Is Noord-Korea de baarlijke duivel? - Tom Sauer

Niet alleen in Gent wordt dezer dagen gefeest. Naar aanleiding van de herdenking van het einde van de Koreaanse oorlog – exact 60 jaar geleden – werden grootse perfect georkestreerde feestelijkheden op touw gezet in PyongYang, de hoofdstad van Noord-Korea. Correctie: einde van de gevechten. Een vredesverdrag werd nooit getekend.
labels
Opinie
Aansturen van de 'opinie' teaser o.a. op de home pagina en 'opinie' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'opinie' overzichtspagina

De indruk bestaat soms dat de oorlog – zeker psychologisch - inderdaad nog woedt. Noord-Korea associeert u met isolement, gevaarlijke staat, dictator, hongersnood, en kernwapens. Niet onterecht, maar voor een beter begrip van zaken is enige nuancering noodzakelijk.

"De As van het Kwaad"

Eén. Via DVD’s en USB sticks die terplekke de ronde doen, weten Noord-Koreanen meer en meer over de buitenwereld; andersom sijpelt er ook meer en meer informatie door naar ons.

Twee. Noord-Korea is inderdaad niet de aangenaamste buur. De vraag moet anderzijds ook durven gesteld of de buurlanden en de rest van de wereld er veel aan doen om die situatie te verbeteren. Terwijl de Oorlog begonnen is door een uit de hand gelopen militaire oefening van het Noorden, is PyongYang sindsdien bevreesd dat ze hetzelfde lot zouden kunnen ondergaan. De jaarlijkse gezamenlijke militaire oefeningen van het Zuiden met de VS doen de spanningen telkens oplopen. Dit jaar meer dan ooit.

Het Noorden daarnaast categoriseren als toebehorend tot de “As van het Kwaad” – zoals Bush deed – lijkt me ook niet de meest vertrouwenwekkende maatregel. En de fameuze torpedering van een Zuid-Koreaans schip in 2010 werd voorafgegaan door het beschieten van een Noord-Koreaans schip door het Zuiden enkele maanden eerder. Het eerste werd uitvoerig belicht in de Westerse media; het tweede veel minder, of helemaal niet.

Een mens van vlees en bloed

Drie. De Kim’s zijn zeker geen toonbeeld van democratisch verkozen bewindslui. Anderzijds worden niet alle beslissingen door de Kim dynastie genomen. Zoals in elk land zijn er meerdere organen die instaan voor besluitvorming en de uitvoering ervan. In Noord-Korea zijn dat naast Kim en zijn kabinet, de Partij en het Leger. Net als het Pentagon tegenover de CIA voeren deze drie organen interne oorlogjes uit, met als doel zoveel mogelijk macht, invloed, personeel, geld en prestige binnen te rijven.

Zo heeft het Leger onder Kim Jong-Un – die nog maar anderhalf jaar aan de macht is – aan macht ingeboet en dit ten voordele van de Partij en zijn kabinet. De opgelopen spanningen in maart-april (met onder meer een derde kernproef en dreigementen met een nucleaire oorlog) hadden hoogstwaarschijnlijk evenveel of meer van doen met die binnenlandse rivaliteiten dan met buitenlands beleid.

Mogelijk was het een manier van Kim om zijn autoriteit te laten gelden vis-à-vis de militairen. De jonge dertiger Kim wordt algemeen als menselijker aangevoeld dan zijn vader Kim Jong-Il. Al bij al doet hij het beter dan verwacht. En zoals in veel landen is hij in eerste instantie niet belust op oorlog voeren, maar op het consolideren van zijn macht met als hoofddoel het overleven van het regime. Geen baarlijke duivel of Oppergod, maar iemand van vlees en bloed, die als hij zou kunnen kiezen misschien vandaag ook liever in Tomorrowland zou zijn dan in eigen land. Tussen haakjes, zijn oudere broer werd ooit gespot in een pretpark in Japan.

Economische openingen

Vier. De grote hongersnood van het midden van de jaren negentig ligt al eventjes achter ons. Akkoord, Noord-Korea is helemaal niet het land van melk en honing. Maar ook op economisch vlak worden er de jongste tijd openingen gemaakt. Op het Kaesong industrietrein waarbij het Zuiden en het Noorden gezamenlijk participeren verdienen tienduizenden Noord-Koreanen hun brood. Deze samenwerking werd tijdens de oplopende spanning stopgezet, maar de kans is groot dat die binnenkort opnieuw wordt hernomen. Er wordt meer en meer verhandeld, meestal illegaal (met de daarbij horende corruptie). De fameuze juche-politiek – op alle vlakken zelfbeschikking – wordt dus door Kim Jong-Un met een korreltje zout genomen.

Kernwapenhypocrisie

Vijf. Over kernwapens kunnen we kort zijn. Zo lang we zelf op een hoop van duizenden kernwapens zitten, hebben we geen morzel legitimiteit om de enkele kernwapens van Noord-Korea (net als die van Iran in de toekomst) in vraag te stellen.

Het roer omgooien

Het bestaand Westers beleid ten aanzien van het Noorden – demoniseren, isolement, containment, sancties, en diplomatie enkel in de voorwaardelijke wijs – heeft zijn onkunde bewezen. Het geeft bovendien de extremisten in het Noorden de wind in de zeilen. Net als ten aanzien van de andere zogenaamde “schurkenstaat” Iran – de term zegt meer over ons dan over hen – moet het roer worden omgegooid om resultaat te bekomen. Noord-Korea is vragende partij voor bilaterale gesprekken met de VS.

Blijven eisen dat Noord-Korea haar kernprogramma eerst ontmantelt is eigenlijk zeggen: ‘wij zijn niet geïnteresseerd in een oplossing’. Of denkt u dat Noord-Korea niet heeft gemerkt hoe Libië werd behandeld toen het haar massavernietigingswapens heeft opgegeven ? Op langere termijn is de meest duurzame oplossing een eengemaakt Korea (zoals in Duitsland) en dit na een echt vredesverdrag. Misschien dat we met een kleine stap kunnen beginnen en alvast een telegram sturen ter gelegenheid van de feestelijkheden, net zoals Koning Filip er vorige week eentje kreeg van Kim Jong-Un ?

(Tom Sauer doceert internationale politiek aan de Universiteit Antwerpen.)

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst.