Koude lente gelinkt aan het afsmelten van het zee-ijs

Klimaatgeleerden hebben de hevige sneeuwstormen en het koude weer dat grote delen van Europa en Noord-Amerika de laatste tijd treft, gelinkt aan het dramatische afsmelten van het zee-ijs in het Noordpoolgebied.
2011 AP

Zowel de oppervlakte en het volume van het zee-ijs dat elk jaar gevormd wordt en smelt in het Noordpoolgebied, lagen de vorige herfst op een historisch minimum en ook nu blijkt uit satellietbeelden dat het ijs dicht bij het laagste niveau ligt dat ooit werd opgetekend voor deze tijd van het jaar.

"Het zee-ijs verdwijnt snel", zegt professor Jennifer Francis van het Britse Rutgers Institute of Coastal and Marine Science aan The Guardian. "Er is nu 80 procent minder dan 30 jaar geleden, dat is een dramatisch verlies. Het is een symptoom van de opwarming van de aarde en het draagt bij tot het versnelde opwarmen van het Noordpoolgebied." Dat laatste wordt veroorzaakt door het feit dat zee-ijs veel meer zonnewarmte weerkaatst dan het zeewater.

Volgens Francis en een toenemend aantal andere onderzoekers komt er meer warmte terecht in de oceanen en de atmosfeer door het afsmelten van het zee-ijs. Dat verandert de positie van de straalstroom, de grote "rivier' van lucht op grote hoogte die het grootste deel van het weer in het noordelijk halfrond stuurt.

De gewijzigde positie van de straalstroom laat de koude lucht uit het Noordpoolgebied veel verder naar het zuiden komen, wat het extreme weer geeft dat we de laatste tijd gehad hebben, zegt Francis. "Dit patroon kan slechts traag veranderen omdat de zuidelijke golf van de straalstroom groter wordt. Die is nu bijna op recordgrootte, en dus gaat het weer dat je nu hebt, nog een tijdje blijven."

AP2013

Ook warm weer

De hevige sneeuw en de lage temperaturen van dit jaar in maart staan in schril contrast met vorig jaar, toen vele landen hun warmste lente ooit meemaakten. De hypothese dat de windpatronen veranderen door het afsmelten van het zee-ijs, verklaart volgens geleerden zowel de koude als de warme extremen.

De warmere atmosfeer en de verandering in de straalstroom remt ook de zogenoemde Rossby-golven af. Die Rossby-golven zijn grote meanders van de straalstroom waaruit hoge- en lagedrukgebieden kunnen ontstaan. Door het afremmen van de golven maken weercondities meer kans om langer te blijven aanhouden. Dat kan dan leiden tot extreme weersomstandigheden en rampen zoals droogte, overstromingen, hitte- en koudegolven.

Ook een recente studie van de Amerikaanse National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA) stelt dat de toegenomen opwarming van het Noordpoolgebied het weer in heel het noordelijk halfrond beïnvloedt. "Als er meer zonne-energie in de Arctische Oceaan gaat door het verlies aan zee-ijs, kan men meer extreme weertypes verwachten, zoals hevige sneeuwval, hittegolven en overstromingen in Noord-Europa en Europa", zo stelden de onderzoekers.

AP2013