"Ontkenning waarheid Srebrenica doet pijn"

Het is hoog tijd dat de Nederlandse regering haar verantwoordelijkheid neemt jegens de overlevenden van het bloedbad in Srebrenica. Dat zegt een aantal Nederlandse organisaties in een beginselverklaring, die vandaag is voorgelezen op het Plein in Den Haag, ter gelegenheid van de Nationale Srebrenica Herdenking.

Op 11 juli 1995 veroverde het Bosnisch-Servische leger van generaal Ratko Mladic de door het Nederlandse VN-bataljon Dutchbat beschermde moslimenclave in Oost-Bosnië. Daarbij werden duizenden moslims gedood, merendeels mannen. Nederlandse militairen konden de massamoord niet voorkomen.

In de beginselverklaring wijzen de organisaties op een uitspraak van het gerechtshof in Den Haag dat heeft vastgesteld "dat Bosnische mannen op bevel van Nederlandse officieren van de compound zijn weggestuurd en, willoos overgeleverd aan de Serviërs, een wisse dood tegemoet gingen."

"Nooit zijn excuses aangeboden"

"Tot nu toe heeft de regering nog nooit in heldere, krachtige bewoordingen erkend dat Nederland een directe medeverantwoordelijkheid draagt voor de dood van meer dan 8.000 mensen in de moslimenclave. Nooit is tegen de overlevenden gezegd dat we op kritieke punten te kort zijn geschoten. Nooit is een open gesprek aangegaan. Nooit zijn excuses aangeboden! Deze ontkenning doet pijn. Onnodig veel pijn", aldus de verklaring.

De tekst is opgesteld namens IKV Pax Christi, BiH Platform, Politiek Comité Stari Most, IZBN, Vereniging van Overlevenden van de Genocide van Srebrenica en jongerenorganisatie Mladi BiH.

De ondertekenaars verwijten de Nederlandse regering de moeilijke ethische en politieke discussie uit de weg te gaan. "Ook geeft Nederland nog steeds geen gehoor aan de oproep van het Europees parlement om van 11 juli een nationale gedenkdag te maken."

Een nationaal monument?

In 2009 liet toenmalig minister van Buitenlandse Zaken Maxime Verhagen weten dat de jaarlijkse bijeenkomst in Potocari, een gemeente in Srebrenica, op 11 juli "als de belangrijkste en enige authentieke herdenking" in ere moet blijven. Verhagen liet blijken niets te voelen voor een nationale herdenking in Nederland.

De ondertekenaars van de beginselverklaring willen zich inzetten voor een Nationaal Srebrenica Monument. Ook willen ze dat Nederland blijvend fondsen beschikbaar stelt voor de wederopbouw van Srebrenica en de terugkeer van vluchtelingen.

Kabinet-Kok viel in 2002 over de kwestie

De hele kwestie-Srebrenica veroorzaakt al langer politieke commotie in Nederland. In april 2002 kwam een rapport uit dat de vraag had onderzocht in hoeverre de Nederlandse militairen verantwoordelijk waren voor het drama. Dat rapport bracht geen volledige duidelijkheid, maar het tweede kabinet van premier Wim Kok struikelde in dezelfde maand wel over de kwestie. De Nederlandse regering nam hiermee wel de verantwoordelijkheid voor de gebeurtenissen, maar niet de schuld, zei Kok daarover, want die moet in een breder internationaal verband gezocht worden, aldus Kok.