Stel dat de Iron Lady gelijk had ... - Guy Janssens

We hebben er de afgelopen dagen niet kunnen naast kijken: op ongeveer alle zenders werd uitvoerig uit de doeken gedaan hoe Margaret – aka Ijzeren Dame – Thatcher in 1990 ruwweg opzij werd gezet door haar eigen conservatieve fractie in het parlement.
analyse
Analyse
Aansturen van de 'analyse' teaser o.a. op de home pagina en 'analyse' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'analyse' overzichtspagina

Wat als ...

De doodsteek werd gegeven door één van haar meest loyale paladijnen: Geoffrey Howe, jarenlang minister in de opeenvolgende regeringen Thatcher en door politieke waarnemers destijds omschreven als saaier dan een dood schaap. Zijn speech in het Lagerhuis waar hij zijn aftreden motiveerde (‘Geoffrey Howe resignation speech’ – googlegewijs makkelijk te vinden) is nog altijd één van de hoogtepunten in de Britse parlementaire geschiedenis.

De druppel voor Howe was dat Thatcher tegen de gemaakte afspraken in weigerde om het Britse pond in het wisselkoersmechanisme van EMS (Europees Monetair Systeem) te brengen. Dat wisselkoersmechanisme moest in de pre-eurotijden de verschillende nationale munten in Europa met mekaar in de pas proberen te laten lopen. Ook toen al had je fervente tegenstanders van dit systeem.

Dat waren in essentie aanhangers van de Chicago-school van Milton Friedman. Nationale munten moest je vrij met mekaar laten concurreren. De munt van een sterk land ( de D-mark, de Nederlandse gulden) zou vanzelf omhoog gaan, de zwakke munten (de Italiaanse lire) zou in een roetsjbaan naar beneden glijden. De Belgische frank was een twijfelgeval: een sterke munt tot begin jaren zeventig, nadien verzwakte hij fors tegenover de D-mark en de gulden. In feite was dat EMS een halfslachtige oplossing, want het aantal herschikkingen, devaluaties en revaluaties die plaatsvonden in de twintig jaar tussen het ontstaan van het EMS in 1979 en het verschijnen van de euro in 1999 was ontelbaar.

Stel dat ...

die euro er niet was gekomen en we met zijn allen de afgelopen vijftien jaar zouden hebben voortgeploeterd met onze eigen franken, guldens, D-marken etc. Zouden we dan ook een banken- annex schuldencrisis hebben gehad? Zo’n discussie heeft natuurlijk een hoog ‘als mijn tante wieltjes had’ -gehalte. Maar de verleiding is groot om er toch eventjes bij stil te staan.

Laten we beginnen met Griekenland. Het land is verpletterd onder de schulden. Zou het dat ook zijn geweest met de drachme als munt? Misschien niet. Want leveranciers van – ik zeg maar wat – duur Duits wapentuig zouden misschien minder staan te springen om die dure contracten af te sluiten in die zwakke drachme, een munt die ongetwijfeld continu aan waarde zou verliezen. Zou dat de situatie van de Grieken hebben verbeterd?

Ook weer een heikele vraag. De werkloosheid zou allicht minder hoog zijn maar hun in drachme uitbetaalde salarissen zouden zeker niet de vergelijking hebben kunnen doorstaan me wat ze nu in euro’s krijgen – of liever kregen – uitbetaald. Wat kiezen? De pest of de cholera?

Over naar Cyprus. Zouden die Cypriotische banken die gigantische tegoeden hebben kunnen opbouwen als niet de euro, maar het Cypriotische pond daar nog het betaalmiddel zou zijn? De vraag stellen is ze volgens mij beantwoorden. Het eiland zou dan allicht armer zijn dan het nu is maar – alweer – men zou de mensen ook geen luchtkastelen hebben moeten voorspiegelen en het eiland zou alleen maar sporadisch in het nieuws opduiken als er weer een conflictje was aan de Grieks-Turkse demarcatielijn.

Had ze toch gelijk?

Dezelfde redenering kan je opbouwen voor Spanje en Portugal en wellicht, bij uitbreiding, naar Italië, Frankrijk en, waarom niet, België. Zouden we dan nu bezig zijn met te vechten tegen inflatie? Zou ons spaargeld meer opbrengen? En wat met onze bedrijven: zouden die een situatie van monetaire onzekerheid verkiezen boven de harde concurrentie waar ze nu mee af te rekenen hebben nu zowat de volledige interne markt zaken doet in dezelfde munt?

Laat het scorebord maar aanrukken. Dan kunnen we meteen turven of de Thatcheriaanse visie overeind is gebleven.

(De auteur is VRT-journalist en presentator van De Vrije Markt.)

Meest gelezen