Labo-nier biedt dialysepatiënten nieuwe hoop

Amerikaanse wetenschappers zijn erin geslaagd in een laboratorium een volledige nier van een rat te kweken. Net als een natuurlijke nier, produceerde het orgaan urine, ook nadat het terug in het dier was geplaatst. Als de techniek naar mensen kan worden vertaald, kan nierdialyse of -transplantatie in de toekomst mogelijk overbodig worden.

Een medisch team aan het Center for Regenerative Medicine in het Massachusetts General Hospital in Boston is erin geslaagd in een laboratorium een volledige nier van een rat te kweken. Dat is opmerkelijk want nieren zijn bijzonder complexe organen. Voorheen waren wetenschappers er enkel in geslaagd eenvoudige lichaamsdelen te reproduceren.

Aan de basis van het project lagen de bestaande nieren van 68 ratten. Het team gebruikte een speciale soort "detergent" om ze van alle functionele cellen te ontdoen. Wat overbleef, was een basisstructuur vergelijkbaar met een honingraat of een stellage.

Vervolgens plantten de wetenschappers niercellen van pasgeboren ratten terug in de basisstructuur. Enkele dagen later waren die uitgegroeid tot volwaardige nieren. Ze functioneerden en produceerden urine, zelfs nadat ze terug in de rat waren geplaatst.

Hoewel ze minder goed werkten dan gewone nieren, kunnen ze toch een doorbraak betekenen in de behandeling van nierziektes bij mensen.

Driedimensionale bioprinters

Nieren zijn wereldwijd de meest gevraagde organen voor donaties. In de Verenigde Staten alleen wachten 100.000 mensen op een transplantatie terwijl er jaarlijks slechts 18.000 worden uitgevoerd. Hierdoor sterven elk jaar 5.000 tot 10.000 mensen omdat niet tijdig een nieuw orgaan wordt gevonden. 

Als de techniek naar mensen kan worden vertaald, zou dat de redding voor vele tienduizenden nierpatiënten betekenen. Hun eigen nieren kunnen dan als "skelet" voor een nieuw te kweken nier dienen. Dit verkleint de kans dat het orgaan later door hun eigen immuunsysteem wordt afgestoten. Levenslange medicatie om afstoting te voorkomen, wordt dan eveneens overbodig. 

Ook driedimensionale bioprinters kunnen mogelijk een oplossing vormen. Daarbij wordt de basisstructuur van de nier kunstmatig geproduceerd waarna de niercellen van de patiënt erop kunnen worden "gezaaid". Bijkomend voordeel bij deze techniek is dat de verschillende cellen met een grotere nauwkeurigheid op de juiste plek kunnen worden geplant.

Hoe dan ook is nog veel onderzoek nodig vooraleer de techniek op mensen kan worden toegepast. De functionaliteit van de "labo-nieren" moet eerst een stuk beter. Ook moet vaststaan dat de nieren op langere termijn blijven werken. Ten slotte vormt ook de grootte van de menselijke nier momenteel nog een obstakel.