Politieke lot Berlusconi in handen van Cassatie

In Italië buigt het Hof van Cassatie zich vandaag over de veroordeling van ex-premier Silvio Berlusconi wegens fiscale fraude. Als Cassatie de straf van het hof van beroep bevestigt, lijkt het einde van Berlusconi's politieke carrière nabij. Of toch niet helemaal?
AP2013

De Italiaanse ex-premier en mediamagnaat is al twee keer - in eerste aanleg en in mei dit jaar nog eens in beroep - veroordeeld tot een celstraf van vier jaar wegens fiscale fraude met televisierechten door zijn bedrijf Mediaset. Naast de celstraf mag Berlusconi ook vijf jaar lang geen politiek mandaat meer uitoefenen. Berlusconi stond op het moment van de gepleegde fraude niet meer aan het hoofd van Mediaset, omdat hij toen premier was, maar het bedrijf was nog steeds van hem.

De tv-rechten zouden via allerlei offshorebedrijfjes doorverkocht zijn om de prijs ervan kunstmatig op te drijven en zo ook een fonds met zwart geld aan te leggen en de fiscus voor een bedrag van 7 miljoen euro op te lichten. Volgens de aanklagers zouden al die offshorebedrijfjes wel degelijk te herleiden zijn tot Berlusconi zelf, waardoor hij niet zou kunnen volhouden dat hij niet meer aan het hoofd van het bedrijf stond op het moment van de fraude en er dan ook niets van af wist.

Na zijn veroordeling in beroep trok Berlusconi naar het Hof van Cassatie, zijn laatste kans om een straf alsnog te kunnen ontlopen. In theorie hebben de advocaten van Berlusconi nog de mogelijkheid om de zaak uit te stellen, maar het proces zou daardoor sowieso niet kunnen verjaren. Volgens verschillende Italiaanse kranten zouden de advocaten inmiddels beslist hebben om geen uitstel te vragen.

De uitspraak van het hof wordt pas vanavond laat of zelfs morgen of overmorgen verwacht. De kans dat Berlusconi alsnog wordt vrijgesproken, lijkt weinig waarschijnlijk, omdat hij voor deze feiten al twee keer veroordeeld is. Mochten er procedurefouten gevonden worden, dan moet het proces mogelijk volledig of gedeeltelijk overgedaan worden. Als hij ook voor het Hof van Cassatie veroordeeld wordt, dan is zijn straf definitief en is het uitkijken naar de strafmaat en de gevolgen voor zijn politieke loopbaan.

AP2012

Einde van politieke carrière nabij?

Als Berlusconi - die volgens zijn advocaten zelf niet aanwezig zal zijn op het proces - definitief veroordeeld wordt en de in beroep uitgesproken straf bevestigd wordt, lijkt het einde van zijn politieke carrière op het eerste gezicht nabij. Vooral het feit dat hij vijf jaar niet meer verkiesbaar zou zijn, zou het zwaarst doorwegen. Bovendien dreigt hij ook zijn Senaatszetel te verliezen. Dat zou echter pas in oktober gebeuren. Bovendien kan de Senaat daar zelf ook nog zijn zeg over doen, wat mogelijk nog tot een hele procedureslag kan leiden.

Ook al verliest Berlusconi mogelijk zijn recht om zich verkiesbaar te stellen, een veroordeling betekent dus niet dat hij meteen uit het Italiaanse parlement zal verdwijnen. Daarenboven kan Berlusconi nog altijd partijleider blijven en op die manier zijn politiek gewicht blijven uitspelen.

Hoe dan ook, een veroordeling door het Hof van Cassatie kan grote gevolgen hebben voor de Italiaanse politiek. Berlusconi heeft altijd gezegd dat hij de regering niet zou laten vallen als hij definitief veroordeeld wordt - zijn partij Il Popolo della Libertà maakt deel uit van de regering van premier Enrico Letta (foto in tekst) - maar de ex-premier heeft in het verleden al getoond zich niet altijd aan beloftes te houden.

Verschillende partijleden van Berlusconi hebben bovendien al gezegd dat zij de regering wel zouden laten vallen. Het is aan de andere kant ook de vraag hoe de linkse coalitiepartners op een eventuele veroordeling zullen reageren en of ze nog bereid zullen zijn in een regering te zitten met iemand die veroordeeld is wegens fraude. De spanning is met andere woorden nog niet meteen uit de Italiaanse politiek.

De effectieve celstraf die Berlusconi ten slotte dreigt te krijgen, zal er overigens zo goed als zeker niet komen. Door een amnestiemaatregel die enkele jaren geleden is ingevoerd, kan de celstraf worden ingekort waardoor ze te kort zou zijn om nog uitgevoerd te worden. Omdat Berlusconi ook ouder is dan 70 kan hij in plaats van een celstraf een taakstraf krijgen.