Was het nu 70, 80, 90 of 2000?: de bijna-triomf van Urban Trad

Dit jaar is het exact 10 jaar geleden dat Urban Trad totaal onverwacht de 2e plaats binnenrijfde op het Eurovisiesongfestival in Riga. Een schitterend resultaat dat nog steeds een weemoedig “net niet”-gevoel oproept bij vele Belgische Songfestivalfans. Keer mee terug naar 24 mei 2003 in het eerste deel van de jubileumreeks “Was het nu 70, 80, 90 of 2000?”.

In 2003 kwam de RTBF met een verrassing van formaat op de proppen door aan de traditionele preselecties te verzaken en de weinig bekende folkgroep Urban Trad rechtstreeks naar het Songfestival in het Letse Riga te sturen. Dat de band met “Sanomi” een nummer in een verzonnen taal zou brengen, deed velen de wenkbrauwen fronsen. Sanowat?

De pers hield het al bij al bij beleefde reacties maar gaf ons land dat jaar weinig kansen op een goed resultaat. "De houterige presentatie en ouderwetse kleren en belichting van de groep, maken een overwinning onwaarschijnlijk", schreef De Standaard aan de vooravond van het Songfestival. Zusterkrant Het Nieuwsblad had ook zo haar twijfels. "Vreemd is dat zowat iedereen "Sanomi" mooi lijkt te vinden, maar tegelijkertijd acht iedereen het ook kansloos", klonk het. "Als België morgenavond tot winnaar van het Eurovisie Songfestival zou uitgeroepen worden, zal dat, om eerlijk te zijn, een bijzonder grote verrassing zijn", stelde ook Het Laatste Nieuws enigszins meewarig.

En toch. Wat een verrassing werd het die avond van de 24e mei toen Europa België met punten overlaadde. Wat een anticlimax ook toen Sertab de overwinning voor Turkije wegkaapte en ons land op een zucht van de eerste plaats hield.

“Ongenuanceerd, ongecontroleerd en verouderd”

Lang voor Urban Trad deze bijna-triomf boekte, had de band een groepslid in België moeten achterlaten. Zangeres Soetkin Collier mocht niet mee naar Riga nadat een gelekt rapport van de Staatsveiligheid had gesteld dat de toen 25-jarige vrouw een extreemrechts verleden had. Waals mediaminister Richard Miller (MR) ging zich persoonlijk met de zaak bemoeien en om de lieve vrede te bewaren besliste de RTBF dat Collier thuis zou blijven.

Een overhaaste beslissing, zo bleek later. Na een onderzoek van het Comité I gaf de Staatsveiligheid zelf toe een vergissing te hebben begaan. Het Comité I noemde de beschuldigingen aan het adres van Collier "ongenuanceerd, ongecontroleerd en verouderd". "De vrouw vormde geen enkele bedreiging voor de Belgische staat of de democratie", klonk het nog. Zelf spande Collier een rechtszaak aan tegen de RTBF om haar naam te zuiveren.

Slovenië

Maar terug naar de avond van het eigenlijke Songfestival. De 2 overgebleven zangeressen van Urban Trad brachten samen met de andere bandleden als 22e deelnemer een ingetogen versie van hun fantasienummer. Het enige folklied van de avond, overigens. Muziek en zang zaten prima en enkele opvallende handgebaren maakten het plaatje compleet.

Toch was de opschudding groot toen de puntentelling van meet af aan een ware overwinningstocht voor "Sanomi" bleek. Uit heel Europa stroomden de punten toe, inclusief de felbegeerde tienen en twaalven. Maar ook Turkije en Rusland kaapten flink wat punten weg waardoor de drie landen voortdurend haasje-over speelden richting de eerste plaats. Veel landgenoten konden hun ogen niet geloven. Na jaren steevast ergens onderaan de tweede kolom te zijn geëindigd, prijkte België na elke puntenreeks bovenaan de rangschikking.

Kon het? Zou het? Tot op het laatste moment bleef een overwinning in de lucht hangen. De ontgoocheling was dan ook groot toen Slovenië als laatste land punten uitdeelde. België kreeg dan wel 3 punten, Turkije haalde er 10 en wipte zo definitief over ons land naar de eerste plaats en de overwinning. België eindigde 2e met slechts 2 punten verschil. Het gehypete Russische meidenduo t.A.T.u. moest vrede nemen met de 3e plek.

Een bitterzoete Songfestivalavond

Deze puike prestatie legde Urban Trad geen windeieren. Zelf wilden de groepsleden graag bij de eerste tien eindigen en vooral hun naamsbekendheid een duwtje in de rug geven. Met hun tweede plaats was de groep dan ook meer dan tevreden. Maar echte Songfestivalminnende Belgen hadden het Songfestivalcircus het volgende jaar ongetwijfeld liever in België zien neerstrijken.

Tien jaar later bestaat Urban Trad niet langer. In 2012 gaf de groep er na 4 albums en talloze optredens de brui aan. De herinnering aan een bitterzoete Songfestivalavond in 2003 blijft echter voor altijd hangen. Het succes van het nummer inspireerde in de jaren nadien verschillende andere Songfestivalkandidaten om het eveneens in een verzonnen taal te proberen. In 2006 waagde het Nederlandse Treble een kans met het nummer "Amambanda". Twee jaar later zong Ishtar voor België het lied "O julissi" in Belgrado. Beide groepen strandden evenwel in de halve finales.

Het optreden van Urban Trad op het Songfestival kan u bovenaan bij de video's herbekijken. Ook het huiveringwekkende slot van de puntentelling kan u in spanning herbeleven.