Met de nadruk op MEER werk - Pieter Timmermans

Vandaag worden België en Europa getroffen door twee grote uitdagingen: een aangroeiende werkloosheid bij de jongeren in combinatie met een moeilijk op te trekken werkgelegenheidsgraad bij 50-plussers, of nog: jeugdwerkloosheid én vergrijzing. En dat op een moment dat de komende jaren bijna een half miljoen werknemers de arbeidsmarkt zullen verlaten.
opinie
Opinie
Aansturen van de 'opinie' teaser o.a. op de home pagina en 'opinie' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'opinie' overzichtspagina

Groen en Ecolo proberen met hun Tandemplan beide vaststellingen te verzoenen: een 55-plusser gaat halftijds werken en de vrijgekomen arbeidstijd wordt ingenomen door een werkloze jongere. Ik deel ten volle de bezorgdheid van Groen en Ecolo. Beide problemen moeten dringend opgelost worden, maar de aangereikte oplossingen zijn vooralsnog traditioneel, simplistisch en weinig realistisch.

Traditioneel, omdat dit recept in het verleden al meermaals werd uitgeprobeerd (brugpensioen, arbeidsherverdeling, tijdskrediet, landingsbanen). Zonder succes. Simplistisch omdat men op het terrein iemand met 35 jaar ervaring niet zomaar vervangt door een onervaren jongere. Weinig realistisch ten slotte omdat ons land een hoge jeugdwerkloosheid kent en een lage werkgelegenheidsgraad bij 55-plussers. Dat bewijst dat het tandemprincipe niet functioneert.

Radicaal andere strategie

Daarom ben ik ervan overtuigd dat een radicaal andere strategie nodig is. Een strategie gericht op meer werk en niet op minder of anders werken. Een strategie gebaseerd op wat succesvol bleek in een aantal landen waar vandaag de jeugdwerkloosheid laag en de werkgelegenheidsgraad hoog is: Nederland, Denemarken en Duitsland! Ook Oostenrijk heeft een interessante trackrecord.

Naar analogie met die landen steunt een meer-werk-plan op drie pijlers:

1. Een arbeidsmarktmodel waar de combinatie van flexibiliteit en zekerheid centraal staat, de zgn. flexicurity. Zo’n model voldoet aan een aantal voorwaarden. Zo moeten we van een passief uitkeringsstelsel evolueren naar een sterk activerend werkloosheidsstelsel. Daarnaast moet uitzendarbeid erkend en aangemoedigd worden als een belangrijk instroomkanaal op de arbeidsmarkt. Als zelfs in een periode van laagconjunctuur 30% van de uitzendkrachten doorstroomt naar een vaste baan, dan mogen we uitzendarbeid niet langer afdoen als ‘precair’. Ten derde is flexicurity onmogelijk zonder een moderne oplossing voor het dossier arbeiders-bedienden.

2. De tweede pijler is de betere aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt. De krapte en de enorme mismatch tussen vraag en aanbod moeten opgelost worden. Bijvoorbeeld door de studiekeuze beter te oriënteren naar beroepen die de arbeidsmarkt effectief vraagt. Daarenboven zie ik nog heel wat kansen in het systeem van alternerend leren. Scholen beschikken vaak niet over voldoende middelen om de razendsnelle evolutie van kennis en technologie op de voet te volgen. Alternerend leren kan voor de nodige kruisbestuiving zorgen.

3. De lasten op arbeid moeten naar beneden, zonder in de val van de ‘tax shift’ te trappen. We moeten een broekzak-vestzakoperatie vermijden en tegelijk oppassen voor de mogelijke perverse effecten. Op de index bijvoorbeeld. Of op het groeipotentieel van onze economie.
Het kan geen probleem zijn om de lagere lasten voor een belangrijk deel te compenseren met intelligente uitgavenbeperkingen. Als we als sociale partners samen miljarden beheren in de sociale zekerheid, kan een efficiëntiewinst van 1 tot 2% toch niet onoverkomelijk zijn? Als alle overheden bovendien een tandje bijsteken en blijven streven naar efficiëntiewinsten in hun werking, zal de 'tax shift' veel gemakkelijker kunnen worden doorgevoerd. Daarenboven leiden lagere lasten op arbeid tot jobcreatie, wat aanzienlijke terugverdieneffecten genereert.

Sociaal overleg is een werkwoord

In het debat ‘MEER’ werk kunnen de sociale partners een belangrijke rol spelen via een vooruitstrevend sociaal overleg. Over dit laatste is de afgelopen tijd heel wat gezegd en geschreven. Sommigen twijfelen er aan. Maar is de situatie dan zo abnormaal? In tijden van economische crisis stokt het overleg altijd en stremt de politiek even zo zeer.

Vraag is of er een ander alternatief dan samen te zoeken naar oplossingen mogelijk is? Neen. Tina – there is no alternative – is ook vandaag prominent aanwezig. Met volle overtuiging blijven zoeken naar oplossingen, naar het werkbare en resultaatgerichte compromis – hoe moeilijk ook – is en blijft de enige uitweg uit de crisis. Sociaal overleg is immers een werkwoord, een atelier waar voorstellen – dezer dagen in bijzonder moeilijke omstandigheden weliswaar – worden omgezet in oplossingen.

Het is een model dat tegelijk garant én openstaat voor evolutie, niet de revolutie … op voorwaarde dat men de wil heeft om te slagen. Die wil moet snel terugkeren want onze bedrijven en werknemers vragen oplossingen.

(De auteur is gedelegeerd bestuurder van het VBO.)

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.