Sociaal Europa, mijn gedacht - Marc Leemans

Het Europese semester van 2013 sluit af met een Top van Staatshoofden in Brussel. Iets om naar uit te kijken. Want gingen die niet de sociale dimensie van Europa uitdiepen? Mijn gedacht.
opinie
Opinie
Aansturen van de 'opinie' teaser o.a. op de home pagina en 'opinie' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'opinie' overzichtspagina

De Internationale Arbeidsconferentie had midden juni hoog bezoek. Voor de eerste keer was de Europese Unie as such te gast, in hoofde van Herman Van Rompuy, voorzitter van de Europese Raad. Met daar een opvallend sterk pleidooi van zijn kant voor de strijd tegen de jeugdwerkloosheid. Dat is vanuit Belgisch oogpunt nog steeds verfrissend, gegeven het aanhoudende gebeuk voor het langere werken van ouderen.

Europa blijft uit balans

Maar we waren toch liever iets meer te weten gekomen over zijn vervolg op de roadmap die hij eind 2012 had voorgelegd aan de Europese Raad. Want die moet normaliter centraal staan op de Europese Top deze week. Bijzonder weinig daarover echter. Eerst dachten we omdat het midden juni, in de aanloop naar de Top, al te delicaat was. Gaandeweg werd echter duidelijk dat het gewoon was omdat er niks te vertellen viel.

Wat is er geworden van dat nieuwe idee in de roadmap van Van Rompuy, om land per land harde afspraken te maken over structurele hervormingen (de zgn. contractual arrangements), met eventueel Europese tussenkomst in de kosten op korte termijn van de hervorming? Niet dat we er naar uitkeken. Maar dat concept is duidelijk niet rijp. Daarvan hebben Duitsland en Frankrijk al voorgesteld om dat door te schuiven naar het najaar en zich nu te beperken tot een eerste verkennende bespreking.

En hoe verging het dat andere luik in de roadmap over de uitdieping van de sociale dimensie van de muntunie en de versterking van de sociale dialoog? Daar keek de gehele Europese vakbeweging wel naar naar uit. Maar uit wat daarvan vorig week al uitlekte, blijkt dat we niet veel meer gaan krijgen dan wat wollige peptalk en vage engagementen.

Europa blijft zo uit balans. Met een Europese commissie die gewoon doorgaat op de lijn van de harde economic governance. Met een Europees parlement waar we ook al niet veel steun aan blijken te hebben. En met nationale parlementen en regeringen die slaafs hun autonomie uit handen blijven geven. Een paar illustraties…

Gebedsmolentje

Eerste illustratie, de nieuwe Europese aanbevelingen voor België in het kader van de zogenaamde Europese semester. De Europese Commissie lanceerde al vorige maand met veel toeters en bellen een eerste ontwerp van aanbevelingen. Met opnieuw een zware nadruk op budgettaire sanering, de ontwrichting van ons stelsel van loonvorming en indexering en de afbouw van de stelsels van vervroegde uittrede en optrekking van de pensioenleeftijd.

Het is al een verrassing te noemen dat de Belgische diplomatie er inmiddels is in geslaagd de ontwerpaanbeveling over het langer werken iets af te zwakken. Meer nog, je kun het gerust een krachttoer noemen, omdat je de ontwerpaanbevelingen van de Europese commissie maar kunt bijsturen op voorwaarde dat je als Lidstaat een gekwalificeerde meerderheid aan je kant krijgt in de Europe Raad. Maar voor het overige blijft het hetzelfde dogmatische gebedsmolentje van de neoliberale diehards van Ecfin, het Europese Ministerie van Economie en Financiën. En die aanbevelingen zullen de komende uren ook zo worden afgeklopt op de Europese Top. Gelukkig zonder dat er vooralsnog sancties worden gekoppeld aan de niet-naleving van de aanbevelingen. Want omdat België het vandaag economisch veel minder slecht doet dan een pak andere landen, kunnen ze België vooralsnog niet onder voogdij plaatsen in het kader van de economic governance. Hoe graag de Europese diehards en de Belgische werkgevers dat ook willen.

Ontwrichting

Tweede voorbeeld, de ontsporing van de Europese handhavingsrichtlijn. Je moet weten dat die moest tegemoetkomen aan een eis van de vakbonden om via een Europese richtlijn paal en perk te stellen aan de sociale dumping via Europese detacheringsconstructies en het onvermogen van nationale regeringen om die wildgroei in de dijken. Het was een van de vlaggenschepen in de strijd van de Europese vakbeweging voor een meer sociaal Europa.

Maar het is ongelooflijk hoe dit zich nu tegen de werknemers aan het keren is. Want vorige week is er in de schoot van het Europees parlement een wiel afgereden. Bij de amendementenslag in de parlementaire commissie sneuvelden heel wat sociale verbeteringen. Erger, meenden ze het principe te moeten inschrijven dat het voor frauduleuze detacheringsconstructies volstaat het lage loon te betalen van het land van herkomst. Dat is erger dan het initiële ontwerp van dienstenrichtlijn, de zgn. Bolkesteinrichtlijn. Nu, die parlementaire stemming is niet het eindpunt. Maar alles zal uit de kast moeten worden gehaald om Parlement en Europese Raad op andere gedachten te brengen.

Hopelijk kan daarvoor worden gerekend op de nationale en Europese politici van de landen waar bepaalde sectoren geheel ontwricht werden door de dumping via detachering of via schijnzelfstandigen. Want de nood is hoog: vanuit een pak sectoren, de bouwnijverheid en de vleesindustrie, zijn de alarmsignalen al lang afgegaan. Het leidde nog in april dit jaar tot een scherpe brief van Johan Vande Lanotte en Monica De Coninck aan de Europese commissie om te beginnen optreden tegen die misstanden in de slachthuizen en de vleeswerking in Duitsland.

Sindsdien is het daar merkwaardig stil rond. Het was wachten op de recente reportage van televisiezender ADR over de uitbuiting van Oost-Europese arbeiders in de Duitse vleesindustrie om het probleem nog eens aan de oppervlakte te brengen. Hopelijk kan het nu wel een aantal Europese beleidsmakers overtuigen.

Slaafs

Derde illustratie, de slaafse goedkeuring door het Belgische parlement van het Europese begrotingsverdrag, in het spoor van de Vlaamse ratificatie. En zonder dat ze zijn willen ingaan op de aanhoudende vraag van de vakbonden om vooraf hoorzittingen te organiseren om de precieze impact te kennen, ook op de Belgische democratie.

In het Parlement is vandaag een levendig debat bezig over de uitbreiding van de euthanasie. Dat het Parlement ook eens zou stilstaan bij de euthanasie die zij via het Begrotingsverdrag plegen op de democratie, is wellicht teveel gevraagd. Al gaan we niet bij de pakken blijven zitten. Het Brusselse en Waalse parlement moeten nog ratificeren. Onze Brussels vrienden zijn trouwens al volop in actie geschoten, zij het zonder enige persaandacht. Te complex voor een oneliner zeker?

Hitparade voor deregulering

Vierde voorbeeld, het rapport dat eind deze week op de Europese Top voorligt over de Top 10 voor de zgn. “smart regulation” (slimme regulering), de verbloemende term voor afschaffing van regels. Die Top 10 is opgebouwd op basis van een brede Europese enquête bij KMO’s en hun organisaties over welke regels meest hinderlijk waren. Waarbij de Belgische KMO’s en hun organisaties zich niet onbetuigd lieten. Hoeft het te verbazen dat in die Top 10 ook de regels inzake arbeidsduur en werktijden en inzake veiligheid en gezondheid op de schop moeten?

En zo’n rapport, dat wordt dan geheel onvoorbereid, zonder fatsoenlijk overleg met de vakbonden, op de Top van Staatshoofden gedropt. Je moet maar durven. Gorki zong: de middenstand regeert het land. Kennelijk nu ook al Europees.

Legitimiteitscrisis

Kortom, het zit niet goed. We hebben een bijzonder ongemakkelijk gevoel bij die Europese Top. Eind 2012 dachten we even dat het besef was doorgedrongen dat Europa met een sneltreinvaart legitimiteit aan het verliezen was. En dat dit, ook in het licht van de Europese verkiezingen van volgend jaar, met zijn gevaren van een oprukkend anti-Europees populisme langs links en langs rechts, dringend moest worden hersteld. Precies middels die uitdieping van de sociale dimensie, annex sociale dialoog. Niks van kennelijk. Meer nog, van kwaad naar erger. Dat zal de vernislaag van de strijd tegen de jeugdwerkloosheid niet kunnen verbergen.

(De auteur is voorzitter van het ACV.)

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.