Gezonder, maar toch zieker - Inge Vervotte

We leven langer in goede gezondheid, tussen 1970 en 2000 nam de levensverwachting met ruim 6 jaar toe en de laatste 10 jaar kwam daar nog eens 3 jaar bij. Maar ook onze gezonde levensverwachting neemt toe zowel voor mannen als vrouwen. Toch zij we anders en meer ziek.
opinie
Opinie
Aansturen van de 'opinie' teaser o.a. op de home pagina en 'opinie' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'opinie' overzichtspagina

Anders en meer

De medische technologie, de organisatie van publieke gezondheidszorg en een betere levensstijl duwen de gezondheidsproblemen naar een latere leeftijdsfase. Zo heeft de helft van 65-plussers drie of meer chronische aandoeningen tegelijkertijd en 20 procent heeft er meer dan vijf. Kanker illustreert op treffende wijze hoe grondig ons ziek zijn de voorbije 40 jaar veranderde: enerzijds genezen meer en meer mensen van kanker en anderzijds wordt het steeds meer een chronische ziekte. Dementie biedt een ander voorbeeld. Dat we nu anders en meer ziek zijn vindt ook een bevestiging in de geestelijke ongezondheid. Depressie wordt tegen 2020 de tweede belangrijkste ziekmaker.

Grotere kloof

Wat jammer genoeg niet zo veranderd is, is de sociale gezondheidskloof , deze neemt verder toe en wordt dieper. Lager opgeleiden leven minder lang en verkeren gemiddeld 18 tot 25 jaar minder in goede gezondheid dan hoger opgeleiden. De toename van chronische ziekten doet zich manifest meer voor bij lager opgeleiden dan bij hoger opgeleiden. Depressieve klachten komen frequenter voor bij mensen die onder de armoedegrens vallen en 32 procent jongeren met alleen lager onderwijs lijden aan overgewicht tegenover 14 procent jongeren met hoger onderwijs. De kloof tussen haves en de havenots zet zich onverbiddelijk door, niet alleen op maatschappelijk maar ook op gezondheidsvlak.

Vraag blijft groeien

De uitgaven voor de gezondheidszorg zijn in België goed voor iets meer dan 10 procent van het Bruto Binnenlands Product. Het grootste deel gaat daarvan naar de ziekteverzekering. Maar ook de federale overheid en de regionale overheid en de provincies en lokale overheden geven daarbovenop nog geld uit voor gezondheidszorg. En ook de patiënt betaalt zelf een deel en we zien dat de gezondheidsuitgaven de laatste jaren een groter aandeel nemen in de totale gezinsconsumptie en stijgen. Rekening houdende met de vergrijzing en de spectaculaire vooruitgang van geneeskunde op wetenschappelijk en technologisch vlak, de voortschrijdende kennis van genetica en moleculaire biologie en nanotechnologie, zal de vraag om financiële middelen alleen maar toenemen.

Er zullen dus blijvend pertinente keuzes gemaakt moeten worden, waarbij de fundamenten van ons gezondheidssysteem bewaard moeten blijven. Toegankelijke, kwaliteitsvolle en kosteneffectieve zorg. Hiervoor is een goed evenwicht tussen bijstand en verzekering, tussen solidariteit en responsabilisering belangrijk. Deze uitgangspunten lijken meer doelmatig dan overgereglementeerde en gefragmenteerde deeloplossingen, die complex en onoverzichtelijk worden en leiden tot een berg administratie en data.

Samenwerking

De oplossing ligt niet in afbouw, maar wel in samenwerking. Gezondheid is geen koker apart, maar is ingebed in een maatschappelijk en sociaal zijn. Als er oplossingen moeten gezocht worden binnen de bestaande kaders, dan dreigt niet alleen een status quo, maar ook een achteruitgang. Creatieve initiatieven, vrij van institutionele belemmeringen, lokaal georiënteerd kunnen waarschijnlijk meer richting geven dan top down beheersplannen.

Ontschotting van de zorg, zorg op maat, continuïteit van de zorg zullen hun vruchten ten volle afwerpen wanneer ze kunnen groeien op een bodem van inhoudelijke samenwerking, waarin alle actoren aangesproken worden op hun professionaliteit , deskundigheid en ervaring, met duidelijk vooropgestelde gezondheids- en welzijnsdoelen. Samenwerking, vakmanschap en sociaal ondernemerschap moeten de uitgangspunten zijn van het debat over het nieuwe design van de organisatie van het gezondheidszorgketen om zo toegankelijke, kwaliteitsvolle en kosteneffectieve zorg te kunnen waarmaken in de zo veranderende zorgvraag.

(De auteur is voormalig Vlaams en federaal minister en nu voorzitter dagelijks bestuur vzw Emmaüs.)

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.