Het geheime wapen van Blokken - Hilde Van den Bulck

Het is feest op Eén, want het populaire spelprogramma Blokken viert zijn vierduizendste aflevering. Met uitzondering van Het Nieuws en de Lotto-trekking, zijn er weinig Vlaamse televisieprogramma’s die dat record evenaren. Enkel de VTM soap Familie heeft meer afleveringen achter de kiezen. Dat verdient wat aandacht.
opinie
Opinie
Aansturen van de 'opinie' teaser o.a. op de home pagina en 'opinie' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'opinie' overzichtspagina

Lang geleden, in een studio ver van hier…

Het programma startte in september 1994, toen de dieren nog spraken, Luc van den Brande Vlaams minister-president was, en de VRT nog BRTN heette. Het nieuws werd door Bavo Claes in plaats van Wim De Vilder gepresenteerd, Jacques Vermeire maakte als DDT de sportievelingen van F.C. De Kampioenen het leven zuur, Pulp Fiction speelde in alle zalen, Brazilië had net het wereldkampioenschap voetbal gewonnen, en de jeugd bekwam van het overlijden van Kurt Cobain.

Het is dit type van faits divers dat de kern van de Blokkenkennis uitmaakt. Wie het programma onder de loep neemt, ziet een eenvoudig format: twee kandidaten en een quizmaster, een beperkt aantal rondes van niet te moeilijke vragen met op het einde een winnaar die een finale mag spelen. De prijzen zijn beperkt, de vormgeving niets om over naar huis te schrijven.

Andere quizprogramma’s hebben spectaculairdere decors, duurdere prijzen, complexere opdrachten, meer alwetende kandidaten en beroemdere presentatoren dan Blokken. En toch zijn we er dol op. Negentien jaar na de start van dit programma heeft het dagelijks 785.000 trouwe volgelingen. Dat zijn gemiddeld meer kijkers dan voor De Voice van Vlaanderen of Sporza. Afgelopen week bereikte geen enkel VTM of VIER programma zoveel volk.

Wat maakt het programma dan zo populair? Is het enkel een kwestie van kunnen meespelen? In mijn huiskamer wordt er een sport van gemaakt het achtletterwoord te raden nog voor de eerste vraag op de gespannen finalist wordt losgelaten. Of is er meer aan de hand?

De ingrediënten

Vierduizend afleveringen. Dat zijn meer dan zevenduizend kandidaten, tienduizenden vragen, ontelbare tetrisblokjes en – vooral - vierduizend keer Ben Crabbé. Net zoals iedere Limburger al eens in Het Belang heeft gestaan, heeft iedere zaalquizploeg al wel eens een Blokken kandidaat geleverd. Zij kennen Crabbé trouwens want in ‘het circuit’ staan Den Ben en z’n quizploeg bekend om hun alwetendheid. Geen polyvalente zaal in Vlaanderen of Benjamin Crabbé heeft er zijn majeure feitjeskennis al eens geëtaleerd.

Vandaar wellicht dat hij in Blokken regelmatig en met veel omhaal ‘omver valt’ van een minder begenadigd quizzer die de ‘simpele’ vraag niet kan beantwoorden. ‘Allez, dat kan nu toch niet dat je dat niet weet!’ Maar, genadig als hij is, deelt de quizmaster zijn kennis graag met de kandidaten en het publiek thuis en in de studio. Dat studiopubliek is een onzichtbaar maar essentieel onderdeel van het programma, want hangt met veel ‘ aah’-s en applaus aan Den Ben zijn lippen als hij hen de carrière van Jo Lemaire schetst, of het verschil tussen Leopold II en III uitlegt.

Niet dat Crabbé de Blokkenvragen zelf verzint. Die worden gemaakt door een team van betaalde toeleveranciers die voor iedere vraag moeten aantonen dat ze door twee bronnen bevestigd worden. Blokken en Den Ben maken geen fouten.

Het geheime wapen

Doorheen de jaren heeft de concurrentie het programma met van alles en nog wat van zijn troon proberen te stoten: BV-presentatoren in dichtere concentraties (Voor de Show op VTM), nerd-dom in hogere graden (Big bang theory op 2BE), quizmasters langer van haar en gestalte (De slimste gemeente op VIER) … het zijn niet meer dan luizen in de pels van Den Ben. Geen duimbreed wijkt hij, geen kijker geeft hij prijs.

En zo komen we bij het geheime wapen van het programma: presentator Ben – eigenlijk ben ik een drummer – Crabbé. Curiosum én enigma. Relaxter dan Luc Appermont, alerter dan Herman Van Molle, tijdlozer dan Erik Van Looy. Eigenlijk is hij een beetje de Armand Pien van de quizprogramma’s: dag in dag uit hondstrouw op post, flauw grapje in de aanslag, licht-regionale tongval op de lippen.

En net zoals de Varkensbaai crisis, het Egmontpact en Chernobyl de thermometerhut van Pien niet konden doen wankelen, zo hadden de dioxinecrisis, 9/11 en de 2004 Tsunami geen vat op de microcosmos die de studio van Blokken is. Misschien is dàt wel de verklaring voor het succes van het programma: de geruststellende zekerheid dat - met of zonder regering, lentezon of eurocrisis – we iedere dag klokvast een half uur kunnen onderduiken in een parallelle universum van twee doorsnee Vlaamse kandidaten en een wat vreemde quizmaster.

Anders dan in het echte leven, wordt in dit universum de rust hooguit verstoord door een lijzige terechtwijzing van de pruilende presentator door het onzichtbaar jurylid – een weetjesvariant van the Stig – en blijft enigerlei crisis beperkt tot het verscheurende onbegrip van Den Ben als de kandidaten café Kennedy in Tienen of de voorlaatste single van Jo Vally niet blijken te kennen.

Maar geen nood, ook deze aanvallen op de peis en vree worden door Den Ben opgelost met een ad hoc opvoering van het nummer en een snelle routebeschrijving richting café Kennedy. En naar ’t schijnt komt Vally daar ook vaak!

Het treintje

Als rots in de vooravondbranding van mens en één, is het succes van Blokken ook te danken aan de programmatiecapaciteiten van de netmanager. De quiz is deel van een treintje dat de aandacht van de kijkers weet te vatten, en hen van de vooravond naar de prime time loodst. Dat die plaats in het schema niet onbelangrijk is, bleek recent nog. Toen de Man bijt hond wagon werd losgekoppeld en op het spoor van VIER gezet, verloor het ooit populaire programma zijn identiteit, functie en publiek.

Deze zekerheid van het routineuze maakt dat Blokken-kijkers enorm gevoelig zijn voor verandering. Wijzigingen aan de toch al niet erg gevarieerde spelformule zijn dan ook zeldzaam en zwaar becommentarieerd. Een restyling in september 2011 werd binnen de kortste keren getemperd na massaal protest dat de al te flitsende achtergrond de kijker koppijn bezorgde.

Maar dit zijn niet meer dan akkefietjes die bij een professioneel entertainer als Den Ben en een kaskrakerformule als Blokken niet meer dan een krasje op de carrosserie achterlaten.

Op naar de 5000ste aflevering!

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.