"We zitten in het buitenland, maar Brazilië zit in ons"

De Brazilianen in het buitenland voelen zich erg betrokken bij de gebeurtenissen in hun land, ook de Braziliaanse gemeenschap in België. Isabel Duarte, die al zeventien jaar hier woont, legt uit waarom. Ze hoopt dat de protestbeweging in haar land tot verbetering zal leiden, maar beseft dat zoiets tijd zal kosten.

"De mensen in Brazilië hebben genoeg van de goednieuwsshow van tien jaar Lula en Rousseff", zegt Isabel Duarte. "Een deel van de bevolking is inderdaad uit de armoede getild en is opgeklommen op de sociale ladder, maar de structuren van het systeem zijn nog altijd dezelfde als onder de dictatuur."

De sociale maatregelen die de linkse presidenten Lula da Silva en Dilma Rousseff hebben genomen, noemt Duarte een goede zaak, maar ze vindt de maatregelen niet ver genoeg gaan. "Brazilië wordt nog altijd gecontroleerd door de agrobusiness met zijn monocultuur en ontbossing van het regenwoud, de rijkdom is nog altijd niet herverdeeld en er is nog lang geen sprake van een serieuze landhervorming."

"Ik weet dat het moeilijk is om in tien jaar alles te veranderen, maar de machthebbers hebben niet gedaan wat ze moesten doen. De Partido dos Trabalhadores (PT, de partij van Lula en Rousseff, nvdr.) heeft nog een ouderwetse visie op de economie: ze zweert nog altijd bij meer economische groei door het aanzwengelen van productie en consumptie. Maar wat met het milieu?"

Een kanker in de samenleving

"De corruptie is wijdverbreid in de Braziliaanse politiek", weet Duarte nog. "Het is een echte kanker in de samenleving. Wie bij ons de economische macht bezit, heeft ook heel wat politieke macht. Veel rijken betalen weinig of geen belastingen, terwijl de meerderheid van de bevolking tot 40 procent van haar inkomen aan de fiscus moet betalen."

"Daartegenover staat dat er veel te weinig geld naar de sociale sector vloeit. Het onderwijs en de gezondheidszorg zijn ondermaats in Brazilië, en met zulke hoge belastingen zou dat wel beter mogen."

Méér dan voetbal en carnaval

Dat het protest tegen de gang van zaken pas nu echt losbarst, noemt Isabel Duarte een samenloop van omstandigheden. "Eerder waren er al de Arabische Lente, de beweging van de Indignados in Europa en de gebeurtenissen in Turkije. En uiteraard is er nog altijd grote sociale miserie. Vergeet ook niet de macht van de sociale media vandaag en het feit dat de mensen na tien jaar Lula eindelijk kúnnen zeggen wat ze denken."

De prijsverhoging van het openbaar vervoer in São Paulo was met andere woorden maar de spreekwoordelijke druppel. Sindsdien komen ontevreden burgers massaal op straat om te protesteren tegen de gang van zaken in hun land, dat wél veel geld pompt in nieuwe voetbalstadions. Dat Brazilië één jaar voor het WK ook gastheer is voor de Confederations Cup, is mooi meegenomen om wat meer media-aandacht te krijgen.

Protesteren is ontwaken

Opvallend is dat ook Brazilianen in het buitenland betogingen houden om het protest in hun land van oorsprong te ondersteunen. Toch wel een opvallend grote betrokkenheid. "Wij zijn trots dat we Braziliaan zijn, ondanks de minder goede dingen die in ons land gebeuren", zegt Isabel Duarte. "Waar we ook gaan, dragen we onze culturele bagage en onze erfenis van rassenvermenging mee."

"Brazilië verlaten, is zowat het moeilijkste voor een Braziliaan. Het is zoals je je huis meeneemt naar het buitenland. We zitten wel in het buitenland, maar Brazilië zit in ons."

"Als Braziliaanse hoop ik dat de toekomst beter wordt. Dit protest is het ontwaken van een volk, maar ook van de machthebbers." Isabel Duarte hoopt dat president Dilma Rousseff en de Braziliaanse volksvertegenwoordigers luisteren naar wat het volk zegt. "De protestbeweging zal zich organiseren. Het zou jammer zijn om dit momentum nu te laten voorbijgaan."

AP2013