"Kilometerheffing enkel mogelijk met sterker openbaar vervoer"

Vanaf 2014 zullen duizend autobestuurders deelnemen aan een proefproject rond een kilometerheffing voor personenwagens in het Gewestelijk Expressnet (GEN) in en rond Brussel. "Een kilometerheffing is enkel haalbaar als de winst wordt geherinvesteerd in beter openbaar vervoer", zegt verkeersdeskundige Johan de Mol van de Universiteit Gent.

De bedoeling van het project is om na te gaan in hoeverre een kilometerheffing een impact heeft op het gedrag van weggebruiker. Zo wordt onder meer gecontroleerd of ze meer buiten de spitsuren gaan rijden als het tarief in de spits hoger ligt. Ook een mogelijk effect van het inkomen van de proefpersonen wordt nagegaan.

"Een slimme kilometerheffing kan een groot effect hebben op de mobiliteit rond Brussel, maar dan moet er wel aandacht zijn voor andere vervoerswijzen", zegt Johan De Mol, onderzoeker aan het Instituut voor Duurzame Mobiliteit van de Universiteit Gent. "Zo zal de frequentie van het openbaar vervoer omhoog moeten. Dat is mogelijk door de opbrengst van de heffing doelgericht te investeren."

Een proefproject kan volgens hem zijn nut bewijzen, onder meer om de bedragen af te stellen, maar voor een definitieve invoering is andere technologie nodig. "Dan zal men wellicht moeten werken met nummerplaatherkenning, anders is er te veel risico op fraude. Ook zou het goed zijn dat meer moet worden betaald voor vervuilende wagens." De Mol vreest wel voor een mogelijke ondermijning van het effect. "Als de werkgevers de heffing voor het woon-werkverkeer op zich nemen, zullen de gunstige effecten grotendeels in het water vallen."

Definitieve beslissing pas in zomer 2014

Het proefproject was eerder aangekondigd. Nu hebben de gewesten ook een partner aangeduid. "Na een competitieve aanbestedingsprocedure is besloten om in zee te gaan met een consortium onder leiding van consultancybedrijf PwC". PwC zal worden bijgestaan door mobiliteitsorganisatie Touring, de onderzoeksorganisaties VITO en GfK en door een internationaal comité van academici.

De geselecteerde proefpersonen zullen worden bevraagd over hun mobiliteitsgedrag en krijgen daarna gedurende de proefperiode een apparaat in hun wagen dat de verreden kilometers registreert. Voor elke verreden kilometer zal een bedrag worden afgetrokken van een vooraf ter beschikking gesteld budget.

Een beslissing over een mogelijke definitieve invoering van de kilometerheffing is een zaak voor de volgende regeringen. Pas in de zomer van 2014, na de verkiezingen dus, worden de resultaten van de proef verwacht.

Unizo is tevreden

De organisatie van zelfstandige ondernemers UNIZO reageert tevreden. "UNIZO vindt het positief dat alle gewesten de handen in elkaar slaan om het fileprobleem aan te pakken. Een gezamenlijk initiatief heeft volgens ons meer kans op slagen. We vragen om zeker ondernemingen en werknemers bij dit proefproject te betrekken."