De limieten van le roi Philippe - Véronique Lamquin

Wat mogen we, als Franstaligen, verwachten van koning Filip? En waar moeten de grenzen van zijn bewegingsvrijheid getrokken worden? Er zijn vier vragen te stellen aan de nieuwe koning. En de eerste is dat hij het nieuwe België erkent.
labels
Opinie
Aansturen van de 'opinie' teaser o.a. op de home pagina en 'opinie' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'opinie' overzichtspagina

Het belang van de deelstaten

Op dat vlak heeft Filip al positieve signalen gegeven. Eerst was er zijn toespraak bij de eedaflegging. Daarin zei hij duidelijk dat de sterkte van België ook van zijn deelstaten uitgaat en dat de staatshervorming een instrument is om de uitdagingen van de toekomst beter aan te kunnen. Een primeur in België.

Toen Albert II de eed aflegde hadden de deelstaten minder macht. Ondertussen is België grondig hervormd. En de zesde staatshervorming hevelt nog een flink pakket bevoegdheden (20 miljard) naar de Gewesten en Gemeenschappen. Een nieuwe context waarmee de koning rekening zal moeten houden. Straks beheren de deelstaten een grotere begroting dan de federale staat.

Tot nu toe was het hof, logischerwijze, nog sterk gericht op het federale niveau. Voorbeeld bij uitstek: de Premier mag elke maandag op audientië bij de Koning, de minister-presidenten niet. Vreemd genoeg: bij de troonafstand waren heel veel kamerleden en senatoren aanwezig, maar veel regionale ministers waren er niet bij.

Dat zal veranderen, zo blijkt uit de eerste dag van Filip. Maandag heeft hij de voltallige gewestelijke regeringen op het Paleis uitgenodigd. Hij had een boodschap: “we zullen elkaar regelmatig ontmoeten”. Een antwoord aan Kris Peeters die onlangs vroeg om de koning geregeld te kunnen ontmoeten.

Een protocollaire monarchie?

De tweede vraag is dat de nieuwe koning zich aan zijn grondwettelijke rol houdt. In politieke kringen vreesden sommigen, voor de abdicatie, dat prins Filip te veel onder de invloed van koning Boudewijn was geweest, en dat hij daarom geneigd zou kunnen zijn tot meer tussenkomsten. Om dit eventuele risico te vermijden werd de entourage van de koning zorgvuldig gekozen. Frans Van Daele heeft een lange ervaring en zal ongetwijfeld ervoor zorgen dat de koning zijn rol goed invult.

Trouwens zal de functie misschien nog evolueren in de komende maanden. Tijdens het debat in de Kamer de dag na de aankondiging van Albert II vroegen alle Vlaamse partijen uitdrukkelijk om het debat over de machten van de koning te voeren. Franstalige partijen zijn op dat vlak een andere mening toegedaan.. Voor de CDH is het onbespreekbaar, Ecolo wil daar integendeel wel overr praten. MR en PS zijn geen vragende partij. En iedereen, in Franstalig België, wil absoluut de rol van de koning houden bij de regeringsvorming.

Het punt komt in elk geval op het agenda begin 2014. De regering Di Rupo moet ten laatste 40 dagen voor de verkiezingen (25 mei 2014) de lijst met de voor herziening vatbaar verklaarde grondwetsartikelen goedkeuren. Op dat moment moet er dus besproken worden of het gaat over de rol van de koning in het bekrachtigen van de wetten, het verlenen van gratie of de vorming van de regering. En dat wordt ongetwijfeld een onderwerp in de regeringsonderhandelingen, aangezien alle Vlaamse partijen voorstander zijn van een protocollaire monarchie.

Nieuwe regels voor de koninklijke familie

De regering Di Rupo heeft teksten in het Parlement neergelegd die de leden van de koninklijke familie regels opleggen. Zodra die gestemd worden zullen Fabiola, Albert en Paola, Astrid en Laurent personenbelasting moeten betalen op het deel “vergoeding” van hun dotatie. Zij, evenals Filip en Mathilde, zullen ook BTW en accijnzen moeten betalen. Het Rekenhof zal de personeels- en werkingskosten controleren. En de voornaamste rubrieken van hun rekeningen zullen jaarlijks gepubliceerd worden.

Kort samengevat: minder geld, meer transparantie, meer controle. De koning zal garant moeten staan voor de toepassing van die nieuwe regels. Hij zal ook erop moeten letten dat alle leden van de familie een gepaste gedragslijn aanhouden. En eventuele misstappen sanctioneren.

Dichter bij de burgers

De nieuwe koning moet oren hebben  naar de Belgen en de samenleving. Dit is misschien het belangrijkste punt. Politici hebben de laatste dagen meermaals herhaald dat de koningen in ons land koningen der Belgen zijn, dat hun legitimiteit uit het volk stamt. De nieuwe koning heeft in zijn toespraak verwezen naar de vertrouwensrelatie tussen hem en de Belgen.

Dit mag geen holle slogan blijven. De nieuwe koning moet dichter bij de burgers zijn. Dit vergt een nieuwe communicatiestrategie. De contacten met de Belgen kunnen niet herleid worden tot blijde intreden. De koning moet ook regelmatige en diepgaande contacten hebben met de maatschappij in haar verscheidenheid. Een echte dialoog. Zo hoort het.

(De auteur is politiek commentator bij de krant Le Soir.)

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.