Wat hebben Paris Hilton en Showbizz Bart dat u en ik niet hebben?

Kim Kardashian en Justin Bieber of dichter bij huis Astrid Bryan en Showbizz Bart. Wat hebben we toch met BV’s en celebrity's? Waarom gaan de lotgevallen van Lesley-Ann Poppe en consorten als zoete broodjes over de toonbank? Een Britse antropoloog laat zijn licht op de zaak schijnen.

Beroemde mensen oefenen een niet onbelangrijke aantrekkingskracht op ons uit. Als hypersociale wezens nemen wij, mensen, het gros van onze kennis op door ze over te nemen van iemand anders. Toch blijkt dat we veel meer aandacht geven aan de gewoontes en kleine kantjes van beroemdheden dan gezond voor ons is. Waarom doen we dat?

"Om daar een antwoord op te vinden moeten we duizenden jaren terug in de tijd", schrijft antropoloog Jamie Tehrani. De hele BV-cultuur is namelijk veel ouder dan de laatste eeuw. Beroemdheden en celebrity's zijn er altijd al geweest, al is het pas door de massamedia van de 20e eeuw dat dezelfde "halfgoden" over de hele wereld aanbeden worden.

De meeste andere primatensoorten baseren hun sociale hiërarchie op angst en geweld. Als een lid van de groep de leider van de troon wil stoten, moet hij hem uitdagen en van hem winnen in een gevecht. "Hoewel geweld ook de mens niet vreemd is, zijn de meeste van onze sociale structuren gebouwd op prestige, de sociale status van iemand die gebaseerd is op respect en bewondering", zegt Tehrani.

Prestige wordt vrijwillig gegeven aan bepaalde mensen als erkenning voor wat ze bereikt hebben in een bepaald vakgebied. Het liet ons als vroege mensen toe om de vaardigheden van anderen te prijzen en na te apen en heeft er uiteindelijk voor gezorgd dat we op relatief korte termijn geëvolueerd zijn van jagers-voedselverzamelaars tot de twitterende en surfende mens van de 21e eeuw.

"Het nadeel van dit gedrag is dat we geen onderscheid maken tussen het gedrag dat verantwoordelijk is voor iemand zijn succes, en al het andere gedrag van een beroemdheid", zegt de antropoloog. Hoewel de koffietjes die Georges Clooney aanprijst niets te maken hebben met de oorzaak van zijn succes, namelijk zijn acteertalent, gaan we toch massaal een bakje troost drinken op zijn gezondheid.

"Ongezonde obsessie"

Het evolutionair voordeel van bijleren van elkaar is verder geëvolueerd tot een ongezonde obsessie met BV’s en celebrity's. "Vergelijk het met ons eten", zegt Tehrani. "Er is een goede reden waarom we vettig en zoet voedsel verkiezen boven gezond eten. De voorliefde voor zoet en vettig eten leerde onze voorouders om rijp fruit en voedzaam vlees te eten." Vandaag zorgt dat ervoor dat we en masse fast food verorberen en alsmaar dikker worden.

Celebrity's en de gespecialiseerde media zijn in zekere zin fast food voor onze hersenen. "Snel en aangenaam om naar te kijken, maar helemaal niet voedzaam." We verslinden de "vakliteratuur", maar zijn die BV’s wel de goede rolmodellen waaraan we ons moeten spiegelen?

Volgens Tehrani is de slinger dan ook helemaal de verkeerde richting uitgeslagen. "We geven beroemdheden veel meer aandacht dan ze verdienen", zegt hij. "Waarom geven we hen de voordelen van het BV-schap, zonder dat we er zelf echt iets aan hebben?"

lees ook