Nieuws en geen nieuws van de paus - Hans Geybels

Het is een traditie geworden sedert paus Johannes-Paulus II: de katholieke kerkleider die journalisten mee aan boord neemt tijdens een heen- of een terugvlucht naar een buitenlandse bestemming. Deze keer mocht een aantal journalisten mee aan boord van de vlucht die de paus van de Wereldjongerendagen in Rio terugbracht naar het Vaticaan. De journalisten spraken 80 minuten met de paus, wat ontiegelijk lang is naar Vaticaanse normen. Dat is nieuw.
opinie
Opinie
Aansturen van de 'opinie' teaser o.a. op de home pagina en 'opinie' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'opinie' overzichtspagina

"Homoseksuelen van goede wil"

Zoals altijd maken de journalisten nieuws van zo’n event en dat is heel begrijpelijk. Alhoewel. Naar aanleiding van dit interview koppen zowat alle media dat de huidige paus mensen met een homoseksuele geaardheid weigert te veroordelen: "Wie ben ik om homoseksuelen van goede wil te veroordelen?" De paus heeft wel moeite met een homolobby, want elke lobby is sowieso niet goed, maar niet met homoseksuelen.

De nieuwswaarde daarvan lijkt me zeer gering, want de voorgangers van paus Franciscus hebben – behalve dat aspect van lobbying – nooit iets anders beweerd. Mensen met een homoseksuele geaardheid zijn nooit veroordeeld, enkel de homoseksuele daad heeft de catechismus veroordeeld.

Een verschil met de vorige paus, Benedictus XVI, is dat priesterkandidaten wel een homoseksuele geaardheid mogen hebben, maar dat ze geen seksuele betrekkingen mogen hebben (hetzelfde geldt overigens voor de heteroseksuele kandidaten). Paus Benedictus heeft indertijd priesterkandidaten met een homoseksuele geaardheid nog de toegang tot een seminarie ontzegd.

"De deur is gesloten"

Over de rol van de vrouw in de kerk heeft de paus wel iets nieuws gezegd, maar in de praktijk houdt dat weinig verandering in. De paus insisteert op een diepgaande theologische reflectie omtrent de rol van de vrouw in het christendom. De paus zegt iets verrassends als hij beweert dat vrouwen belangrijker zijn dan bisschoppen en priesters, maar concreet verandert er niets. De paus herhaalt de woorden van Joannes-Paulus II die vrouwen ‘definitief’ heeft uitgesloten van het priesterambt: “De deur is gesloten”.

Achter die eeuwenoude traditie ligt de opvatting dat Christus enkel mannen heeft uitgekozen als apostelen en niet de praktische opmerking dat vrouwen even goed de sacramenten kunnen bedienen als mannen. Het is evenwel niet uitgesloten dat die diepere theologische reflectie voor vrouwen de deur kan openzetten voor topambten in het Vaticaan. De paus heeft zich in die zin toch uitgesproken.

De Vaticaanse bank

Misschien is het echte nieuws tijdens deze vlucht van heel andere aard (hoewel het tegelijkertijd ook niet helemaal nieuw is). Paus Franciscus bevestigde nogmaals dat de fiscale fraude en de corruptie van de Vaticaanse bank ernstig aangepakt zullen worden. Dat was al een wens van zijn voorganger, maar deze kerkleider voegt de daad bij het woord. Er is een commissie aangesteld die de bank open en transparant moet maken.

Ook uit voorgaande beslissingen blijkt duidelijk dat de paus voor de eigen Vaticaanse drempel wil vegen. Als geen ander begrijpt hij dat de kloof tussen kerk en wereld te wijten is aan het feit dat het Vaticaan als schijnheilig wordt ervaren. Het leeft niet naar de principes die het huldigt.

"Zijn grootste liefde: Christus"

De eigenheid van deze paus kwam op heel andere fronten dan in de persconferentie tot haar recht. Zijn weigering bijvoorbeeld om in een totaal beveiligde wagen door de straten van Rio te rijden, ondanks de veiligheidsrisico’s. Of zijn weigering om in een helikopter naar de luchthaven vervoerd te worden. Hij verkoos een Ford Focus. Of het feit dat hij zijn eigen reistas droeg. En ook de open en ongedwongen stijl waarmee hij de pers te woord stond in het vliegtuig.

Nieuw is ook zijn intentie om naar Israel te gaan. In het geval van Franciscus is dat zonder enige twijfel met de bedoeling om vrede te stichten, maar niet in het minst om de plaatsen te bezoeken van zijn grootste liefde: Christus. Los van alle kerkpolitieke uitspraken is het hem daar in eerste instantie om te doen: de Blijde Boodschap vertalen naar de wereld van vandaag. Dat laatste is vele media trouwens ook niet ontgaan. Dat ze daarover durven en willen schrijven is misschien nog het grootste nieuws.

(Hans Geybels is gastdocent theologieaan de KULeuven.)

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.