"Hervorming pensioenstelsel hoofdopdracht volgende regering"

De grondige hervorming van het pensioenstelsel is een van de hoofdopdrachten van de volgende federale regering. Dat heeft Frank Vandenbroucke, professor aan de KU Leuven en voormalig SP.A-minister, gezegd in "De ochtend" op Radio 1. Vandenbroucke zit in de expertencommissie pensioenhervormingen. Hij heeft nu een boekje geschreven met als titel "De actieve welvaartsstaat herbekeken" waarin hij enkele actuele probleemgebieden zoals de pensioenen en kinderarmoede aankaart.

Over zijn werk in de expertencommissie pensioenen kan Vandenbroucke momenteel niet veel zeggen. "We hebben afgesproken dat we gaan zwijgen. We willen echt een consensus vinden over een aantal zeer concrete mogelijkheden", zegt hij. "We willen voor de volgende verkiezingen een goed rapport klaar hebben waardoor de politiek zich kan laten inspireren. Een grondige, verdere hervorming van het pensioenstelsel is een van de hoofdopdrachten voor de volgende federale regering."

Vandenbroucke zegt dat we onszelf tot in de helft van de jaren 2000 "in slaap hebben laten wiegen" door te denken dat we door de staatsschuld te verminderen meer ruimte zouden hebben voor de pensioenen. "We zullen op lange termijn nog meer moeten inzetten op langer werken. Het is beter dat nu al te plannen zodat jonge mensen weten waaraan ze zich kunnen verwachten."

Volgens Vandenbroucke is het risico in de actieve welvaartsstaat aan het verschuiven van de oudere generaties naar de jongere. "Gepensioneerden hebben het over de jaren wat beter gekregen", zegt hij. "Nu zijn het vaak gezinnen met kinderen die het moeilijk hebben."

"We moeten sterk inzetten op activering", vindt Vandenbroucke. "Tegenover een werkloosheidsuitkering staat de verplichting om werk te zoeken. Daar moet je als overheid fors in zijn. Maar we moeten ons ook vragen stellen over de sociale efficiëntie van ons beleid. We geven relatief veel uit aan uitkeringen. Toch leveren we niet zo'n goede prestatie op het vlak van de financiële bestaanszekerheid van gezinnen met kinderen." Volgens Vandenbroucke is het beleid onvoldoende gericht op het activeren en zijn er veel problemen bij de overgang van het onderwijs naar de arbeidsmarkt. "Het heeft ook te maken met het feit dat uitkeringen niet altijd goed verdeeld zijn. We moeten durven nadenken over hoe kinderbijslag eigenlijk verdeeld is."

"Analyseren hoe we kinderbijslag beter kunnen organiseren"

Het idee van de kindpremie waar de Vlaamse regering nog altijd over nadenkt, noemt Vandenbroucke "een ongelukkig spoor".

"Het lijkt erop dat de Vlaamse regering binnen de huidige bevoegdheden wil bewijzen dat ze een beetje geld aan elk kind kan geven. Maar niet ieder gezin heeft hier nood aan. Als er dan toch een beetje geld op overschot is, denk ik dat dat extra geld beter aan kinderopvang besteed kan worden. Binnenkort wordt de kinderbijslag trouwens een Vlaamse bevoegdheid. Ik denk dat we dan moeten durven analyseren hoe we de kinderbijslag beter kunnen organiseren. Het taboe om de basis van de kinderbijslag te laten afhangen van het inkomen van de ouders, moet dan worden gelicht."

"Wetenschap is aan de oever staan"

Op de vraag of hij de politiek niet mist, antwoordt Vandenbroucke dat hij het altijd heel graag gedaan heeft. "Je kan je verantwoordelijkheid nemen, dat is een privilege, je kan iets veranderen, ook al gaat het soms moeilijk en traag. Het is bevredigend dat je kan zeggen: ik heb een keitje helpen verleggen in de rivier."

"Als wetenschapper sta je aan de oever en geef je commentaar op hoe die rivier loopt en waar de keien liggen, maar ook dat is wel nodig, dat de politiek zich kan baseren op rapporten die wetenschappelijk zijn, die alle nuances op tafel leggen", besluit hij.