Uncle Joe jennen - Marc Peirs

Terwijl de Amerikaanse klokkenluider Edward Snowden nu al 16 dagen vastzit in de transitzone van de Sjeremetjevo-luchthaven in Moskou, struikelen de linkse regimes in Latijns-Amerika over elkaar heen om hem asiel te verlenen. Is het van menens, of is het een potje ‘Amerikanen jennen’?
analyse
Analyse
Aansturen van de 'analyse' teaser o.a. op de home pagina en 'analyse' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'analyse' overzichtspagina

Eindelijk heeft Edward Snowden een niet mis te verstane “ja” beet als antwoord op zijn talrijke smeekbedes voor politiek asiel. Het linkse Venezuela van president Maduro is bereid de jongeman op te vangen. “Hij moet kiezen welk vliegtuig hij neemt en eindelijk naar ons toe komen”, zei Nicolas Maduro ferm. Het feit dat Snowden officieel asiel heeft aangevraagd in Venezuela, prijkt meteen bovenaan de nieuwssites van de Venezolaanse kwaliteitskranten ‘El Nacional’ en ‘El Universal’ en op de website van het tv-station ‘Globovision’. Voorlopig houden deze regeringskritische media het op feitelijke berichtgeving, zonder Maduro af te raden Snowden daadwerkelijk onderdak te geven.

Grote mond

Venezuela is niet het enige linkse Latinoland dat het voor de verguisde Snowden opneemt. Ook Nicaragua, met de linkse, Sandinistische president Daniel Ortega staat niet onwelwillend om de klokkenluider op te vangen. Het is nog maar de vraag of Nicaragua daadwerkelijk de toorn van de USA wil en kan doorstaan. In verschillende Latijns-Amerikaanse media waarschuwen analisten dat de gevolgen voor het kleine, arme Nicaragua niet van de poes zouden zijn.

Eerder heeft Ecuador, ook al geleid door een flamboyante linkse president, Rafael Correa, de staart ingetrokken. Ecuador werd lang gezien als de eerste keuze voor de nieuwe woonplaats van Snowden. Immers, ook die àndere omstreden klokkenluider, Wikileaks-baas Julian Assange, geniet Ecuadoriaanse bescherming. Assange vertoeft al een jaar in de ambassade van Ecuador in Londen. President Correa roffelde aanvankelijk hevig op de stoere borstkas in de zaak-Snowden. Maar eind juni draaide hij zijn kar. Toen heette het plots dat het lot van Snowden “volledig in handen ligt van de Russische president Poetin”. Bovendien vond Correa ineens dat Snowden “zijn verantwoordelijkheid moet opnemen als blijkt dat hij Amerikaanse wetten heeft geschonden”.

Analisten zoals de politicoloog Santiago Basabe in Quito verklaren die koerswijziging uit het feit dat “de regering-Correa begon in te zien in welke problemen ze zichzelf zou werken door Snowden op te vangen”. Ook een persoonlijk telefoontje van de Amerikaanse vicepresident Joe Biden hielp om de grote mond van Rafael Correa te snoeren.

Uit de lucht geplukt

Dat het de Amerikanen menens is in hun jacht op Snowden, mocht vorige week zeker de linkse president Evo Morales van Bolivia aan den lijve ondervinden. Morales was op staatsbezoek in Moskou. Bij zijn terugkeer dachten de USA dat Snowden mogelijk mee aan boord van het presidentiële vliegtuig was. Prompt verboden de Europese bondgenoten Spanje, Italië, Frankrijk en Portugal aan Morales doortocht door hun luchtruim. Als een opgejaagde paria moest de onfortuinlijke Boliviaanse president zijn toestel aan de grond zetten in Wenen. Dertien uur later, toen het zonneklaar was dat Snowden niét werd meegesmokkeld, mocht de man zijn reis verderzetten.

Deze episode zette heel wat kwaad bloed in Latijns-Amerika. Zulk een vernedering, als gevolg van de macht van de Yanquis, leidde in verschillende landen tot betogingen. Evo Morales roept trouwens, nu hij veilig thuis is, de diplomaten van de vier betrokken Europese landen op het matje. En Bolivia blijft naar eigen zeggen kandidaat om Snowden mogelijk op te vangen.

Grote mond, bis

Op de zijlijn staat het Cuba van de Castro’s te supporteren voor al die flinke linkse collega’s die, zij het voorlopig enkel retorisch, het hoofd bieden aan de vermaledijde Amerikanen. “Wij steunen het soevereine recht van alle landen in onze regio die asiel willen geven aan iemand die wordt vervolgd voor zijn idealen en zijn strijd voor democratie”, aldus president Raul Castro. Maar dat Cuba bereid is zélf Snowden op te vangen, neen, dat kreeg Castro niet over de lippen.

Nochtans is een actieve rol van Cuba puur praktisch gezien noodzakelijk, wil Snowden Latijns-Amerika bereiken. Vanuit Moskou zijn er geen directe vluchten naar Managua, La Paz of Caracas. Naar Havana wél. En vanuit Havana zou hij dan probleemloos naar een eindbestemming in Venezuela, Bolivia of Nicaragua kunnen doorreizen.

Twee weken geleden al had Snowden een enkeltje Moskou-Havana geboekt. Hij daagde toen niet op en verdween in de transit. Niet eens zo dom, want de vlucht naar Havana gaat door het USA-luchtruim. En de Amerikanen zijn bereid ver te gaan om de voortvluchtige Snowden in te rekenen. Tweede probleem: de relaties tussen Cuba en de USA zijn de jongste jaren behoorlijk milder geworden. Of Castro die dooi op het spel wil zetten voor een jonge klokkenluider, is een levensgroot vraagteken.

Carácas, mon amour?

Ecuador met een ei in de broek, Nicaragua een keffertje zonder tanden, Bolivia dat al een serieuze vingertik kreeg en Cuba dat aarzelt om de relaties met Obama te hypothekeren ... Blijft dus over, bij eliminatie: Venezuela.

Het zou Nicolas Maduro verdraaid goed uitkomen. De man won in april laatstleden bijzonder nipt de presidentsverkiezingen tegen zijn uitdager Henrique Capriles. Capriles en zijn eengemaakte oppositie erkennen de zege van Maduro overigens niet. Maduro staat wankel op de benen. Zijn legitimiteit is gering, zijn economie kraakt in al haar voegen, zijn ordediensten krijgen de woekerende criminaliteit niet klein. Wil Maduro zijn populariteit een boost geven en tonen dat hij evenveel haar op de tanden heeft als zijn illustere voorganger Hugo Chávez, dan is een partijtje armworstelen met de Amerikanen met Snowden als inzet een godsgeschenk.

En voor Edward Snowden zelf? Het zwoele, Caraïbische Carácas als nieuwe honk voor deze all American boy? Het is dezer dagen om en bij de 32 graden in Carácas: de stad is even heet als het diplomatieke steekspel dat er wordt opgevoerd.

(De auteur is Latijns-Amerikawatcher bij VRT Nieuws.)