Gezocht: veilig onderkomen voor wit geld - Véronique Bockstal

Stel je voor. Je stapt straks nietsvermoedend naar je gebruikelijke bankautomaat voor wat cash. De automaat weigert. Je loopt, nog steeds nietsvermoedend maar licht geïrriteerd naar een tweede in de buurt. Die weigert eveneens dienst. Zelfde scenario bij een derde toestel. Met een flinke dosis ergernis bel je naar je bank. Geen antwoord. Met een hoofd vol vraagtekens rijd of loop je langs bij je bankkantoor. Gesloten wegens confiscatie van je centen … tot nader order.

Vertrouwen: waer bestu bleven?

Het ging er ongeveer zo aan toe in Cyprus vorige week voor algemeen bekend raakte dat het land - het mes op de keel - overwoog een beroep te doen op de burgerzin. Voor de garantie op deposito’s eerst wel, dan weer niet, dan weer deels en dan weer niet dreigden te sneuvelen. Boosdoener van dienst in ieders ogen, wat had je gedacht, Europa.

Driemaal is scheepsrecht voor het reeds zwaar aangetaste vertrouwen van de burger. Vertrouwen in een Europa dat al zo lang op zoek is naar wat begrip van nationale onderdanen voor heel wat aangelegenheden waarvoor het claimt nodig en goed te zijn.

In de banken die sinds de bankencrisis steeds opnieuw kop van jut zijn, no matter what: te hoge rekeningkosten, te lage rente op tegoeden, te hoge interest op (kas)kredieten, te veel krediet aan consumenten, te weinig krediet aan ondernemingen, te hoge en onverdiende bonussen, roekeloos beleggingsgedrag etc. En in de overheid die sinds mensenheugenis maar vooral sinds de schuldencrisis, altijd wel ergens faalt als verdediger van het algemeen belang.

Mijn geld: quo vadis?

Hair cuts, zoals in Cyprus, gebeuren met de grove borstel. Nood breekt wet in tijden van een dreigend faillissement. Wat de herkomst of kleur van de onderliggende deposito’s ook moge zijn, of ze toebehoren aan een fiscaal toerist of eigen volk, er is op zo’n moment geen tijd om na te gaan wie de regels van het spel heeft nageleefd.

Neem nu: je bent in de herfst van het leven en je zit op de valreep tussen de verkoop van je te groot huis en de aankoop van een bevattelijker appartement. De verkoopopbrengst is al binnen en staat in wacht op je spaarrekening tot de aankoop wordt afgerond. Plots gaat 40% van al wat boven de 100.000 euro uitsteekt in een solidaire pot, ter redding van het land.

Als konijnen naar een lichtbak

We sparen in de eerste plaats om onverwachte uitgaven aan te kunnen. Zo leert een Europese ING-enquête. Het Cyprus gebeuren is niet meteen ons idee van ‘onverwacht’. Ging dit de voorbije dagen ook door jouw hoofd: waarheen met - mijn - spaarcenten? Of nog. Zijn ze, eens gedeponeerd, überhaupt nog wel van mij? We zitten nu op die gigantische berg spaardeposito’s. Voor een overheid in nood is dat een aanlokkelijke lender of last resort. Ook in België waar denkpistes gaan van het morrelen aan de bevrijdende roerende voorheffing tot het oprichten van gegevensregisters.

We staren naar onze spaarpot als konijnen naar een lichtbak. Verwonderd en radeloos. Wie na Cyprus nog mocht geloven dat eigen tegoeden op spaarrekeningen tot 100.000 euro risicovrij waren, is er aan voor de gemoedsrust.

Als we nu eens...

Met zo’n doemscenario’s in onze Europese achtertuin en zoveel onvoorspelbaarheid als het op gemaakte afspraken aankomt, is het zeer de vraag of het met het vertrouwen in Europa, de overheid, de banken of welke instelling dan ook ooit nog goed komt.

Het frappeert dat New B, het nieuw coöperatief bankinitiatief, temidden van zoveel bancaire debacles – met Cyprus als de vijfde banken/landencrisis in de Eurozone en de waarborgdiscussie voor Arco-coöperanten nog volop aan de gang – appel durft te doen op het algemeen belang. En nog zoveel respons krijgt ook.

Of misschien zo...?

Het kan ook anders. Anderhalf jaar geleden had ik een Griekse jonge dame als collega, juriste van opleiding. Met de Griekse tragedie en nog een heel leven in het verschiet was ze rond de tafel gaan zitten met ouders en familie. Ze zag maar een uitkomst: economische migratie. De enige voorwaarde die ze kreeg opgelegd was een maximale reistijd tussen het thuisfront en haar bestemming.

Meer dan een perimeter rond Athene en een lijst van wat welvaarts- en andere statistieken had ze niet nodig om een mathematisch berekende keuze te maken. Ze zocht werk en verhuisde naar … België. En als het hier niet lukt, trekt ze gewoon verder. Een economische nomade pur sang. Burgerplichtgevoel … zero.

Niet iedereen is behept met zoveel losse wortels en flexibiliteit. De meesten van ons zijn gewoon op zoek naar een legale haven voor ons safety net. Een onderkomen waar je eigen middelen niet worden opgevorderd in ieders belang. De enige manier om daar echt zeker van te zijn lijkt stilaan het consumeren van al je surplus.

Driemaal scheepsrecht wat de opbrengst betreft: het is hoogst bevorderlijk voor de economie, de overheidsschuld en niet te vergeten … het algemeen belang.

(De auteur is zelfstandig marketing & communicatie-expert, met spaarrekening.)

lees ook