"De Gelder wist wat hij deed en deed wat hij wou"

Het college van deskundigen heeft op het assisenproces van Kim De Gelder in Gent meer dan vijf uur lang verdedigd dat de beschuldigde controle had over zijn daden. Advocaat Jaak Haentjens probeerde de psychiaters nog een uur lang in verlegenheid te brengen, maar zij gaven geen krimp. Ze bleven volhouden dat zijn cliënt niet schizofreen is.

De vijf psychiaters en de psycholoog van het openbaar ministerie zijn allemaal samen opgeroepen als getuige. Het team staat onder leiding van psychiater Roger Deberdt (83, foto). Zij zijn tot de conclusie gekomen dat De Gelder toerekeningsvatbaar was toen hij de moorden pleegde.

Het college heeft de beschuldigde 26 keer onderzocht en is 5 keer samengekomen. Het kwam tot de conclusie dat De Gelder "op het ogenblik van de feiten in een ernstige staat van geestesstoornis was en zich nog in deze staat bevindt. Hij was in staat om zijn daden te controleren. Hij wist wat hij deed en wat hij wou. Hij blijft ook een gevaar voor de maatschappij en voor zichzelf vanuit zijn profiel van serie- en massamoordenaar".

De gerechtspsychiaters klagen wel aan dat het moeilijk is om tot een diagnose te komen zonder een observatiecentrum, zoals in Nederland. "Nu zie je de beschuldigde in de afdeling hoge beveiliging van de gevangenis en dat is een momentopname in een vreemde omgeving", luidt het. Dat er bij De Gelder geen inobservatiestelling is geweest, noemen de psychiaters een zwakheid van het onderzoek.

Hoe komt De Gelder tot het plegen van zijn daden?

Psychiater Paul Cosyns legt voor het hof van assisen uit hoe Kim De Gelder tot het plegen van de meervoudige moorden is gekomen. "In de eerste fase, in zijn kinder- en jeugdjaren, zijn de moordfantasieën ontstaan. Tot zijn 10 jaar ging het om moordfantasieën jegens zijn ouders, meer bepaald zijn moeder, en jegens leraren of klasgenoten", stelt de gerechtspsychiater.

In zijn adolescentie komt De Gelder in contact met agressieve computergames. "De computerspelletjes hebben geen rol gespeeld in zijn moordfantasieën, maar hij zegt dat ze hem hebben geleerd om tactisch te denken, om strategisch en planmatig te werk te gaan, om mensen te vermoorden."

In de tweede fase gaat De Gelder over van fantasieën naar het plegen van de moorden. "Tijdens zijn stage verpleegkunde wordt hij geconfronteerd met patiënten die sterven en patiënten die wensen te sterven. Zijn depressie en zijn eigen suïcidale gedachten mogen hier niet worden onderschat", getuigt Cosyns.

"Iedereen van ons kon een potentieel slachtoffer zijn"

Volgens psychiater Cosyns zijn de slachtoffers absoluut willekeurig gekozen. "Het gaat over mensen die moesten worden vermoord. Het waren onbekenden voor de dader. Ze speelden geen enkele rol in zijn biografie. Iedereen van ons kon een potentieel slachtoffer zijn", getuigt de psychiater.

De psychiater vond geen argument om te zeggen dat De Gelder gefixeerd zou zijn op kinderen of baby's. Ze waren gewoon "op de verkeerde plaats op het verkeerde ogenblik".

Over de moorden zegt Cosyns dat ze "zeer planmatig en beredeneerd" waren. De Gelder had verschillende scenario's bedacht en stak daar al zijn energie in. "Heel zijn denken, handelen en voelen was gericht op het uitvoeren van de moorden. Hij had geen enkele andere belangstelling meer."

Over het wapen, een mes, vertelt de psychiater dat hij de symboliek daarvan niet heeft gevonden. Cosyns heeft zelf aan De Gelder gesuggereerd dat een vuurwapen meer aangewezen was als middel om zo veel mogelijk mensen te vermoorden, maar voor De Gelder moest het blijkbaar een mes zijn.

College en tegenexperten hebben verschillende diagnose

De conclusies van beide groepen psychiaters zijn verschillend. Het college van psychiaters dat aangesteld werd door de onderzoeksrechter, concludeert dat de beschuldigde een schizotypische persoonlijkheidsstoornis met narcistische en asociale trekken heeft. Hij zou controle hebben gehad over zijn daden.

De psychiaters die op vraag van de verdediging een tegenexpertise uitvoerden, concluderen dat hij een psychose had. De advocaat van Kim De Gelder, Jaak Haentjens, vraagt daarom dat zijn cliënt ontoerekeningsvatbaar wordt verklaard.