berchem Sport, de kleinste en sympathiekste van de drie clubs, die destijds een socialistisch label werd toebedeeld omdat voetbalclubs nu eenmaal aan een politieke beweging moesten gelinkt worden in het verzuilde Vlaanderen, verdween in 1976 na vier seizoenen uit eerste klasse, kwam weer even boven water in de periode 1978-1981, om na de jaargang 1986-1987 definitief te verdwijnen uit het walhalla van het Belgisch voetbal.

Het 'katholieke' Antwerp, de oudste club van het land, trots op stamnummer 1 (zo ongeveer het laatste om trots op te zijn, want de ooit zo imposante Bosuil is nu een combinatie van ruïne en afzichtelijke nieuwe tribunes geworden), zakte in 2004 en mag zich straks gaan opmaken voor een tiende achtereenvolgende seizoen in tweede klasse.

En nu?

Beerschot, historisch met 'liberale' stempel, ging een eerste keer failliet in 1999, waarna het zijn legendarische stamnummer 13 moest opgeven, maar wel kon fuseren met Germinal Ekeren, zodat men in het Olympisch Stadion eersteklassevoetbal bleef spelen. Na een vijandige overname door de Leuvense projectontwikkelaar Patrick Vanoppen werd Germinal Beerschot in juni 2011 opnieuw Beerschot AC, weliswaar met het stamnummer van Germinal, maar toch met de ambitie om binnen de tien jaar mee te doen om de titel. De titel van 'landskampioen', is dat, niet die van 'kneusje' of 'mooiste vertikale streep in de truitjes'.

En nu? Het doemscenario, een 'grote' Antwerpse derby in de 'kleine' tweede klasse, komt in zicht. Kielse Ratten en roodwitte honden kijken er niet echt naar uit. 't Is alsof twee concurrerende filmvedetten mogen meespelen in een ranzige B-film, laten we zeggen: een zombiefilm. Day of the living dead.

Fusie rijmt op euthanasie, op ruzie en illusie

De Antwerpenaar, dat is bekend, vindt zichzelf geweldig en heeft geen boodschap aan bescheidenheid en zin voor perspectief. Clubbesturen hebben in de voorbije decennia de meest waanzinnige samenwerkingen op poten proberen te zetten om tot een topper uit te groeien. Het altijd al bescheidener Berchem Sport ging er twaalf jaar geleden bijna onderdoor, toen hun voorzitter, een Armeense diamantair, in de cel belandde wegens valsheid in geschrifte en fiscale fraude.

Beerschot ging eind vorige eeuw financieel onderuit na jaren boven zijn stand geleefd te hebben. Voorzitter Paul Nagels pompte miljoenen in de club terwijl het sportief van kwaad naar erger ging. Geld maakt niet alleen niet gelukkig; als het niet gekoppeld is aan visie staat het in het voetbal gelijk met het zinloze investeringen. Na de fusie met Germinal zwaaide de zuinige provincialist Jos Verhaegen er de scepter, met als gevolg dat de ooit zo trotse club een saaie en grijze middenmoter werd.

Nieuwkomer en niet-Antwerpenaar Vanoppen moest beginnen met het wegwerken van een diepe financiële put en heeft zelf niet de middelen om mecenas te spelen. Bovendien is zijn beleid gesteund op waan-van-de-dag-beslissingen. Trainer Adrie Koster werd in november ontslagen omdat ie slechts 17 op 51 had behaald en net een reeks van 4 op 27 had neergezet. Diens opvolgers, Wim De Corte en Jacky Mathijssen, haalden respectievelijk 1 en 2 op 18, nog een pak slechter dus, wat nogmaals bewijst dat trainerswissels zelden renderen en eerder getuigen van verregaande kortzichtigheid en regelrechte paniek.

Antwerp, tenslotte, werd meer dan veertig jaar lang autocratisch geleid door bankier Eddy Wauters, die zich specialiseerde in wheelen & dealen en die zowat elk seizoen een financiële noodoplossing uit de hoge hoed moest toveren. Halve en hele gangsters passeerden met grootse plannen op de Bosuil, maar verdwenen langs de achterdeur toen het er echt om ging. En na de overname door de bij Beerschot buiten gebonjourde 'clan'-Verhaegen gaat het geen haar beter. Onlangs wilde het nieuwe clubbestuur in zee gaan met een wegens vrouwenhandel en allerlei fraudepraktijken veroordeelde charlatan. Tja, de geschiedenis herhaalt zich in het voetbal iets vaker dan in de rest van de samenleving.

Ach, en dan komt er in crisistijden altijd iemand naar voor met het waanidee van een fusie, alsof dat de toveroplossing zou bieden. Van twee slecht geleide clubs maak je in zulk geval één héél slecht geleide club. Fusie rijmt bijna op 'euthanasie' en het rijmt helemaal op 'ruzie' en 'illusie'. In Antwerpen ligt dat onderwerp ietwat gevoeliger dan overal elders in het land. Best opnieuw achteraan in de onderste lade opbergen, dus.

't Stad is niet de doelman of spits

Volgens de flamboyante voorzitter Vanoppen, een man die er met zijn 99,7% van de aandelen prat op gaat dat Beerschot nu eigendom is van 'Me, Myself and I', is de stad Antwerpen medeschuldige voor het huidige debâcle van zijn club.

Nu kan je veel zeggen over het gebrek aan sportvisie in het Antwerpse schepencollege - ex-burgemeester Patrick Janssens (met een uitgesproken paarswit hart) kon weinig bewerkstelligen tijdens zijn ambtsperiode, en de opeenvolgende schepenen van Sport Chantal Pauwels en Ludo Van Campenhout (met roodwit hart) evenmin - maar het is niet Janssens die als doelman al een heel seizoen veel te veel doelpunten incasseert bij Beerschot en het is niet spits Van Campenhout die te weinig doelpunten maakt voor Antwerp.

Wat je hen wél kan verwijten: ze zijn veel te lang sentimenteel blijven hameren op dat fetisjdossier van het gemeenschappelijke stadion en ze hebben de clubs niet gedwongen om een écht langetermijnbeleid uit te stippelen.

Wat dan wel?

Wat Beerschot en Antwerp nodig hebben zijn bestuurders met een duidelijke, welomlijnde langetermijnvisie, een ijzeren discipline op budgettair vlak, het realisme om de lat niet té hoog te leggen en het geduld om te bouwen aan een stevige eersteklasseclub.

Liefst zelfs twéé clubs, want Antwerpen is de enige Vlaamse stad waar sportief-economisch ruimte is voor twee clubs. Maar wie heeft er in de metropool visie, liefst ook wat centen, een agenda vol bruikbare connecties, is voldoende realistisch en toch ambitieus, en begint niet direct te panikeren wanneer het even niet goed gaat?

 

(De auteur is onafhankelijk publicist. Hij werkte als pers- en communicatiemanager bij Beerschot AC en is gewezen hoofdredacteur van de VRT-sportredactie, Sporting Telenet en TV Oost.)

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.