"Raad van State wel akkoord met principe van remgeld"

Minister van Justitie Annemie Turtelboom (Open VLD) is het niet eens met de interpretatie van het advies van de Raad van State dat het invoeren van remgeld voor pro-Deoadvocaten ongrondwettelijk is. De Raad van State stelt dat een invoering van remgeld perfect mogelijk is, behalve voor één categorie, voor beschuldigden in strafzaken, zegt ze.

Minister Turtelboom wil de rechtsbijstand hervormen omdat er fors meer gebruik wordt gemaakt van een gratis advocaat, waardoor de kosten de pan uit rijzen.

Enkele weken geleden stelde ze haar hervormingsplannen voor. Daarin stond onder meer dat iedereen die een pro-Deoadvocaat krijgt toegewezen, voortaan een klein bedrag (een soort remgeld) moet betalen. Op dit moment is de bijstand van een advocaat gratis voor mensen die weinig verdienen.

De maatregel kreeg meteen kritiek van enkele organisaties tegen armoede en van de oppositiepartijen Groen en N-VA. Twee weken geleden voerden de ordes van advocaten, de vakbonden en een aantal middenveldorganisaties actie tegen het voornemen om het pro-Deosysteem te hervormen (kleine foto).

Gisteravond meldde de Franstalige omroep RTBF op zijn website dat ook de Raad van State de maatregel afschiet. Volgens de Raad is dit in strijd met artikel 23 van de grondwet en met artikel 6 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. Daarin staat dat mensen die niet genoeg geld hebben, recht hebben op gratis bijstand. 

"Wel akkoord met principe van remgeld"

Minister Turtelboom is het alvast niet eens met de interpretatie van het advies van de Raad van State. Ze benadrukt dat de Raad van State akkoord gaat met het remgeld voor de gerechtelijke bijstand, met het systeem van abonnementsadvocaten, het aantal gratis dossiers dat stagiairs moeten behandelen en de betere controle op het vermoeden van onvermogendheid.

Het systeem van pro-Deoadvocaten is toegankelijk voor een tiental categorieën van rechtzoekenden. Minister Turtelboom wil, net zoals in heel wat andere landen, remgeld invoeren om een beroep te kunnen doen op een pro-Deoadvocaat. De Raad van State stelt in zijn advies dat dit perfect mogelijk is, behalve voor één categorie, de beschuldigde in strafzaken.

In "De ochtend" verdedigde de minister andermaal het invoeren van remgeld voor pro-Deoadvocaten door te verwijzen naar Nederland, dat al een dergelijk systeem heeft, en naar het remgeld dat men voor een doktersbezoek betaalt.

"Raad van State bevestigt onze kritiek"

De Orde van Vlaamse Balies (OVB) reageert verheugd op het advies van de Raad van State. "De Raad bevestigt wat we al lang zeggen, dat de hervorming onaanvaardbaar is", zei Kathleen Vercraeye in "De ochtend". Voor de OVB gaat het niet om een hervorming, maar om louter budgettaire besparingen.

Vercraeye wijst erop dat het remgeld dat de minister wil invoeren in de praktijk meer zal kosten dan het opbrengt. Bovendien kan het voor haar niet dat de regeling zowel zou gelden voor wie een zaak opstart als voor wie aangeklaagd wordt.

Als de minister op zoek gaat naar besparingen, kan ze onder meer bepaalde griffierechten aanpakken of een eind maken aan de eindeloze proceduremogelijkheden, luidt het nog. De OVB hoopt dat de minister nu met de advocatuur rond de tafel gaat zitten. Voor de Vlaamse advocaten moeten ook de voorstellen over de stagiairs aan bod komen. Het kan niet dat de overheid zou opleggen dat stagiairs vijf zaken gratis zouden doen.

Het advies van de Raad van State is niet bindend. Maar als de regeling niet wordt aangepast, kan het Grondwettelijk Hof de maatregel vernietigen en riskeert ons land een veroordeling door het Europees Hof voor de Rechten van de Mens.