"Radicale persoonlijkheid, met zeer groot plichtsbesef"

Vanuit de hele wereld komen er reacties op het overlijden van de Britse oud-premier Maragaret Thatcher, en die zijn opvallend genuanceerd.

Oud-premier Wilfried Martens kreeg als regeringsleider wel eens te maken met "the Iron Lady". Hij herinnert zich vooral haar grote plichtsbesef. "Veel van haar persoonlijkheid heeft te maken met het feit dat ze van ver is opgeklommen. Als vrouw en dochter van een kruidenier heeft ze het leiderschap bij de Britse Conservatieve partij, die toch veel aristocraten in haar rangen had, echt veroverd". Hij omschrijft Thatcher als een "radicale persoonlijkheid, met een zeer groot plichtsbesef". Hij vindt ook dat het autoritaire karakter van Thatcher alsmaar toenam.

"Ze was wel aanhanger van een soort sociaal Darwinisme", omschrijft oud-premier Marc Eyskens zijn Britse ex-collega, "the struggle for life and the survival of the fittest. Diegene die het goed doet en sterk staat in de maatschappij moet ook worden beloond, maar de anderen moeten maar hun plan trekken."

Ook vanuit de Europese Unie zijn de reacties genuanceerd. "Ze was ongetwijfeld een belangrijke staatsvrouw, de eerste vrouwelijke premier van haar land en een voorzichtige, maar geëngageerde persoonlijkheid in de Europese Unie", zegt Commissievoorzitter José Manuel Durão Barroso. "We herinneren ons van haar tegelijkertijd haar bijdragen tot en haar reserves tegenover ons gemeenschappelijke project."

Martin Schulz, de voorzitter van het Europees Parlement, houdt zich op de vlakte. "Ondanks onze evidente politieke meningsverschillen is Margaret Thatcher een historisch figuur. (...) Of je het nu al dan niet eens bent met haar politiek, Margaret Thatcher heeft getoond dat je via de politiek echt dingen kan veranderen."

Lof en eerbetoon

De Poolse oud-president Lech Walesa, onder het communisme leider van de vakbond Solidariteit, is wel een en al lof. "Het was een grote persoonlijkheid die veel voor de wereld heeft gedaan, die heeft bijgedragen tot de val van het communisme in Polen en in Oost-Europa, samen met de Amerikaanse president Ronald Reagan, paus Johannes Paulus II en de vakbond Solidariteit."

Ook vanuit de Verenigde Staten weerklinkt het motto "over de doden niets dan goeds". President Barack Obama noemt Thatcher "een groot kampioen van de vrijheid" en "een voorbeeld voor vrouwen in de hele wereld". De eerste vrouwelijke premier van Groot-Brittannië "heeft onze dochters getoond dat er geen glazen plafond bestaat dat niet kan worden gebroken".

"Een moedige vrouw", laat de Amerikaanse oud-minister van Buitenlandse Zaken Henry Kissinger weten.

"Geleidelijk aan ontwikkelden we een vriendschappelijke band, waardoor we elkaar uiteindelijk ook gingen begrijpen", zegt voormalig Sovjet-leider Michail Gorbatsjov, met wie Thatcher naar eigen zeggen "zaken kon doen". "Dit droeg bij tot een ander klimaat tussen ons land en het Westen en tot het einde van de Koude Oorlog."

Het is niet al goud wat blinkt

In Zuid-Afrika, dat onder het racistische apartheidsbewind op steun kon rekenen van Thatcher, wordt de loftrompet niet bovengehaald. Het ANC, de partij van Nelson Mandela en huidig president Jacob Zuma, merkt op dat Thatcher "er niet in geslaagd is het ANC te erkennen als legitieme partij om Zuid-Afrika te regeren, maar dat ze op dat vlak niet op dezelfde golflengte zat als het Britse volk." Toch noemt een partijwoordvoerder Margaret Thatcher "een uitzonderlijk leider".

Vanuit Argentinië, waarmee het Groot-Brittannië van Margaret Thatcher in 1982 in de clinch ging over de Falkland-eilanden, komt er tot nu toe geen officiële reactie. Op Twitter hebben tal van Argentijnen het wel over Thatcher die volgens hen verantwoordelijk is voor de 649 Argentijnse soldaten die om het leven kwamen tijdens de Falkland-oorlog.