Stamcellen worden fotoreceptoren in ogen van muizen

Volgens Britse onderzoekers is er een belangrijke stap gezet naar het genezen van bepaalde soorten van blindheid. Uit een studie bij muizen blijkt dat het deel van het oog dat licht waarneemt, hersteld kan worden door middel van stamcellen.
SCIENCE PHOTO LIBRARY
Een close up van de pupil en de iris van een menselijk oog.

Fotoreceptoren zijn de cellen in het netvlies of retina die reageren op licht en het omzetten in een elektrisch signaal dat naar de hersenen kan gestuurd worden. De staafjes zijn de talrijkste receptoren, ze reageren op licht, de minder talrijke kegeltjes zorgen voor de weergave van kleuren.

Bij sommige oorzaken van blindheid, zoals de ziekte van Stargardt of leeftijdsgebonden maculaire degeneratie, sterven de fotoreceptoren af. Er zijn al testen aan de gang bij mensen waarbij stamcellen gebruikt worden om de "ondersteuningscellen" te vervangen die de fotoreceptoren in leven houden, en nu is dus aangetoond dat het mogelijk is om de fotoreceptoren zelf te vervangen, althans bij muizen.

Het team van het Moorfields Eye Hospital en het University College London gebruikte een nieuwe techniek om in het laboratorium netvliezen te maken. Die werden gebruikt om duizenden stamcellen te verzamelen, die geprepareerd werden zich om te vormen tot fotoreceptoren. De stamcellen werden dan ingespoten in de ogen van blinde muizen.

STEVE GSCHMEISSNER/SCIENCE PHOTO LIBRARY

Niet efficiënt

Uit de studie bleek dat deze cellen zich in de bestaande architectuur van het oog konden vastmaken en begonnen te functioneren. Dat gebeurt evenwel nog niet erg efficiënt: slechts zo'n 1.000 cellen op een totaal van 200.000 getransplanteerde cellen begonnen ook effectief te werken.

Toch spreken de onderzoekers over een belangrijke stap die gezet is in het bestrijden van sommige vormen van blindheid. "Dit is een echt bewijs dat fotoreceptoren kunnen getransplanteerd worden van een bron van embryonale stamcellen, en het toont ons de weg om dat ook bij mensen te doen", zo zei hoofdonderzoeker professor Robin Ali aan de BBC News website. "Het is daarom dat we zo opgewonden zijn, vijf jaar is nu een realistisch streefdoel om te beginnen met een klinische proef."

Professor Chris Mason van het University College London zei aan de BBC: "Ik denk dat ze een grote stap voorwaarts hebben gezet, maar de efficiëntie is nog te laag voor klinisch gebruik. Momenteel zijn de getallen te laag en het zal nog behoorlijk wat werk vragen om de aantallen op te drijven. En dan is de volgende vraag, "kan men het bij mensen doen?" Maar ik denk dat het een betekenisvolle doorbraak is, die kan leiden tot celtherapieën, en die onze kennis over hoe we blindheid kunnen genezen, flink zal uitbreiden."

De studie is gepubliceerd in het tijdschrift Nature Biotechnology.

SCIENCE PHOTO LIBRARY

Oog populair onderzoeksobject

Het oog is het orgaan waarop mee van het meeste onderzoek naar het gebruik van stamcellen wordt gedaan.

Het is immers relatief eenvoudig, aangezien de lichtgevoelige cellen hun elektrische lading maar aan een enkele andere cel moeten doorgeven om hun boodschap in de hersenen te krijgen. Bij een poging om bijvoorbeeld dementie te bestrijden, moet een stamcel verbindingen maken met veel meer cellen in heel het brein.

Ook is het immuniteitssysteem in het oog erg zwak, zodat er maar een kleine kans is dat de getransplanteerde cellen afgestoten worden. Enkele cellen kunnen ook een groot verschil maken in een oog, terwijl datzelfde aantal cellen een veel groter orgaan als een lever bijvoorbeeld niet zouden regenereren.

HENNING DALHOFF / SCIENCE PHOTO LIBRARY