Kleine cocon van het hof van assisen

Het proces-De Gelder is meer dan halverwege. Het zijn lange dagen in Gent, vol gruwelijke details en emotionele getuigenissen. Werkt het proces helend voor de slachtoffers, kunnen we een betere inschatting maken van de gemoedstoestand van de beschuldigde en hoe gaat de volksjury om met haar zware taak? Een stand van zaken.
analyse
Analyse
Aansturen van de 'analyse' teaser o.a. op de home pagina en 'analyse' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'analyse' overzichtspagina

De vier vrouwen en acht mannen van de jury (en de zes reserve-juryleden) volgen al meer dan twee weken de powerpoints van deskundigen, krijgen de afgrijselijke beelden van de drama's voorgeschoteld, leven mee met de schrijnende verhalen van de slachtoffers, maar moeten bovenal een goed beeld krijgen van de beschuldigde zelf. Wat is zijn geestestoestand, is hij toerekeningsvatbaar, toen en nu?

Het valt op hoe ernstig ze hun taak nemen. Zelden verslapt de aandacht, hun blik gefocust, hun oren gespitst. Ze stellen nuttige vragen en porren de beschuldigde aan te spreken. Niet altijd met succes.

Hoed af ook voor de politiemensen die in deze zaak het beste van zichzelf hebben gegeven. De wijkagent die Kim De Gelder bij de kraag heeft gevat en zonder wie "we anders serieus in de penarie hadden gezeten". De rechercheurs die vijf uur lang geduldig en buitengewoon vriendelijk spraken met een De Gelder die als verlamd in het niets zat te staren vlak na zijn moordende raid in Fabeltjesland. Alles om hem te doen praten.

Haentjens en Vermassen als bekvechtende pubers

Voor het proces werd de advocatenstrijd vergeleken met David tegen Goliath, meester Haentjens moederziel alleen tegen een batterij advocaten. Het lijkt nu eerder uit te draaien op een duel Haentjens-Vermassen, de twee tenoren. In de assisenzaal gaat het hard. De voorzitter spreekt hen soms toe als twee bekvechtende pubers: "Zet jullie nu eens neer allebei". Waarop ze met een pruillip gaan zitten. Maar in de gangen worden de twee al eens gespot als ze samen, hongerig en ogenschijnlijk verdwaald, op zoek zijn naar een broodje.

Naast het theater van de advocaten in de assisenzaal is er ook nog het zootje ongeregeld dat pers heet. Voor de journalisten was het al drummen voor een plaatsje nog voor het proces goed en wel begonnen was. De afspraken waren strikt, de regels streng. Er mocht alleen buiten worden gefilmd. Maar het was ijskoud buiten en een nieuwe regel werd ingesteld: er mag in de grote inkomhal worden gedraaid tot aan de eerste paal. Een typisch Belgische oplossing? Na week 1 met een onzichtbare De Gelder gaf hij dan toch zijn toestemming om in beeld te worden gebracht. Opluchting bij de journalisten, gezucht bij de tekenaars.

En dan Kim De Gelder zelf. Mijn eerste indruk, eerlijk: een doodgewone "boy-next-door", een verlegen, timide jongen met een probleem. Op dag 2, de dag van het verhoor van de beschuldigde, wordt dit beeld al snel van de tafel geveegd. Wat we te zien krijgen, is een ernstig zieke man die soms afwezig en aarzelend, dan weer alert en eerder agressief uit de hoek komt.

Meester Jaak Haentjens heeft het niet onder de markt met zijn client. De Gelder stelt hem op de proef, daagt hem uit en wijst hem occassioneel terecht. Hij beveelt hem zelfs "geen show op te voeren" als Haentjens zijn client smeekt om zijn motief te onthullen en hem daarbij een "ik leef hier ook al vier jaar mee" ontvalt. Ongetwijfeld telt de man af naar het einde van het proces.

Slachtoffers zijn de echte helden

De cocon is klein in het Gentse gerechtsgebouw, maar voor wie erin zit, is het duidelijk. De echte helden in dit assisenverhaal zijn de slachtoffers en hun naasten: de zes dochters van Elza, haar man Jef, de tantekes van Fabeltjesland en de ouders van de kleine Leon en Corneel.

Zij dragen hun lot en hun leed moedig en sereen. Zij gaan door. Zij proberen er het beste van te maken. Zij doen alle moeite van de wereld om het drama in hun leven een plaats te geven.

Maar elk dragen ze hun verdriet op hun eigen manier. De een zoekt de confrontatie met De Gelder door hem te vragen in haar ogen te kijken, de andere voert dapper een gesprek met hem, en nog anderen barsten in tranen uit. Het zal dan ook van mens tot mens afhangen of met het proces een hoofdstuk in hun leven definitief kan worden afgesloten.

Allemaal willen ze weten: waarom heeft hij het gedaan, wat was zijn motief? Voorlopig hult De Gelder zich in stilzwijgen. Zullen we het antwoord op die vraag te weten komen? En zal Kim De Gelder worden geïnterneerd of blijft hij in de cel? Binnen anderhalve week kennen we het antwoord.

(De auteur is journalist bij deredactie.be en volgt het proces-De Gelder.)